A Story of Makahi. 565 



la ka liana ana a Maui a hiki i ka laau nialoo, loaa ke ahi. la loaa ana o ke ahi, e hia- 

 hia aku ana keia i ka lae o ua wahi alae nei : oia ka ula o ka lae o ka alae a kakou e nana 

 aku nei. A mai ia manawa niai ka loaa ana o ke ahi a hiki i keia la. 



O ka hana a ke ahi, he mea e moa ai ka ai, ka ia, oia no hoi kekahi niea e kokua 

 ana i ka hana a ke kanaka, nokamea, o ka mahiai ana a kekahi poe me ke ahi e puhi ai 

 i ka mala uala, alaila kann aku ka lau. 1 Ic nui akn no na hana a ke ahi aole e pan i ka 

 weheweheia aku, nokamea he nnkn ka manawa. 



R. PUIKI. 



HE MOOLELO NO MAKAHI. 



O iiAMAU ka makuakane, o Hooleia ka makuahine, hanau mai ka laua keiki, oia 

 keia a kakou i lohe ae nei i ka mea nona keia moolelo. O ko lakou nei wahi i noho ai, 

 aia ma I'uako i Hawaii. O ka mua o keia hanau ana mai a keia man makua. he kaika- 

 mahine, o Luukia ka inoa, hanai ia ua kaikamahine nei, a hiki i ka umikumamaono o 

 kona mau makahiki, hoomaka oia e holo i Oahu. INIamua nae o kona holo ana i Oahu 

 ua hapai ua makuahine nei ia Makahi, o ko ia nei holo ihola no ia i Oahu me ka ike ole 

 i ka hanau ana, a liuliu iki, lohe ia mai ana ua male i ke kane. O ka inoa o ke kane o 

 Kamauoha. 



Aia i ko ia nei wa i male ai i ka wahine, ua kui ia akula ko ia nei ikaika ma Oahu 

 apuni, no ka ikaika i ka 0-0 ihe, a ua lilo ia i mea nui ma Oahu. O ka nui o na ka- 

 naka ua ])au ko lakou waiwai i ka lawe ia e keia kanaka ikaika, ua nui na hoa aloha a 

 ua nui no hoi kona waiwai. Mahope iho o ko lakou noho ana a liuliu, kupu maila ka 

 manao iloko o kekahi kanaka, oia o Kaaiai.no Ewa, Oahu, hoao maila oia i kona ikaika, 

 hele maila oia a ku i mua o ua kanaka koa nei o Kamauoha, a pane maila me ke ano 

 hooikaika, me ka manao paha e eo ana la iaia. Olelo mai o Kamauoha: "Heaha kau 

 kuleana nui o ka hiki ana mai o onei?" Hai aku keia: '"J hele mai nei au e hoao i na 

 ikaika o kaua." Hai aku la keia: "Heaha ka ikaika e hoao ai?" "O ka o o ihe," 

 wahi a Kaaiai. O ka nui o na waiwai o ua Kaaiai nei, ekolu mooaina, eono kuinaka- 

 pa o-u holowai, ewalu ilio, he kanalima puaa, eha hale, oia ka nui o ka waiwai o ua 

 kanaka nei. I hoao iho ka hana, eha mua akahi ia Kamauoha, lawe ia aku la na wai- 

 wai ua kanaka nei. puehu ma keia aoao, hoi nele akula keia a hiki i ka hale. Olelo 

 maila ka wahine: "Pehea maila kau huakai?" "Pehea mai ka hoi kau, o na wahi wai- 

 wai no hoi a kaua i hoiliili iho nei me ka manao la hoi e hoonui hou ia mai ana, eia ka 

 o ka hao ia aku nei no ia a hoi nele mai nei au, ua ike ia no la ko iala ikaika, hoonaulu 

 wale aku nei no keia, me ka manao la hoi e loaa mai ana ka pomaikai." 



Nolaila, e waiho iki iho kakou no ke kamailio ana no ke koa ikaika a me keia 

 kanaka hoaano, a e kamailio ae kakou no ke keiki iloko o ka opu o ka makuahine i Ha- 

 waii. Aia i ka hanau ana mai o ua keiki nei, ike e maila kekahi luahine akamai i ka 

 nana, he keiki ikaika, aole e pakele ka mea hana wale aku iaia. O ka inoa nae o keia 

 luahine o Kolea, ua kokoke no kona wahi noho me ko na makua o ua keiki nei. Hanai 

 ia ihola ua keiki nei a nui, a ku|)u aela ka manao iloko o ua keiki nei e hele i ka makai- 



