990 And. Matthioli Comm. 
molari enplaftre.. Cateviüm cin bujus ufus, C? notiiá apud omnes penitus eXoleverit, nohvf cuv alza 32. 
eo fit inflituenda curatio. : ; P ii Véjrit, no. vf Cur alia aibi id 
Eaeelovia aéx, SARDONIA HERBÀ, - CAP. XiV. 
KAnioni ranunculi lierba géneriáffignatur, quae vefcentibus mentem adiifit,& o uádám netyos,. 
diftentione labiàin ritum contráliit,ut rifus Ípéciém prebéánt: à quà quidem ione; de 
nio rifu ada jum in vulgus infaufto omine manavit. Poftvormitum peculiariter convenit à ! 
& lac liberalius epóta : irrigatio, perün&tiod; à pinguibus medicamentis; totüm corpus excalficis.: 
bus: incalidam aquam; oleumd; defcendant; féd tum multurü perfricare , & inüngeié expedit: ii. ie 
fumma, curam omnem, qi convulfioninervorum adhibetür, exequi oportet, ; - 
fardoni ; : tet i : 
bei, - Q üd inter Ránunculi geriera eà annumerétu? planta, que à Sardinia ubi plurima nafcitur nonnullu vocátirlel; 
nenum, Sat donia, abunde docuit Divfcorides libro fecindo. Meminit bujuceplanta Julius Solinus c. 8. Polybifl. lá wii. 
cuano, Huic incommodo accidit &* berbá Sardónia, que in defluviis fontana provenit largior juffo : £a fi edülio fuerit, vefcei, 
bw nervos contrabit , riclu ora didütit, ut qui mortem appetünt,velut Videntiüm facie intereant, Tradidit bujs[a, 
rationem A?rius l.13.qUi prater eà medicamenta,qua uic curátioni ÀDiofcóride redduntur, declarat quibus AUXiliilg; 
convulionis genus privatim curari debeat. Quippe cum diverfa fint convulfionum genera,diVer(a etiàm expojcintam, 
Apum 4 Prafert ramencaffóreuii in pulverein contritum aut pet fe, Aut 2 dulci vino potum. Caterkm ut Cnáliati 
rius — fher,adjuvantur qui bau[erint Apiumvifum ( fie euim Sardoniain herbam appellarunt Mauritani) vino dulciputm, . 
adeb larg? epoto, ui ihde ebrii f a&li diutina doriniani : item ineliffopbjlli fucco ex aceto fumpto : && enia, itidem air. " 
* donie berba verum ac fingulare eft antidotüm.. Sed quoniam ( ur Diofcórides prodidit ) in bat cirá, bàlnea, de lama 
admodum profünt, ea uiid, paranda funt medicamelitorum decodli , quibus vis infit ekcalfáciens, tum etiam déficani, 
€ quapropria facultate nervostum voborent, tum juvenr.  Cujumodi fuii ; fhechas; byJopum, falvia, ruta, bttona, 
€bamapitys, amaracus, óriganum, cálamihtbas pulegium, dictamnlhy anthemis; fatureia, acorum, Syriáta Ge Ct 
nardus, a[arum; pbu, cyperis, vo[mávinus, cr id genu Alia, Ad bec práflat inngereoccipitium; cervicem, 
fpinalem medulla; (afin oleo, aut 2 cáffóvéo, aut 2 terreffribus lumbfseis, Aut e vofó, aut ek b)perico, aut vulpumat 
tmguento Aragone, aut agrippinos áut denique ali bis fimilibil, Is 
po HYOSCYAMUS. .€AP, XV. " 
Herm porum, aut comefuin, fimilem ebriis abaliénationém mover: fed facile medicamen: 
tiscedit, Áüxiliaturáqua mulfa copiosé datá;Lácdj; praefertim afininum : fi id defideraturyapril- 
lum, vel bubuluni;velaridarum ficium déco&uri.Faciunt ad id etiam nuclei pinei, aut cucu 1 
ex paffo fumpturi, & vinum falfum; cum adipe fuilla recenti; paffod; : itidém urticee fe. 
exaqua, & intubuseriáticüs, & finapis, & rnafturtium; rádix, capa, & allium, & hac fingula 
fumantur.Poftea finendi quiéícere, quemádmodum qui vinum Biberunt;ut éxcoquaht, 
. Hyofey- QUecurritur facil? Hyojcyaihi tox , cuju hiftoriam cum Diofcoride ivadidims libro quarià, ubieju qug figi" 
amivene dedimus, fi antea, quàm venenofa visi valefcat, fupéretá, corporis Vires, cónferentia pr tiir médicatreni ed 
"*- propter indicia, qué eporo, vel comefà byo[cyámo à Dio[coride ajfignantur,alia plüra &idem reddidit Atiim libus hemp 
* —. quid infequatur jackatió corpora cum diftürtione : quibus fuccedit exolutià, animi déliquio fimilis, oculorum rubor, pru 
: ritu, deinde tremor : préterca ómninà delirant agri, c putant fe flagrü córpore cadi. Proinde merità Ananien feshyifge 
Dita amum vulgà vocant Diflirbió,utpote quad mentem, Cr omes corporis fenfus diftirbar. Meriinit utrinfa, byojc jam z 
turbvo- fer deleteriapharmáca etiam Avicenna. [ic itijuiens : Epoto byo[cyamo albojoffium compagints luxantüt. linguain , 
fcyamus. freffus tranfit, [umat os,caligant C? rüfefcunt óculi, irit us dificulter redditur. Hine fiunt vertigints, fa e o 
rum, t totius corpori prutirus: ebrietas , ameitia, fürav, cámitiali morbi, vocis diperfitas nmi quani 
affeili afinórum mulorumá, màré, d» equorum moda bitiniunt.. Anigra autem corpóris extrema confrigefctit, fim: 
LL brantur oculi, oboritur delirium , at, adeb conffringitür pectui, ut impédita prorfin ve[piratione, Due fà 
- vau, lanturg, egrotantes.Verim bec onima citutam facere tradiderunt Diofcorides, & Paulu. Qui jit; ut füpicar li - 
Hyfocy- bc cacutiyiffe erraffeós, Alicennannqueiadmodum f in aliis quàm plurimi fimplicibus medicamenti, 2 eicit 
ami utri- J4 ab eo fepenumero confundutitur. Ceteri in álbi byofcyami curatiotie idera Apicentta. prafert ceteri sedit : 
UdicU- Theriacam, c» Mitbridatis ántidotum. Sed iis qui nigrum bauferint, poft vomitum C cDfteres meiscim Hin) d 
UU dum: quin & bubulum lac, abfintbium, caffóreum, rutati, làféris lacrymam, bàccái &r folia lauri dfi dr 
men,magudarim, cárdamoiuim,» flivacem : fedqua fingula eX vitio fumantur, Hi praberea adiit miritati 
dum, C» opdbal[amuim ex lacte patum. Ad bat infüper [atinam triticeum vino [ubattam, empláftri mode ventri 
liter inipani promittit. Sunt porrà ex feceritioribus nómitie pr eclaris, qui longum piper in bro; ind nptre citm? 
atq, etiam piflácia latgini mahducata, cáterio proferunt antidata ; 
Mavdpayigais | MANDRAGÓRÀA . CÀR XVi 
M»icipes bibatut,confeftim fapor infequitur,exolutiojc vehemens veteimusililn iis 
ftansà lethargo.Cui; antequam aliquid éx iis accidat, voimnitus & aqua mulía ate : i 
trum, & abfinthium, éx vinó dulci; áut paffo fütantur: capüt rofaceo; & acetó pérfunda u , Profe € 
excitatio, & motu$ corporis; & olfa&us eupátotii; & piperis; finapis, & cáftorii, &iute tritorafmn t 
ceto : & liquidae picis, &codor e lucernatumexuftione, & extinctu, Quàd fiagreii revocentur oai 
tamentá movere; aliisqué com bus aüxiliis uti convenit; à posto m 
2 
[f] 
