46 NICOLAI. MONARDI 
rufawu- | STOMACHO utilis effe cenfetur, item corroborarc, languentem appetentiam excita: 
us. re. Vulgaris eft per univerfam Indiam, & mage apud incolas exiftimationis : editur pri- 
má mensi, & in pomeridiano zftu; nam frigidus effc perhibetur. 
Siccus ad me perlatus eft & conditus: ficcus, ut illius formam contemplarer , duntaxat 
utilis fuit: at conditum grati faporis depreliendi;tametfi afperiufculum: immaturum,dum 
condiretut, fuiffe arbitror. dens 
*Hvwc frudum luculenter defcripfit Ouiedus fub Laama nomine, cuis biloriam ex noflri iu cap.9. fecundi 
Aromatum libri notispete, — 
Sx " P me. MS M^ y AM i 
Guyane. Poe lor iu aet 
GQ A^» V T EXIY. 
celebrati, quem Gaayavas appellant. - 
AR530 cít mediocris magnitudiriis, ramisfparfis folio laurino,flore candido, 
fei | aurez mali floribus fimilialiquanto tamen maiore, odorato : facile nafcitur , quocunque 
loco feratur, adeoque luxuriat & ferpit, ut in terra vitiorum numero habeatur; nam pluri- 
morum agrorum gramen, quod depafturi éfferit greges ; corrumpit nimio , uti rübt, im- 
plexu: frudus noftris malis fimilis eft, cotum magnitudine qua ab Hifpanis Camuefz vo- 
cantur, viridis initió, & per maturitatem aureus, pülpà ititétiore albà, interdum etiam ro- 
fcà: divifusquatuor concamerationesaut vafcula haberé confpicitur, in quibus femina re- 
conduntur, mefpilorum feminibus fimilia, duriffima, colore fufco,omnino offea, medul- 
lx & faporis expertia. | (s ciifea 
Gmyeoufa-.—| Fructusedifolet, prius dempto cortice: palato gratus cft, fanus & facilis concoctionis : 
eias. ^^ viridis in alvi profluviis utilis cft , nam valde adítringit : przmaturusalvum folvit: at me- 
dius, hoc eft, neque immaturus nequc prz maturus, (1 affetur, valentibus & xgris confert; 
nam cá rationc paratus, fanior e(t, eratiorisque faporis: preftantior autem is eft quem do- 
mefíticz & cult arbores ferunt. Foliorum deco&o Indi utiliter tumentia crura lavant; 
eodem lienis obftru&tiones tolluntur. Ed U bes i. I 
Frudus frigidus effe videtur: propterea febricitantibus affatus datur. Vulgariscft pec 
univerfam Indiam. EG I dh 
* Continente etiam pertulerunt (emen fructus illius adeó apud Indos & Hifpanos 
Gua) 44 Li- E 
*Hvivs frudu meminit Gomara liil. general, cap. 67. Varia funt, inguit, Guayaves genera eadémque varie- 
- t4 efl in fructu, qui plerumque permis Hifpamci Camne[as appellati femili efl, modb rotumdns rod alia forma,om- 
mino viridis, forü coronatus ut me[pila, tus albus aut rube[ceus, im quatuor partes divifw quemadmadum iuglande, - 
€ in fingulis partibus multa grana continens. Maurus [apidus efl, impsaturus vero affer, C adsiringens Sorborums 
mudo. ln nimium mature color perit € fapor, vermésque generantur. 
Meminit de Oviedw.Indice hiftoria ib. eiísque luculenzam babet de[criptionem. 
Saponaria Spharula, 
; CA? Lxv. MR 
sapi C APSVLA mihi miffduit fuberecontexta, plena fplizrulis valde rotundis & fligris 
EB. 
» 4 
globyli. . ,atquefplendentibus, fic ut ex ebeno confe&tz viderentur. Ex vcró conftabantex 
fru&uin pumila atbore nafcente magis contorta quàm reda , veluti Rufcus , cuius 
folia filici funt fimilia. Ferunt it frutices rotundum fru&um nucis magnitudine, entà 
quadam Ms tecum; quà fuüblatà, relinquitur fphxra quzdam maximé rotunda, coloris 
nigri, adcó dura, ut nifi malleo aut alià quapiam refolidà $& durà confringi queat. 
SAPOoNirS vicemprzbenrhi frudus, quoniam fi binisaut ternis cum calida aqua ve- 
ftes cluantur , multo nitidiores redduntur, quàm fi faponis librali pondere elotz. forent : 
plurimam ctenim fpumam cxcitant, cofdemquc effectus przbent quos fapo , paulatim liz 
quefcentes, donec fola fphzrulz füperfint,qua officulum funt bujus fru&us: perforantur 
deinde hz fphzrulz,fiuntáue ex iis coronz ad nutmerandas preces idonez adcó elegantes, 
ut ex cbeno confedas. dicas , tum diutiniufus, quoniam difficulter confringuntur. Eft. 
veró is frudtusadcó amarus, ut nulla quadrupes aut avis cum deguftet. Ee 
Aliquot ex iis terrz creditz, mihi natz funt, folia geftantes admodum elcgantia & vire 
dia; parvulas adhuc plantas fructum fuo tempore prolaturas exiftimo. Ep" 
*DsscniBir bun fructum Oyiedw Wdica biflorialib.9. Sunt, inquit, in bu infulis [ Hifpaniola videlicet] C* 
continenti quedam arbores, qua à [bbarulis ad preces ad mumerum vecitandas nece[ arii c à fapone cag sinn 
fub , 
