Legend of hva. 289 



e nana ala ia Hawaii. I aku o Iwa: "Hiki kaua?" "Ae," pela niai o Keaau, "aia nae i 

 kela puali la. e kaii la ke ao i ke kuahiwi, aiama ke komohana, aia i laila o Umi." Lalau 

 hou o Iwa i kana hoe o Kapahi a hoe, hele ana laua ma waho o Kalaeakeahole, he lae ia 

 e nana ana ia Kailua, kahi a Umi e noho ana. I nana aku ka liana, e lana mai ana no o 

 Umi niakai o lana nei, i aku o Iwa ia Keaau: "Aia o Umi me ka waa a me na leho, e 

 hoemi ka waa o kaua i ho])e a nalowale o Umi." A kaawale laua nei mai ia Umi mai, 

 olelo aku o Iwa: "E Keaau, maanei oe e lana ai a loaa mai ia'u." Lana o Keaau, luu o 

 Iwa, a hiki i ka honua o lalo, hele a hiki malalo o kahi a Umi e lana nei, pii keia mai lalo 

 ae a kokoke ia Umi. E iho ana na leho mawaho o ka waa o Umi. E apo ae ana o Iwa, 

 lilo ia ia nei i lalo, a ke koa hawele o Iwa i ke alio a paa. Luu aku la a loaa o Keaau e 

 lana ana, ea ae la me na leho. Ia wa, hoi laua a pae ma Leleiwi i Hilo, noho o Keaau me 

 Iwa ma laila. O ka Keaau hana ka holo e luu liee me ua man leho nei, me Kalokuna. 

 Ka ka liee liana ka pii a e konio ka waa, hoi i uka. 



(Ma keia walii e waiho ka olelo ana, a e hoi hou maliope ia Umi.) 

 A lilo mai na leho ia Iwa, noho o Umi me ka minamina, e manao ana he man 

 niaoli ko na leho i lalo i ke koa. Nolaila, ku nioe o Umi i ke kai me na waa, a me na 

 kanaka, noho a ai, a ia, hookahi hana he luu i na leho. Kii ia aku la na kanaka alio loa 

 i ka luu. I ka luu ana ekolu kaau anana e pau, aole e hiki aku i lalo i ke koa i paa ai ke 

 kaula, pela ka hana ana a hala he hepekoma okoa. Hoouna o Umi i na kukini, e kaapuni 

 ia Hawaii i loaa ke kanaka alio loa, e pau ai ke koa i ka luu a loaa na leho. Ia kaapuni 

 ana, loaa o Iwa ma Leleiwi e pili la me Kumukahi, i waena o Puna a me Hilo. A lohe 

 o Iwa i ka olelo a ka elele kukini. hai mai o Iwa, aohe leho, he alio wale no ia e paa ala i 

 ke koa. Ua lilo mai na leho ia Keaau. Ma keia olelo a Iwa i ka elele, lawe ia aku la a 

 mua o Umi. Ninau mai o Limi ia Iwa, no na leho. Hai aku o Iwa e like me na olelo i ka 

 elele, a pau ia olelo mai o Umi. Loaa no ia oe ke kii, ae aku o Iwa. "Ae." Hele aku la o 

 Iwa a hiki i o Keaau la, ma Leleiwi. 



He mea mau ia Keaau, ka huna i na leho ai, oia o Kalokuna ma. Ma ka lolia o 



