AUCTORE SPIRITU FOSSATI. 87 



7. Verum frustrainlis legibus imperantes ipsi adilum reserarunt immu- 

 iiitales coiicedciulo. Quod ciiim in rc inonetaria [ §§ 83. 84- 85 ] hoc 

 idem in pondfrihus rl inciisuris reciirrit; eoque inagis, quia privilegia 

 monetae rariora, iiiiniunitales vcro et sub Mcrovingiis cl multo magis 

 sub Carolingis fie{|nenlissiinac faclae sunt, ut demum vix superesset lo- 

 ons , qui innnunitate non fruerctur. Accedit, non rcgcs tanluui, sed 

 sunnnos quocpie pontificcs non raro iniiniinilales concessisse, (utibus in- 

 lerdum regias conlirniabant , inlerduni ctiain ampliabant ab ccclcsiasti- 

 corum quoque praesniuui iurisdictione loca immunia eximentes (i). Im- 

 niunitas autem erat privilcgium quo rex vel summus pontifex ecclesiam, 

 nionasteriuui aut loc\un qucnivis a iurisdictione ordinarii magislratus vel 

 superioris ecclesiaslici immunem conslituebant. Verba priviiegii huiusmodi 

 ferine erant: « Et nullus index pnbUcus vel missus noster discurrens , 

 » seu cjuislibet ex iudiciaria potestate ad causas audiendas vel freda exi- 

 )) genda, auL mansiones vel paratas fatiendas, aut fidciussorcs lollendos, 

 I) aut homines eoruni tani ingenues qnam et servos dislrlngendos, nee 

 » alias redibiciones aut illicitas occasiones recpiirendas , uUo uncpiam tem- 

 » |)ore in eorum rebus , quas iuste praesenti tempore possident , vel 

 » usque deinceps dominus voluerit augeri, ingredi , aut ea quae prae- 

 » missa sunt penilus exaclai-e praesumat » (2). 



8. Cum autem locus ab ordinaria iurisdictione semel exemptus esset, 

 ii ({uibus fraus lucro erat, maioribus mensuris et ponderibus in exigcndo, 

 niinoribus in tribuendo usi, debiliores prcmcbant [§ 6]. Id iam sub 

 Homanis usitatum in tribulorum praesertim exaclione; in exigendis cen- 

 sibus colonorum multo magis sequiori aevo frequentalum est, cum reges 

 debili inanu rei publicae habenas vix tenerent , et bellis civiUbus rcgnum 

 exaidesceret. Quid plura? In quibusdam immunilatibus reperimus iudi- 

 cibus expresse velituui ne « mensuram viui sive annonac quamvis falsam 

 » accipere ibidem, neque extrahere aliquid violenlia » possint (3). Quum 

 vero saeculis x et xi vix monasterium vel episcopatus vol locus nundinis 



(1) Cf. ex. gr. privilcgium Grpgorii papnc I pro monaslerio S. Medardi Suess'ioaeosis ao. 591 

 ( Cointc: Annal. Ecclcs. Franc II. 59^1 ). 



Epistolam Agapili papac II, qua monaslorium S. Maximioi Trevirensis ab archirpiscopali 

 potcsUlc libcrum aiiclorilale apostolica confirmal. an. 950 ( Calmtt. lliitoire dt Lorraine II. t96). 



(J) Diploma imp. Lolharii pro mona.itcrio Criidatonsi ( B. F. S. VIII. 39* ). 



(3) Cliarta immuoilatis domihus caDonicoruDi S. I'elri an lIO-l (Gallia Christ, lom. XII. Inslr. 

 col. 555 D.). 



