Legend oj Puiuaia. 471 



hele keia kanaka. He kanaka mama loa, aolie lua, me ka laau palau i ka lima, a i ka 

 hoi ana mai me ka mahiole a me ka ahuula, ua pahn ia e a'n i ka ike, a paa ka upe o 

 ka ihe i loko o ka lima. Oia ka hoailona o ua kanaka ala." 



A lohe o Kakuliihewa i keia man olelo kukala akn la ia i kana olelo kuahaua: 

 "Aohe kanaka noho, aohe waliine, aolie keiki. O ka mea ku ae a hina iho, oia kenoho 

 akn, o ka mea mai hiki ole ke hele." A akoakoa na mea a pan loa i kahi hookahi, hele 

 ua kanaka nei e nana i ka lima, aohe loaa iki. Ninau aku la ia Kakuhihewa : "Aohe 

 kanaka i koe?" "Aole," pela aku ke 'Hi. "Aka, o kuu hunona wale no koe e moe la 

 i ka hale, aohe ana liana e loaa." "E kii aku, e lawe mai e nana aku au," pela aku ke 

 kanaka mahiai. A hiki mai la o Kalelealuaka, hoike mai la i kona lima, i nana iho ka 

 hana e paa ana ka upe o ka ihe i ka lima. He oiaio, o keia kanaka ka mea nana i luku 

 ko Pueonui aoao a pan i ka make. O ke kanaka keia a'u i hoomakaukiu ai i ke kaka- 

 hiaka nui poeleele, i a'u e hele aku ai e mahiai, a na'u no keia ihe i pahu i ka lima o 

 ia nei. A he nui loa ka mahiole a me ka ahuula i ko ia nei wa e hoi mai ai, a mehe 

 mea ala ua piha ko ia nei hale ia mea; e pono e kii aku kekahi." Ia laweia ana mai, 

 ku ke ahua o ka maihole a me ka ahuula. Ia wa, maopopo o Kalelealuaka ka mea 

 nana keia lanakila nui i pio ai o Pueonui. Alalia, lilo ae la o Kalelealuaka i alii ma- 

 luna o Kakuhihewa a noho aku la ia malalo. 



Kaao No Pumaia. 



OPUKOULA e pili la me ka waiahao kahi noho o Pumaia, ma Kona, Oahu. O 

 kana hana he hanai puaa ma kana wahine. Aia ia laua he umi pa puaa, a hoo- 

 kahi puaa punahele loa ia Pumaia, he puaa auana, he puaa lilo ole ia hai, he 

 puaa hanai a make pu me Pumaia. 



No Kualii, oia ke 'Hi nana ka heiau o Kapua e waiho la ma ke komohana o 

 Leahi puu e nana ala ia Mamala. A paa ka heiau, kena o Kualii e hele i o Pumaia ala 

 i puaa, a hiki na elele, ninau aku o Pumaia: "Heaha ka oukou huakai?" "He puaa, 

 i olelo mai nei o Kualii i puaa no ka heiau ia oe, e haawi mai oe." "Ae he puaa," pela 

 mai o Pumaia; "aia ka pa puaa." Pela no ke noi liooune ana a pau na pa puaa he umi 

 a Pumaia, a koe kana puaa i niinamina loa ai. Kena o Kualii i na kanaka e kii i ka 

 puaa, a hiki lakou iniua o Pumaia, ninau mai la o Pumaia : "Heaha ka oukou o ka hele 

 ana mai nei?" "I kii mai oukou i ko puaa i koe e lawe, pela mai nei o Kualii." "Aole 

 e loaa ia oukou, he imihala ia; kai no paha he make puaa kona, aole ka." Ia wa, lalau 

 lakou la i ka puaa, a lawe me ke aumeume me Pumaia, hookahi keia he nui lakou la. 



