Colima. 
38 NICOLAI MONARDI 
inductus, negle&is ceteris medicamenus , tantà eonfidentià, ut, eá fumptà, certam fibi 
falutem promitterent. : | 
VARTVS & tricefimus jam agitur anrius, quód iflam radicem primüm hic confpc. 
xerim. Pafchalis quidam Catanzus Genuenfis, ex Hifpania Nova redux in morbum in. 
cidit,ad cujus curam accerfitus fui. Eum purgare cupienti, pra'ftantiffimum medicamen. 
tum é Nova Hifpania fe attuliffe refere, Rhabarbarum Mechoacanum nuncupatüm, quo 
omnes Mexicani uterentur; illo fe feliciter aliquoties cufatum fuiffe. quód fi quod pur- 
gans medicamentum fumendum effet illud fe cupere; cujusexploóratas haberet facultates. 
Damnavitalium recentium medicamentorum nobis ignotorum ufum, quorum nulli àu-: 
&ores meminerunt : ipfique perfuafi noftratia potius fümerer loneo ufü & expcricntiá 
comprobata, & à clafficis au&oribus defcripta. Pharmaco ipfius morbo convenicntii me 
przícripto purgatur: ex quo magnam quidétn fenfit utilitatem : morbo tamen tin itali- 
beratus, quin alia purgatione opusfugrit, negavit fcaliám admiffurum quim fuum Me- 
choacanum Rhabarbarum ; quo tam probé curarus efl, ut priftinz fanitati reflitueretur. 
Tametfi laudarem effe&um , nondum tamen animo ineo fatisfa&um; donec plurimi alii; 
codem feré tempore redeuntes, in agricudincs inciderunt , à quibus Mechoacan radice 
purgati, feliciffimé curati funt; quód illo uti in Nova Hifpania confüeviffent. His con(i- 
deratis, illius facultatibus fidem adhibere, atque etiam ipfo uti coepi 
N vNc autem adeó frequens ubique illius ufus, ut maximà quantitate aliarum mer- 
cium inftar advchatur, magno redimendum. .Mihi retulit Aromatarius quidam, fc füpc- 
riore anno, prater id quod civibus vendiderat, plus quàm mille libras exteris Rhabarbari 
Indici nomine vendidiffe : nam omnibus adeó familiare, ut nullusfit viculus, in quo ejus 
ufus non requiratur, tanquam tutiflimi omniumque pra'ftantiffimi medicamenu , cüm 
nullum medicum (quod omnibus gratiffimum eft) confulcre opus fit. 
S. PE hosquié Nova Hifpania redeunt, prxfertim veró qui in Mechoacan fucrunt, 
interrogavi de flirpis formà quam hzc radix profert: fed illud dumtaxat intelligere potui , 
ex urbe Cela, quadraginta milliaribus ultra Mechoacan, adferri radices ficcas & repurga- 
tas, illas Hifpanos emere, & in Hifpaniam mittere: tanta eft omnium negligentia, quzxftus 
veró fümmum ftudium. od: ds 
M AcN A fanéreprehenfione digni (amus, quód , quandoquidem in Nova Hifpanià 
tot ftirpes, & alia maximi momenti medicamenta inveniantur,nemo tamen vel defcribat, 
vel formá & facultates percontetur,ut cum nofttis conferri queant. Nam fi in animum in- 
ducerent, ut inquirerent & explorarent tot medicamenta quz ab Indis in fuis Tjangeq five: 
foris venduntur , magna indc fequerctur utilitas, cüm ipfi Indi eorum facultatesnon ce- 
lent, fed celebrent & communicent : contrà plerumque noftri ifta negligunt; vel, fi qua- 
rundam virtutes norunt, neque cas nos docere, neque carum effigiem indicare cupiunt. 
N ow definenti porró diligenter fcifcitari de hac planta,quidam; qui nuper aduiodum 
ex €a provincia advenerat, fignificat, Franciícanum monachum , ex Mechoacan ufque, 
naviqua ferebatur advexiffe , non fine magna cura & follicitudine, illius ftirpem magno. 
vaíc terra pleno repofitam , quam apud fui Ordinisin hac urbe monachos alerct. ingenti. 
perfufus fum gaudio hzc audiens, atqucilico ad monafteiium me confero. Videoin do- 
lio plantam multis ramis fupra terram expanfis luxuriantem , colore fufco ad cinereum 
tendente, qui vicinas perticas aut pergulas (fi adponantur). fcandere, & muluplici nexu, 
ampleai poffint: foliiscircinata feré rorunditatis,in mucronem tamen dcfinentibus,non- * 
nunquam admodum amplis, atrovirentibus, fibrofis; perennibus , adcó veró delicatis, ut 
humiditate carere videantur : fru&u, ut perhibent, coriandri ficci magnitudine , racema-. 
tim cohzrente, qui Septembri maturefcit : radice craffa, vitis albx fcu Bryoniz modo; uc 
non defuerint qui eandem plantam effc putarent, aut faltem ei congenerem: fed multum 
differunt; nam Bryoniz radix, cum viridis,tum ficca, admodum acris eft: Mechoacan ve- 
10 infipida, & (ine acrimonia. Colligitur OGobri. 
ADVEHITVR radix magnis fragmentis & parvis, partim in talcas concifis , partim 
manu confractis. Milii femine obruta fervatur , linco panno picato feu refinaobdudo 
DELIGEND A recens, albicans, exteriore parte nonnihil flavefcens: improbatur can-. 
dida, nipra;cariofa. Inepte igitur faciunt, qui illam in pulverem comminutam ee 
quoniam facilé exhalat, & cjus vis infringitur : przftat idcirco radicem primüm deradi; 
cim pulvis füumendus. TAUPERES ad 
CaL1DA cfl primogradu,ficca fecundo: tenuium enim effc partium,nonnihiltamen. 
adftrictionis poffidere, ex eo patet, quód abfolurà purgatione, internarum partium robori 
nihil adimit, nec cas debilitat, ut reliqua purgantia medicamenta : im illà punit 
lores 
