LA 
Rhbatarbaram. 
Samarcanda- 
rinm. 
Rau Sip. 
Ravam, 
Radix Siti. 
Bade-franei. 
Lwues ventre 
primi in En- 
ropa MCCCC 
XCIII.4580, 
Qua ratione 
primiim Ra- 
dix Chine 
Lw[itanis in- 
norent. 
Gautt. — 
RadiciiChina 
mirabiles effe- 
dw. 
Preparation 
modgs. 
Sinerum ve- 
gio frigida. 
208 AROMAT'VM- HISTOR TAE 
RrrrzRvNT genus quoddam nafci in certà Tartari urbe nomine Samarcandar: fed 
quod improbum fit, ncc nifi jumentorum purgationibus utile. 
NvtLvM autem eft Rhabarbaricum , aut Indicum : fed (olummodo Sinenfe , quod 
Ravam Sini Períx appellant, Mauritani tamen plerique folummodo £ava. 
ArirQvANDO in Couchin intellexi Rhabarbarum ab indigenis interdum decoqui 
aut diftillari, & ejus deco&o aut ftillatitiaaqua fefe purgare; eamque effe caufam , curin- 
terdum tam facilé teredinem fentiat & corrumpatur. Sed cüim neminem audiverim;qui, 
an hzc ita fefe haberent, fc vidiffe diceret, affirmare non aufim. 
De Radice China. ET UET, 
CaAPVT XXXVIIIL 
tendicreditur. Quoniam veró per totam hanc provinciam, & etiam in Tapan fi. 
vit lues Venerea, quam alii Neapolitanum morbum, alii Gallicum vocant, noftri 
fcabiem Hifpanicam, Períx Bade- Frasei (tametfi etiam fimpliciter Frizg&i) quod morbum 
Gallicum fonat; aperuit benignus & mifericors Deus hujus regionis incolis ufum radicis 
cujufdam , qux apud eos nafcitur, ut huic malo fuccurrerent.. Quemadmodum in novo 
orbe Guajaci ufum oftendit, quoniam ca parsorbis ctiam hoc morbo ab omni hominum 
memorià vexata fuit. Ibi contradtum morbum in Europam adferentes Hifpani anno Re- 
demptionishumanz Mccccxcrir reliquis nationibus communicárunt. Nobis veró pri- - 
müm innotefcere coepit hujus radicis ufus poft annum quingentefimum trigefimü quin- 
tum füpra millefimum, adferentibus illam huc Sinenfibus quibufdam eá lue infectis, quá 
fc interca dum hic ncgotiatentur, curarent. 
CETERYM annoanté quam hujus radicis ufus in India innotefceret, huc é Lufitania 
delatus fum, nonnullas facultates mecum adferens, atque inter eas, Ligni Guajaci libras 
quingentas. Ex eo, tamet(i multum fublatum effet, dum in navem inferretur , & efferrc- 
tur, mille tamen aureos contraxi Lufiranicos , quoniam magna aviditate é Lufitania ex- 
fpe&tabatur hoc lignum, quód multi malé perirent inun&tionibus: & forté evenit,ut tum 
temporis nemo prater me adveheret, Curati ergo fuerunt plurimi meo ligno. Sed illo 
abfumpto, cüm novum 6 Lufitania non importaretur, cjus, quod jam decodum fuerat, 
libra quinque Lufitanicis aureisvzniit. ; 
FAcrTvYM eft, ut co tempore mercator quidam in Diu infulà narraret inclyto viro 
Domino Martino Alfonfo de Soufa, meo Mzcenatiquá ratione à Gallicà fcabie curatus 
fuiffet quadam radiceéSinarum regione allatá;cujus vires magnis laudibus cvehebat,quo- 
niam qui eà uterentur ,extremá illà victus ratione non egerent, qualis in Guajaci ufü ob- 
fervabatur, fed rantüm abflincrent à bubulis & fuillis carnibus , pifce, & crudis fru&tibus: 
tamctíi ne in Sina quidem pifcibus ab(tinerent , nam magni funt helluones. Cüm inva 
luiffet is de radice rumorapud vulgus, mirum in modum hanc radicem videre, atque illà 
uti avebant , quia molefté ferebant extremam illam victus rationem quam in G uaiaci ufü 
obfervare cogebantur. Adde quód hujus regionis incolz ob otiofam viram naturá fint 
magniepulones. Sub id tempus appellunt Malacam Sinenfes naves, paululum hujus ra- 
dicisin füum ufum adferentes. Sed id paululum tantá aviditate requifitum fuiz , ut in- 
gulas hujus radicis gantas (pondus eft apud cos viginti quatuor uncias pendens) deccm 
Lufitanicis redimere oportuerir.' Poftea veró advehentibus majorem copiam Sinenfibus 
navibus, minui caepit pretium, ita ut nunc ganta ématur dumtaxat rega!i Caflellano. 
A 5 co tempore vilefcere coepit Guajaci ufus, atque cx India relcgari, tamquam Hifpa- 
nus quifpiam, qui indigenas fame enecate vellet. — 
CETER V M, utad inflitutum revertamur, non fine caufa tantis laudibus effertur Chi- 
nz radix. Nam obfervatis qux in hoc morbo obfervanda veniunt, naturà morbi , anni 
tempore, rcgione, fexu, xtate, & temperamento zxgri, mirabiles cjus funt effedtus: tametfi 
non defintex recentioribus, qui eam acriter, fed immeritó damnent. p 
In magnis doloribus & inveteratis, hujus radicis uncia in feptem aqua (extariis * co- 
quitur,ad dimidii ufque humoris confumptionem. Servatur id deco&um ufui, vafe ali- 
quo vitreo aut figulino vitrato. Spuma veró inter bulliendum colligitur, & utiliter ulceri- 
ustumoribusQue imponitur. Salutatis eft etiam den(us ille vapor inter coquendum ex- 
halans ipfis doloribus. Interdum calido deco&to tumores fovcmus: nonnumquam lineos 
pannosdeco&o madidos ulceribus imponimus, eajue mundamus. 
SoLENT Sinenfes majori quantitate in fua regioneaffumere, cüm frigida — 
t. 
N ASCITVR hxcradix in Sinarum vaftiffima regione, quz Mofcoviam ufque ex- 
