: 
994 And. Matthioli Comm. 
Veios, IXIA, | CAP. XXI 
Dos qus ulophonon appellatur, inter potandüm aliquid ocimo fimileguftu & odore red 
mentem lin gu inflammationem excitat : mentem moyet:omnes excremenforum ess MiB 
firepitum cumanimi deliquio ciet: iisque inteftina latrant, nec egeritur quicquam Polly " PFrinit 
alvumq; refolutam auxilium praftataqua in quá, abfinthium maduerit ; €X vino la à 
mulfo pota: rutzeque fylveftris femen, aut laferis radix : item tragorigani deco&iim n wo site 
dictorum, aut la&e, aut refina terebinthina, aut nátdo;aut caftorio, aut lafer pitio M: fi d 
conveniunt : quin & nuces juglandes ex vino, cum tefina,caftorio; & ruta edge fing ew 
pondus equent.Itidem chamelez, aut thapfiz, autabfinthii fucci ficilicus cum aqua TN - 
calidum potum, e 
Ixiz ve- : : ! x. ud . i 
zehor E» Ixie nomenclatio utriq, chameleoni fit communis , qu9d amba gummi vifco fimile proferant, lia tamm ius 
natura, procul nil aliud defignat boc loco quam nigrum Chamal Siquidem id apeitifame dec latent Me " 
appellationes, qua Diofcoridi adfcribuntur,ubi fic legitur.Chamealeo niger,quem quidam ulopbonum,alii Lxi "WW Varia 
li Cynoxylon vocant. Que verba adebvem claram faciunt, ut ab bac fententia difcedere nequeam. At fi fpeophani 
piam adeo fuerit impudens, ut nomenclationes illas tanquam Diofcoridi adulterinas rejiciat,addam non ob id. di zd 
lofas. Quid fi adbuc recalcitralit, Plinium illi in oculos objiciam. Quippe qui libro 22. cap.d. ita de nigro Ch ; 
feriptum reliquit Ex nigris Chamaleonibus aliqui marem dixere, cui flos purpureus effet, & femina cui violactu, ln 
nafcuntur caule, cubitali, craffütudine di gitali. Radicibus eoruin lichenes curantur , cum fulpbure,c bitumine unis. 
-€edlis, commanducatis verà dentes mobiles,aut cum aceto decis .Succo fcabiem etiam quadiupedum [anant,& nns 
CAII necant : J'uvencas quoq, angina modo: Quarequibu[dam Ulophonuidi vocatur, ( Cynoz.olon propter odori 
. .. Vitatem.Ferunt C bac vifeum ulceribus utilifenmum, Omnium autem denerum eorum vadices[corpionih Wiss 
Idus hactenus ille, His itag, me [atis comprobaffe arbitror 1eiam chamaleonem effe nigrum. Quare apertifim? baluiar 
veram à "PPudentiffinu ille,qui Ixiam contendit plantam efe ab utrog,chamale dfe nempe eam ip[am.quanThoe 
chama- ' phra[lus libro fexto, cap.a.de plantarum bifloria Vgl» appellat, Deprebenditur error C impofIra nou ex lim pa 
lone diximus, fed etiam ex ipfius Theophraffi bifloria. Siquidem ilvn nibil aliud Theophraflo defignat, quàm allum 
fimilem faporem prabet : bau[la extremum lingua tratium exa|pevat, interiora adurens , quinetiam corüeuturbatur 
ad in[aniam u[que qui fumpferit, ac linguam penitus dentibus lacerat. Porrà mente attonitus redditur, alui text 
ambos utring, meatus & liquidorum, & efculentorum abdurans,qua c intrinfecus fpiritum fuffocans, fubnurmum at 
modicotrada volutatur. Qui item boc malo angitur, egre magnaá, difficultate refpirat, Adeoq, venenata illa xia poti 
protinus excrementa ejicit ovorum [rmilitudine : badlenus Nicander. Caterim Mauritani Ixiam aldabacwi 
; proprie vicum frgnificat.1dead, etfi fcrip[erin ego antea Ixiam vifcum effe Chamaleonis,non ob idmihia T 
Iriz ve- eíl, e prefertim, cim non mima veneno[um e[fe [ciam bujufceplante gummi, quam fit ipfa. e . Cuju|nimin 
rado, — COmnnodi imprimis [uccurrunt, Avicenna tefle, excitata voritiones, Cinfufi clyfleres, qui itinaximtpete auxiliantur, 
fed mitiores lenior esq, effe oportet, Preflant deinde auxilium Theriaca, & Mithridatis antidotu , 6x abfinthii Romani 
aut [antouici decocto pota.Profunt i£ epitbemata,qua cordi imbecillitati dicztur:quin éruiinf buglofiflores actio 
vo affervati, additis margaritis,corallis, pretiofarum lapidum fragmentisymofchoyambaro, E? aliis qua cordi epen f craM, 
Chamaz- Conyenit infuper ro[aceum aceto admiflum, c fincipiti ubi futura inter[ecat, linteis illitum.Que fant remedia nante 
Koo dà remarantur, frangum á, veneni vim, fed omnibus etiam incommodis ab eo excitat mirifice febveniunt.Veumdg sg 
Lee & inradicealbichamaleonis, qui in Italia provenit,nullam baclenu Ixiam reperi:attamen fuperiori anna à jaitbo Amo 
remedia. nio Corttifo viro (ane infigni, C plantarum indagatore maximo C à Fraxcifco Calzolario Veronenf tel heran 
modum fludiofo, plures Chamaleonis planta integre ad ime Pragam mi[fe funt , que gummi illa vifci modo lent - 
funt.Antea ver) quidam Cretenfís vei berbaria ffudiofus mibi pro certo affirmavit  Carlina vulgà vocata i nop 
Ixiam ab iis colligi,qui (agittas conficiunt,ut pennas fagittis conglutinent,N ec modo eam reperiri mibi vetuli int! an 
lina genere caule viduo,fed etiam quando, in altero.Caterum ic referre mon prateribo qua de Chameleon oes 
no, C ejus vemediis memorie prodiderunt Paulus € A&tius zita enim fcribunt. A Cbamaleonis nigri pott morjur? Ü 
C lingua tumor,cum rugitibus inteflinorum fequitur : facies diflorquetur, c vomitu [Bumo[usremores,oscufjon e 
totius corporis convulfiones, ac vocis fundati 
ptio conc, nti Caterüm curantur ex bis, qua ad fungos amt" 
Datur eis C Tblafpios, C bete fuccus, c triticea pi[ana cremor ex pa[fo, abfitmhii dilutum C nitrum matti a 
Uli vero evomuerint, lac recens mulum (apeexbiboto, de alvum cum lubricisinfufis eluito, velut e$t fini gra 0 47 
1baa decolum.Pracordiis etiam fomenta, ac calfadtaria adhibeto. ü 
Yuspltior, CERUSSA. CAP. XXII 
Eruffa fao colore proditur : fumptaenim,mox palatum, gingivze, lingua &ccommifagg der 
candore quodam inficiuntur:fingultus,cuffim;ac lingua ariditatem excitat;iis pasa. E 
mens labat, membratorpefcunt. Quibus dare convenitaquam mulfam, aut ficuum,aur malvz* 
&umyaut lac calidum, aut fefamam ex vino tritam, vel lixivium ex farmentis : : 
um,aut irinum,perficorum offa cum hordei deco&o: columbina ova cum thureja ptr qu 
prunis; aut gummi,quod ulmus ploravit :aut humor,quem ulmea folia pietra hs 
fed tum quoq; vomant, Convenit etiam thapfia fuccus, aut fcammonise cum aqttam p 
. 
4 
