70 Petri Andr. Matthioli 
natura medicamentorum guftu aliquid veferunt, — Ynimica enim funt omnes calidi noftrorum corpori of. 
fedlibus, ex quo claret basomnibus facultatibus effecalidas, — Hec omnia Galenu contra tuas obje&liones ty. 
Pese smó, medendi ufum z. chm aferas faliciter dari Guajaci decoum, quod calidum ficcumque faciunt omnes 
MRpOra. jn principio certiá exce[fu , Gallica lue affedis, quam biliofus foveat humor , &. ubi jecur ipfum prater natu. 
mentum, 74H fuerit excalfacium: quin etiam iis, quifimul cum boc morbo savafmo etiam laborant , quum afferas in- 
differenter dari omnibus. Verum nunquam negaverim ego tion poffe ecurepropinari decodlum in biliofistem- 
peratumis, ubi Gallica lues ab ip(a bile immutata non foveatur, fed ab. alio quovis bumofe, quum morbi contrarii 
eurentur, temperamentum vero fimilibus con[ervetur. -. Sed ubi biliofus fuerit affetius , calidis curare medica. 
mentis extrema (ane dementiafuerit. — Adbac, ut omrtibus tuis refpondeam argumenti , dicam etiam, quod 
sibi feribit Ariffoteles aquam ultimo exce[fa effe frigidam , ibi de aqua noftri ufus non loquatur , fed de fimpli. 1o 
dà , ac puriffima aqua ut elementum purum , in quo nulla fit ceterorum elementorum qualitatum admiflio: 
quandoquidem noftri ufus aqua neutiquam fimplex fuerit, nectalis , cum omnium pbilofaphorum confen(u cum 
eateris mixta fit elementis nec vacet terreu , aereis, acigneu qualitatibus, ut Galenus teflatur libro primo ele- 
mentorum, C» libro de ptifana, &* pariter Averrboes diverfis inlocu, — Siquidem fi noftri ufi aqua frigida e[- 
fet ultimo exce[fu, ut inquit Arifloteles , de fimplici ac puriffima aqua,proculdubio potantem interficeret, quum 
talis fit eorum facultas, qua extreme funt frigida: extinguitur enim ab bis naturalis calor, ut de Cicuta, c» Me- 
conio fcripferunt fere omnes antiqui Medici. — Hisitag, cogno[ces quam frivolis mecum agas argumentis. — Ad 
itm exemplum autem quod adfers de bordei decodio, quo probare niteris quod Guajaci qualitates aqua codon 
de" reddantur imbecilles, nil aliud vefpondere po[fum, quam quod exiflimem te in non parvo verfari errore, — Ete- 
Lódei pi- nim fi diligentius, accuratinsá, expenderis , qua ratione velit Galenus bordei decoctum [eu Ptifanam longe ma- 20 
o z gis fitim extinguere quam fimplicem aquam noflriu[us , veperies [ane fcribere Galenum evenire boc non quia 
"77 deperdat bordeum dum coquitur ficcam qualitatem , quam pofüdet , fed aliis veriovibus de caufis qtas 
ias tamen quum medictun te profitearis, ignorare non deberes, | Ceterum quum apertiftime cogno[cam bec te pror» 
Prifanz fa. fus nefcire, audias obfecro, ut doctior paulofiías, Galenum de pti[ana differentem bis verbi : Ptif ana, inquit, five 
culates — bordei decoctum fitim reprimit ceu bumidum , atque eandem (quamtumvis bumiditate inferior fit) plus aqua 
ise qd compe[cit. -. Porro quod citius digeratur quod ob ejus lentorem firmam quandam habeat humiditatem , quoda, 
pugaer, praterea frigida fit: Horum inquam , nomiue febribus ardentibus accommodatiffima ef, nec eatantum gra- 
Ha quod bis undequaque vepugnet, fed quod ? maxime cotlilibu: fit , atque in nulla non qualitate imbecillima 
digefluó, facilis , atque ob deterfivam vim putridos [uccos lu[Iret , femiputres autem concoquat. — Hactenus 
Galenus. Cujus doctrinam fi rectius expenderis, caufas , quibus bordei decoctum magis refrigeret , C» fitim ex 30 
tinguat quam aqua pura potabilis , facile cognofces, Cr tui erroris confcius fies. — Quinetiam illico conjicies 
- bordei ipfius qualitates nulla deftvui poffe aqua elixatione , fed in ip[o femper permanere decodo: id quod aper- 
ees tifime teflatur Galenus, cim dicit : Prifana (quantumvis humiditate inferior eít) fitim plus aqua compefcit. 
eoRisne Quandoquidem bifce verbis manifeflo offendit. Galenus, non aliam fane ob. caufam ptifanam aqua potalili 
non deftru- ning effe bumidam quam quod in eavemanferit ficca bordei qualitas ; quinetiam boc idem offendere videtur, 
unu — em dicit ar dentibus febribus accommodatiffimam effe ptifanam , non ea tantum vatione, ut bis undequaque 
In dioe repugnet : id quod proculdubio indicat nen undequaque ardentibus febribus repugnare pti[anam ob bordei 
dici her- Pantum ficcitatem, qua in ea permanfit..— Prater id quodin Pti[ana, vel hordei decoBlo con[ervetur ficca bordei 
deiücca — qualitas, idem maxime palam facit Galenus, ubi fcribit ardentibus febribus etiam convenire ptifanam , quod 
ou jg //4 detergendi vi putrides fuccos luffret. — Etenim quum detovfio in bordeo 4b alia qualitate quam à ficca ef- 40 
hordeide. féfitqueat cogeri , velis nolis , mecum fateri bordei decoctum ficcam ejus qualitatem fibi proculdubio afciviffe. 
co&oà qua Itaque dicemus ung cum Galeno,nen ob id magis bumedlare ptifanam , quod aqua potalili Fit bumidior , fed 
MR quod bumiditas, que in eaveperitur ob lentorem qui illi inest, firmior fit , C magit permanens , quam que "s 
Cur ptifana turinaqua. — Necaliafanevatione fit quod longe magis ab aqua , quam aere bumedientur Ethica febre labo- 
migisbu- rAntes, quanquam esi aer (ui natura bumidior quàm aqua, quam quod aqua bumiditas firmior, craffior ac pere 
mectet quá py apeptioy habeatur quam aeri: proindeó, primo canticorum dicebat Averrboes : oportet autem te fcire 4t- 
Aermagis 7em e[fe bumidiorem aqua , & quod aqua fit nibilominus in bumectandis corporibus quibus obyiat potentior 
hume&at . qtatis aer propter majorem fub[lantie confiffentiam. | Quantum vero ffedlat ad fecunidain pofitionem , füi- 
Ethicafe- — [icer ouod ab bis, qua aquali funt temperamento nulla prorfus vefultet adio , &rc. nil aliud mibi refpondendum 
tesquim Pidetar, qium quid cum iidem confundasur argumentis, quibu primam , nna cum con[uentibu iit s 
did fecimus, fapevfluum fane effet, ac tadiofum , bic eadem repetere avgumenta. , Carerum Ad tertiam in qua dicis 
Refponfio | í d in principio) ncedatur prima duarum pofitionum , fcilicet quod ea contraria 
ponfio (petendoid , quod eft in principio) quod fi concedatur pr. poptrenum, 
i Pw unt , rc. fequeretur , quod in biliofis affectibus nullo pacta dari deberet Guajaci decottum : fed quum confe- 
ad oed quens fit falfumsnece[fe esl e(fe falfum etiam antecedens , quodG, falfitas palam fitex medicorum praüicantium 
(00 Mifus rc. Re[pondeo hec omnia nonparum tua detrabere autboritati , quippe qui , fpreris philefophicis rationi 
bus fallaci inheferis experimento , quod tamen Hippocratis teffimonio periculofum , ac fallax eit, nifi ratione 
confiflat. — Atqui pofleaquam boc tanturste regis fundamento, fatear ego ingenue , quod nullum unquam —— 
viderim recle curatum fimplici ligni Guajaci decodlo , qui Gallica illa lue biliofa. teneretur , quum tamen cer- 
£o fciam innumeros Guajati truncos , C corticis ejus quamplurimum mon folum in lue illa, fed in alii permut- nie 
tis diuturnis affectibus me faliciter confumpfiffe. .. Quod cim exercitatiffimi ac dodlifimi Medici non ignt- 6o 
Guaiacide- pep, voi cosuntur inbiliofa Gallica lue , velubi jecur nimia bileredundet , Guajaci decollum exhibere potan- 
POM . dum , majori aque quantitate (ut tu faciendum putas) calidam ipfius non temperant qualitatem , fed r- 
mieédum tubum att ciborium, aut bugloffum, aut melopepontum, cucurbitamá, femina admifcent. Uo. o 
inbilios | fci, quolitates citm permanentes fint, ab aqua afcifcantur in qua decoquuntum , corrigunt temper. fum 
DESC calidas & ficcas &r Guajaci qualitates, undepoflea fit, ut agri nulla percepta noxa convalefcart,Std ppl t. 
lasadmini- non mirari plurimum , quod bec te ignerave jam primum animadverto , quod tili perfuaferi S z 
ftrarnon | cou paytim , vel non asultum aleffe à temperamento , cim non folum ex a[fertis ratienilu, ftd etia 2i 
deberse flt, quo fere folo medicamentorum qualitates cognofcuntur, quu rette apertifiime conjicere pofit decoctum bor 
RS ufque ad tertium caliditatis gradum afcendere : id quod maxime palam [acit acerrimum incendium y; 
