g4 DE ratiom: nummorvm, ponderum et imensi-rarum etc. 



mauicus in diplomale anni 8/(5 (i). Ulrum vcro dragma tunc Icmporis 

 eailcni esset ac drachma Roinanoruin non ronslal. 



23. Praelcr libratn el unciain, qiias pci'spiciiiuuis gratia legalut poii- 

 dera diximus, aliis poiideribus, nomine lantuin vel cliam re divcrsis 

 atque consuetudine inductis, Francos usos fuissc constat. Huiii.sinodi snnt 

 donarius et solidus , quibus sul) Ctirolingiis , cum jiondcri quod lex iu- 

 bebat accurate rcspoiulerent, non tantum moneta scd et pondus .signifi- 

 cabatur, ut solidus vicesiniam partem librae, et denarius duodecimam 

 solidi, seu duocentesimam et quadragesimam librae significaret. Ut enim 

 libra ponderis translata fuil ad monctam nominalcm indicandam, sic vi- 

 cissim solidus et denarius ad pondus exprimendum. «... Sanctitati tuae 

 » ( scribit Alcuinus ) duas direxit armillas auri obryzi pensantes xxiv 

 » denarios minus de nova moneta regis quam libram plenam etc. « (2). 



Et in vetere beneficiorum descriptione: u Habentiir ibi inaures auvei 4; 

 « pensantes denarios I'j. Sunt ibi calices argentei 2, quorum unus de 

 n foris sculptus et deauratus pensct pariter cum patena sua solidos 3o, 

 » alter vero de foris sculptus et deauratus penset pariter cum patena 

 1) sua solidos i5 » (3). Quibus testimoniis simul manifestum fit denarii 

 et solidi pondus nonnisi de argento et auro usurpatum fuisse ; et expres- 

 sisse quantitatem metalli aecjuaTitem pondus vel unius vel duodecim de- 

 nariorum cusorum, prout de denario vel de solido ageretur. 



24. Pensam quoque in rebus francicis frequenter reperimus, varie 

 inflexa et corrupta voce: nam pensa , pen sum , pcnsio, pcsa, pisa dico- 

 batur (4). Multiplicem insuper praefert siguificationem: nonnunquam .9^/- 

 teram vel trutinam significavit (5); alicubi pro rei cuiuslibet gravitate, 



(1) SchoepQini Danielis Alsal. Diplom. torn. I. p. 118. 



(5) Alchwiui ( B. Flacci Alliini sivc ) abbalis Oppia. Sludio et diligcntia Andicac Qucrcolaiii 

 Turonensis. Luioliac Parisioriim ICll. p. lC-22. 



(3) Benef. fiscorumq. rc};al. describ. formulae ( M. G. II. III. 176). 



(4) « ... de {-AYXWA pt:jisas M^ de alia i-ATin^ pvnsa.t qualluor etc. » ( U. F. S. VI. 1)61 ). 



« ... de furmalicis pensum ii diiuidiura elc. " ( fraj^rn. ainpliora I'ohpljcbi Sitbiensis in Ap- 

 pend. Polyptyclii Inninniiis, p. 405). 



« ... de foriualico pcnsiones treccnte triyinta clc. ». Cbarla an. 832 (Maljilion. Dc re dipbuu. 

 p. 520 ). 



" ... De terra Tancbradi / pisa casei. Dc terra Everbaldi el Vulfidis i pisac ca.icorum ». 

 Cbarla an. 9Cl (Gallia Cbrisl. lorn. V; Instr. col. 353. B ). 



(5) «* Xi pensum nosU'i I'alalii », pondus nimiruiu quod in palalio afforvabaUir; Icgimus in 

 fliplomatc Dagoberii I ( Doublcl, Ilisl. de S. Denys, p. 059). Cf. cpiociue Edict. Pislonse cap 11 

 (M G. II III. 491). 



