Caphura ar- 
beris historia, 
Serapionis 
Taprobana. 
Caphnura de 
"Sins. 
A«venross l4- 
pfo. 
Bellunen(is 
lapfi. 
Capbwra A 
Riachina 
ulla, 
Caphura $e 
i44 tit. 
162 AROMAT VM HISTORI1AE 
elotam in ümbra ficcant; fic multo candidior redditur , pondere non multüm imminuto, 
Id ab amico quodam Bancance fieri vidi, qui hoc arcanum mihi credidit. 
VTRIVsQYE generis meminiffe videtur Serapio, loco fuprà citato ; fed obfcure ad- 
modum, cüm ait majorem quantitatem effe de Hariz, minorem tamen effe quàm quz à 
Sim adfertur. Quod fic intelligendum puto, majorem quantitatem ex Chinceo adferri, 
majorique forma effe, quam quz ex Burneoadvehitur ; quandoquidem ejus fragmenta 
non inveniuntur ampliora quàm drachma pondus zquantia: panes veró five otbiculi ex 
Chinceo allati, quatuor uncias aut plures pendunt. 
A viris fide dignis mihi relatum eft, Arborem effe Nuci juglandi fimilem, foliista- 
men candicantibus, falignis fimilibus, frudum aut florem haudquaquam fe vidiffe, ficri 
tamen poffe ut utrumqueferat.. Illud autem certó fcio, materiam effe cinerei coloris, fa- 
ginz feré fimilem, interdum nigriorem, nec eam quidem levem aut fungofam, ut retulit 
Avicennalib.11.cap.130 (nififorté xtate jam caducam & emortuam viderit) fed medio- 
criterfolidam. Adduntplerique vaftam & przaltam effc arborem, latiffimé fcfe funden- 
tem, & afpe&tu perpulchram. 
FAnvrIOsvM eftquódad ejus umbram omne animantium genus confugere aiunt, 
utfcrociora animalia evitent. 
N £c minus fabulofum, quod quidam Serapionem lib. fimpl cap. 544. fecuti fcribunt, 
hujuslargioris proventus augurium effe, ciim frequentibus fulgetris cxlum corufcat, auc 
crebro tonitru perftrepit.. Nam cüm infula Samatra (quam nonnulli Taprobanam pu- 
tant) & circumjacentia loca Linex xquinoGiali vicina fint; multis tonitribus fübjeda tint 
neceffe cft, eamque ob caufam fingulis diebus imbresaut leves pluvias habent. Singulis 
itaque annis Caphura abundare debebat. Ex quibusperfpicuum eft, tonitru largioris Ca- 
phurz proventus caufam aut indicium non effe. Nonnullis Caphura de Sina compofita 
videtur ex cjus parte quzex Burneo advehitur. Affirmárunt praterea mihi , pancs illos 
orbiculares qui ex Sina advchuntur, compofitos effe , quoniam Caphura de Burnco in 
Chinceo deferatur ,ideó incolis expetita, ut cam alteri viliori permifceant.. Cui opinioni 
fuffragantur Baneanes de Cambaya,qui pro arcano dicunt, deficiente Caphura de Bur- 
neo, folere fecjus exiguam quantitatem cum multa Sinenfi commifcere,eamQue falsó de 
Burneo, nuncupatc. Adduntitem ifti Baneanes , Sinenfem Caphuram compofitum effe 
medicamentum, quod temporis lapfü evaporet & corrumpatur ; Caphuram veró de Bur- 
neo minimc: 4 
M 11:1 fané compofitum medicamentum non videtur , tametíi Manardus in comp. 
M ef. dift. 8. contra fentire videatur. Sin veró fit, ex duobus Caphurx generibus conflari 
neceffe cft. Nam tametfi evaporet, non eft tamen admodum corruptioni obnoxia: quod 
indicium eft minime compofitam aut fadtitiam effe, quandoquidem compofita longé fa- 
ciliiscorrumpifoleant. Sienim Rhabarbarum vix quadrimeftre illud , quo in hac regio- 
nc pluit , ferre poteft, multum fané eft Sinenfem. Caphuram incorruptam hic in India 
ianere. 
AvENROrs 5 Colliget, cap. j6. aliud Caphurz gerius facit longe à fuperioribus di- 
verfum ,ícribitdue Ambarum cjus Caphurz genus cffe. Cüm autem cjusopinioncm Cap. 
de Ambaro fatisabundé refutaverimus, plura de his agere fupervacaneum cffe judico. 
Sca 1517 Andreas Bellunenfisin fuo Di&ionario fecundüm Arabes, aquam Caphu- 
ratam ex atbore Caphurz ftillare,camQue cum arbore calidam effe tertio ordine. De hac 
aquaà multis cim Medicis, tum mercatoribus fcifcitatus fum, neminem tamen invenire 
licuit qui eam fe vidiffe affereret. | Quare facilé adducor, ut credam Bellunenfem cüm in 
hacaqua defcribenda, tum in cjus temperamento lapfum effe. Ge 
ScnR1svNr Rucllius, lib. 1. cap. 21. & huncperomnia fecutus Matthiolus, iri lib. 1. 
Diofc. cap.7 ;. uterque veró ex Serapione, hanc Caphuram ceteris bonitate praftare,qua 
. à Rege quodam Rihah (qui primus dealbandz Caphurz rationem adinvenit) Riachina 
fit denominata. Ego veró ut id credani, adduci non poffum , quandoquidem Indiz Re- 
ges potentiores funt, quàm ut rali mangonio operam dare opus habeant. 
R HASES de re med. lib. j.cap. 22. cam frigidam & humidam, Avicenna verà lib. 1:20 
cap.13 o:quem plerique fequuntur, frigidam & ficcam tertio ordine conftituit. 
Iw ea aliquando opinione cum multis recentioribus fui, Caphuram calidam effe, ob 
illum odorem & partium tenuitatem quibus przdita eft. * Sed pofteaquam experimento 
didici ophthalmiis & oculorum inflammationibus, tum etiam ambuflis impofitam, nivis 
frigiditatem retuliffc, ilicófententiam mutavi. Adde, quód omnes apud quos nafcitur, 
frigidam afferunt. - Neque veró huic fententiz repugnat quód odorata fit, quandoqui- 
dem ob partium tenuitatem facilé cvaporat & exhalat qui in fupefieie eft odor , cont 
: quim 
INE e AT 
T SARI 
