974 And. Matthioli Comm. 
ant.N am lepusmavinu pulmonem exulcerat,cantbaris veficam peculiariter afficit. — Por mon ignoran 
venena bac (ut adnetat Gentilis) natura infitum babeant ut feovfum unumquatiq, membrum determig 
duin uid ef 
" ; ; 4 : atum j 
mon tamen propterea fit, quin noxam etiam cordi communicent:nam fi fecus effet neminem fane interimeren,, i 
E rem baud mibi difblicet eorum fententia , qui ideo volunt omnia venena pernicio(a effequàd cordis fei 
mant.Siquidem parum refert.an illud efficiant,quàd primo cor ipfum opprimant;aut aliquo alio mediante, Wy, s 
manifeflam fidem facit Galenus lib. 5.cap.1t.de locis affectis ubi fic babet : Quanam tpfi cordi propri? vel prima Hujus 
fuperveniant accidentia: quanam vero ipfo cateris partibus confentiente, id ex üs intelligi poteft, qua prius in ke is 
demanflravimusubi jam declaratum efl innati caloris cor velut fontem e[fe,neg, animal moriomnine polfe;ni ns : 
Num ve- für:bec GalenusCaterim illud etiam in difputationem venit,nunquid fieri poffit ut venena in diem exhiberi Ai 
Dem E certi occidere temporibus, boc efl quàd certo & prefixo tempore mortem adferant:exempli gratia in uno "o E 
dien ii tibus,vel ad annum 455, 0n celerius, neq, tardius determinato tempore prefixo. Qua inreinprimi aufcultanig 
terimere TbeophrafIue, gravifsimu e antiqui(imus author, qui lib. 9. cap.16. de bifloria plantarum de aconito differens iita n» 
pollint? ptum reliquit : Componi autem ita ferunt, ut certis occidere tem poribus pofiit, videlicet bimefhri trimefhri, fendi [2 
completo,nonnullum etiam biennio.Peffime illos de vita difcederevoluntyqui plurimum temporis vefiflere Mass 
latim enim tabefcat corpus, languore pereat diuturno e[fe neceffe. Facilim? illosqui confeflim obeunt : baz hg, ins 
fli fementia. Verumtamen omnesfer? vei medica ffudiofosim banc conclufionem convenire reperioquid qamvirinys. 
nenorum numero inveniantur (ut Theopbraffus inquit) qua celerius, c qua tardius interficiant : non propterea (ages 
pr efciri potesl terminus certus, C dies, quo mortem injerre debent ut quidam exiflimant, — Nam quid venena Citiu, 
aut ferius occidant, non tantüm ex innata C propria corum viprovenire cenfent, (ed etiam quàd magis, vel migu, 
fiai ejus natura, qua venenum a[Jumpfit.1d autem plan? docet experientia: fiquidem conflat idem venenum eoden, p. 
dere,veleadem quantitate diverfis natura exhibitum,alios in horatautum perimere,aliosin quatuer boris, alios indi, 
e nonnullis nifi parvam afferre noxam. — 1d quod etiam quotidie experimtr in medicamentis, que ad ejiciendam al. 
vum exhibentur : quandoquidem idem medicamentum eodem pondere,vel quantitate a diver[is bominibu acceptum. 
aliquibus fuum celeriter preflat effedtum;in aliis tavde;in aliquibus parum efficit, in alit plurimüm, in alis aibil,inalie 
quibus citra onnem molefliam dejicit,in aliis verà magnocum labore. — Neq, tamenid alia de catifa, dccidere maii. 
feftum est quam ex vario,difparió, egrotantium temperamento: quod non ita ad unguem deprebendi potefl, ut cl 
firi poffit, quamdiu innatus eorum cator venenovefiflere valeat, — At quamvis concedi poffit, quod qui adeb peritus. 
* neficus veperiatur.ut ex longa experientia,ac pariter cientia tam exa&à naturam, c robur vitalisfacultatis calles ih 
tnoquog, bomine.ut conjicere poffit, quou[a, perdurave valeat, ubi venenum illi fua. arte praeparatum exbibutrit:m 
tamen propter bocis determinate feive poterit diem , neg, boram morti illiue, qui venenum a[fumpfévit , non enim fei y 
potest;uifi divino judicio, aut afflatu,ut aliquis medicw,vel philofophw adamufim expendere poffit ac metiri, quantum 
bumidi fubflantificiquantumó, caloris innati in quocung, fit corpore, prefertim quid non femper in esdem fatu pofi. 
flant principes facultates : quo fit , ut quifpiam mod? plus, modo minu fortis appareat : tum etiam quàd cerpori tempe 
ramentum plurimüm immutent caufa extrin[ece,quas Greci agouxvourmás vocant, — Addeetiampum quitdtiü 
t4,que à medicis bujufcemodi venenatis continue propinantur, etfi veneni vim ob fui contumaciam fuperare ntqitant, 
impediunt tamen,ne id 14m brevitemporeperimat. | Vanum igitur crediderim e[fe,quod internas noffri corporijutl- 
tates, ac funtliones poffint (ut quidam rentur ) judicio duntaxat ita exquifit? expendi,ut lance expenditur croc, Ate 
qui fcire etiam oportet,quàd etfi boc magna ex parte evenire pofiit natura ipfius robore in boc magis,inillomimuexiftee 
te : eo etiam tatnen provenit, quod aliqui conflent arteriis, quibu venenum in cor fertur, admodum angufis, alij contr 
admodum amplis. Namq, venenum ubi vias latas expeditasá, invenerit, non foiim celeriter permeat, fed long etian 
facilius unà cum aere provebitur,qui cordis vefrigerio continu? ingreditur. 1d quod ijs minimi cat 
quid cor minus calidum obtineant arteriis potiuntur long? anguflioribus, quin c Jpirituum vitalium facul : 
Crea  jpbecilliorem babent. — Quocirca Galenus tum tertio fimplicium medicamentorum cenfa., tum libro fecundo de ali- 
timenda Pentorum facultatibusradidit cicutam bominibus in cibo lethal, effe, fIurnis autem nutrimentum. — Quandoquie 
Smrois dem bi arteriis adeb anguflis praclufisó, conflant;ut nullo patto per eai ad cor lethalis cicuta yis progredi pofit quate 
quam boc de frigidis potius, quàm de calidis venenis intelligi debeat, Huc illud fcitu dignum accedit, quod pofuaju if. 
cilium est,venena, qua ab impiis veneficis in diem exbibentur, alteri generis ejfe ab bis, qua fuarum tantimquann 
zum exce[fu perimunt..— Nam quapropria forma ac vi necant in minima etiam quantitate exhibita ( ut Galen : 
quit) difficile cobibentur quin breviffimo tempore letbale munus obeant fuum... Non defunt. tamen qui pro eerta dic 
ment,quacung, venena adeo temperari poffe ut illa celerius bac tardius interficiant : quibus equidem refragati an 4 f 
Uerum fim, cim fciverim admiranda admodum effe fesreta nature, — Quari praterea folet, num fieri poffit , ut quuita a [ri 
quisa — zffuefcat,minimum quid de eo quotidie affumens,ur eo tandem innocue nutriatur, quemadmodum Rufi cufrimeni 
fucBeri — bye APvicenpa olin; puellam nutritam effe veneno.eatantum ratione,ut reges quo[dam, c principes (qeitf Lie: 
poffit, ut [ferant : mne 
venena: 4ffet ) qui Jecum vem baberent,inficeret. — Qua inve dixerim ego, quod etfi non defint, qui boc. fieri poffe 4 
inmocue quam tamen ipfe adduci potero, ut credam humanum corpus nutriri poffe veneno, & prafertim napelio, qtu. Jet 
fama? — exsopeptes eap puellam nutritam e[fe interpretantur.Siquidem ea biforia Arabicas potiua fabulas imitetat qe 
aliquam,qua omnibus naturalis pbilofophia v ationibus comprobari poft. Quamobrem conftat Gentilem Fi rA 
p 
boc Avicenneloco adnixum quidem fuifle, ut banc opinionem fervaret integram, quod nimirum fideli cujulg 
ris effe debet, — Nam poftquam eam fententiam validis,verud, vationibu primum improba [fet,denuo (uc afit) P [7] 
vois, Dini, authoritate innixus, Avicenna, C Rufi opinionem probare LA dubitavit quibufdam pL i pom 
nudis,cr infirmi. — Quorum illud videtur fortius effe,ubi autboribu magi, quàm rationibus addich be Turm 
non effe, qtód autbores tam, gráves,tamá, [apientes, mendaces VOcentur vani, babeantur, quippe Us dunt 
rit ipfe Gentilis Rufum,itemá, Avicennam in veram bifloriam banc vem recepi[fe, non autem in fabu mud 5 
am fupervacaneum duco in boc conterere tempus, longa contradicendi oratione, prefertim quid Mies ni 
nullam aut parvam afferat utilitatem : ideovelictis aliis n Galeni fententiam facilé devenio, qui terti fim 40) vits 
dicamentorum cenfu cap.18.1radir venena calida,er. ficta ( qualem effe Napellum,quo puellami pen ied 
nan ambigo )mullo modo poffe in nutrimentum vedigi,etid quàd in quantitate minima fumantur:t IPLE 
ma quandog, in alimentum vertantur. Quandoquidem bac (ut idem autor eff exemplo cicuta riam ur cui 
sandragora )non fui natuva interficiunt. fed qualitate duntaxat frigida. Quim adjicit ipft 7 aimi 
U ' 
