978 And. Matthioli Comm. 
ibetur quam ut ftne ulla mora egrivomi i£ré coo ABE: ossa 
perhibetur Uere P eio ie : d Vonnitum ciere cogantur:fi tamen venenum adbuc myentriculorlklese os 
jam in inteffina defc , quam primim clyfleribus infufis extvabatur. Atqui in boc ottibi dilioepr; Quig 
modum inire debemu,quemin bujufce voluminis prafationt nobis reddidit Diofcorides.Siquidem uy Fs Unas — 
re differuit, ut pofleriores omhesomuia fer? qua dea Jeriptw tradiderunt; M accepta veferre poffinr. its | 
ipfe addiderim,quod fi fort? is qui venenum fumpfiffet, ex omnibus voniitum cientibus auxilii voniere " erum boi ggg | 
Rafis auctor e5t )medicamentisfolventibus itemo, cl yfleribus erit procedendum. Medicamenta atitem. Spe Rel | 
tiuntur facultate, ad hoc idonea funt agaricum c vhabaybarum. "Quandoquidem MITUAQ, pY eter. Me Y E | 
vipraditum est, facultatem etiam venenis maxime repugnantem fortitur. Id quod etiam ditas nds erit attri E | 
tribuunt.Nea, prorfus ab ve e[fet ad idem Aegyptia filiqua atram medullam aloemá, ufurpare: bac nam IR, | 
riam facultatem feorfum plurimi pollet adver[us bumorum putredinem, que femper,velplerang in Lind E 
nena:tlla vero quod alvum mirificà enolliat, venenum ventriculi tunicis adbarens ablui, e fis dd Sin | 
Clytma. Um acrimoniam obtundit, C* ea deniq, per alvum fecum educit. His autem peyattis ea cert) elyfmatacompeterevida, — 
taqualia. ftr (ut Diof'placet qu acria funt € tralenili vi praedita. Quibw fi ea fuccefferint,qua juribus pinguibus dipe diy 
injiciéda? euedine, aut butyro aut lacte paranttm ne ulterius venena penetrent ut in dyfenteria fieri folet , nequaquam £A initiis 
foreputaverim.prafertim ubi compertum baberetur, venenum inteflina exulceraffe. | Quamobrem lac copioffus cpotim 
posl vomitiones.& cLyfleria utilium e[fe prodidit Avicenna: nempe quod veneni noxam frangat C fanet. (xoc 
fummopere profunt,pramif tamen vomitionibus C» cLyfleribus, fortes ac valida diverfiones,utpote que non moda pri. 
Cucurbi. P€4nt ne veneni perat cor fed etiam ipfum trabant à membris nobilibusinternisad ighobilia externa.Ob id, plurimm 
mde. —prodeffe crediderim cucurbitulas, fi ex irue natibus, C» crurium pulpeapplicentur. Ferunt fimiliteropemfridimam — 
Bilnth. afferis linteaminibus quin cr fibula firictim fada ita ut dolorem excitent , manuum pedumó, digiri , itembradiigm — 
eruribus, Mirifice etiam venenum avéeytitur à partibus mirinfecu , f patientes in balneo Aquae calida ex medicamen | 
Accommodatis confetto vel inlaconico ficco fudorem ciente imponantur. Quandoquidem bujtifinodi calor extrantudj. | 
cacifime venenum ad cutim trabit. Balnei ac laconici vicem illud fane fupplere poterit.ft diffedla vivi muli,aut equialy 
exertis fLatim inteflimis, eger im animalis cadaver intramittatur,cr cim vefrixerit cadaver, idem ttiam de aliqfiat,qu. 
ufa, (at fuerit. At bec autem muli shalad, (ut vulgi fert opinio fortaffe quod bac animalia plurimum caloris babeant)oe 
Simplicia teri prapollent animali. Hoc nauxilio 4 veneno liberatum narrantV alentinuhm Alexandri fexti fummi pontifici fln, 
medica. I5enim(ut ferunt ciun in quadam cena aliquot Cardinalibus veuenum exbibere vellet, fibi ipft,ac patri id imprudata 
meora — Oxbibuit.Caterum [cire etiam convenit, quód quamvá predicla vemedia omnia comuniter venenis opitulentur, nnp- 
genet pterea esl dimittendum,quin cantine infetlis propinentur omnia probata antidota.tam [implica quam compoftagu 
veas CPjtscttng, veneni noxam auferre pojfunt-Smmplicia quidem medicamenta que ad boc Mae 
vengoa, PoJleriorib. celebrantur, [unt vinum vetue copiofius epoti, Lemnia fphragis,agaricum,abrotontum,irio,eryngüradi 
pi & paffinace femen,calamintba,nardum Celticum cafforium.ferule virent medulla.flosrhododendri ( quanguuni 
Geleno,aliisó, ipfum fecutis in antidotum minime recipiatur fed potius inte venena annumeretur ) fuccus mari, 
ferpiti &panacis fag apenum.ariffolochia longa.femen rut« [ylveftris betonica.pix liquida delinzla,polii c. fefe phus 
cinnamomumn,cafia, juniperi bacce,citria mala,C qua limonia,C aurantia vocant, creorum fémen.Ttem glamesgre- 
fertim querna ex bumano latte epote,quinquefoliivadicis [uccus, leporis coagulum, muftella caro fale iuyeterata, Gin 
umbra ficcata,cum vino pota,lac cani ex primo fatu acceptum,capparis, bameleonis albi vadix apii decothum,poleme- 
nieradix,tribuli terreffris fuccus fmilacis afpere acini, fcordiumstbla[pi, C Cretenfe dichamnum.His Arabes Ce reatir- 
vum nonnulli caflaneas addunt : item ponticas nuces, me[Dila, piflacia. Aedoariam,lauribaccas,gentianeva vu 
€ didamni albi tormentillejiridis Vyrica,baftula vegia helenit c millefoltizrhabarbarum hedera corymlasdol 
menium, bypericum, [abinam mumiam.pimpinellam.Imperatoriam,centaurium ma rjussangelicam;verbenate, 
e  muresqui napelli vadices depafcuntur, C mufcas grandiores, qua ejus fol.vidlirantfilipendulam carpolul[amum odorae 
tum,ambarum,os in corde cervirepertum, Gr cervinum cornu, quin & monoceroti-urfi teftes, cy arii m ganum, jmae- 
ragdum,lapidem bez abar,Crcarduum,quem (anttum vel benedittum appellant. Et bac de ceníu omnium fmpaned.qua 
eT contra venena pollent, qua nobis tum veteres tum recentiores fcripta reliquerunt ,dixiffe fufficiant. De compofitis autem. 
camenia, Ptdicamentis illud proferre non dubitaverim, quod fi Theriaca legitime parata reperiretur, non e|[ent aliunde pteté 
auxilia contr. Yenena.Sed quoniam mibi plané difficillimum eJe videtur, ut ea reperiatur, qua quemadmodum tja Ee 
git appata us, confecta fit,cum nobis defint cinnama bal[amum petrofeltnum M acedouicuim,myriba,) vium, hal 
citis(quam tamen jam nobis compertam putamus ) amomum, ajpalat bus Cy calamus odoratés, qua omuia Li n 
Theriace yimi funt momenti, idcirco nunquam adducar, ut credam venalem T beriacam poffe fibi locum c ufum illus antiquae 
MR gitimé vendicare : prefeytim cum covfet tempore ufq, Galeni , quo Romani [ummo imperia poriebantur, Theriatamt- 
tiorum  mmibus numeris abfolutam confici non potui[fe (ut ipfeGal.teflatur L.1.de antidotis)nifi ab Imperatoribusquauqaam j 
*ompa- dreffent tempore Antonini Ce[aria dtvites primates, qui eam conficerent ctiam quàd multa eis defiderarentur. Que : 
NUO-—. Ind dixevim,quod fi ulla Tberiaca ex iis, que noftra atate conficiuntur ju u(um admitti debet, dent operam MePP ui 
entifimi,ut illa [altem utantur, qua omni fMadio ac diligentia parata fit clariffimorum C peritifiumorum Tini 
duis diad eo modo experientia comprobata fit,quo docet Gal.lib.quem adPifonem fcripfit quin & alio quem 
philiano dicavit. Hoc item faciant de Mitbridatio, quod nibil minus quàm Theriaca prefrat adverfus in c 
C facilius pavari potefl. Qua inve caveant homines ab adulteratis Theriacis, quas in publicis fori vendunt cet e 
et fi plerunque ab bis, quos eerum adulteria fraudesá, latent ceteris meliures atq, efficaciares babentur : quip, ii fiin éo 
bil ultra videant aflantes,quam quod j fruflum integrum arfenici, vel rifagalli officinis vocati, devorent : qu OMM 
de devorata Theriaca,quam poftea circumflantibus vendunt, nullum veneni incommodum [emtiant.Quod cum mimo 
mà noviffet,libro Pifoni dicato,ita fcriptum reliquit : Mult e à [ubdolis improbisá, in oc quoq, fraudes fiunt, a£ YA J^ 
la antidoti opinione deceptum, ab iis quibus avs est mercenaria, plurima pecunia medicamentum , vel pr - it milii 
Fnudes redimit, Caterum ut quisi, flagitioforum impoftorum fallacias c dolo[as merces evitare poffit , & debeat; mifi 
quibus u- apímo efl ad commune vei publica beneficium eorum ingens, ac fceleffum facinus pofieritati prodere. Ld E 
funt — ee, o /endunt coram populo, quem dolis capere intendunt , oflenari quód venenum «qué ac panem mp quart 
fommei mulris cavillationibus atq, infidiis utuntur.Inter quas bas duas babens fraudes,quas modà ommnibu d rneiimpafers i 
qui vene- ment illi in [uos cbariores(ut ita dicam lenones. Prim itag, dolus, quo nituntur bujfoedi fans prdfatine libritra^ 
nainoo- quod cum [ciant venena non pe[[e nifi parum mocere,ubi ventriculus fuerit cibis yald? repletw(ut: pe sfu petit 
Wero. didir Diofcorides, libn fen fexta retulit Avicenna priufquam fuggeftum afcendanr, ad atur in eoimtatrtt aln 
veour,  eflate Lacigas erudas deyorant [ale,aceto € oleo conditai:verüm olei tantum imponunt ut fer jr qot 
1 
