MANVCODIATÀ. D 
Ante cap. X. lib. V. Exoticorum. 
MAS VIA dum Quintum Exoticoriim Librum fcriberem, de Paradifeís avibus 
uS & Díttacis agere minime conítitueram, eum à fdiffimz avis hiftoria füm 
2 cxor(us: libroautemillo jam typis expreffo, quum caufe quxdam incide- 
W rint, ut fententiam mutarem, primum illud nicum inftitutum revocare nori 
WEZ | piguit, & Paradifcasáves praeponere , quarum hiftoriam primuni inter aves 
locum merito:debere habere exiftimavi , atque proximum poft illas; Pfittacos, quoturi 
maxima eft varietás. . T TT "tene aut 
D x Manucodiataigitur, five càave quz à Paradifo icoguornen accepit, plerique inter 
Neotcericos (veteribusenim ignotam fuiffe opinor) fcripferünr : nemo tamen, meà quiz Mascdiurà 
dem opinionc, exactids, quàm C. V. Vlyffes Aldrovandus. Nam de omnibüs rebus,qux Yeetw 
ad ejus avis hiftoriam facere poffunt,accutátiffime & fübtiliffimé difpitavitac in quinque MS: 
fpecies diftinxit : totidem enim fe obfervaffe fcribit. Video autem ipfum,& reliquos om- 
nesqui de hac ave commenrati funt, in hoc convenire, üt illam pedibus carere judicent; 
quia quotquot ipfis fuére confpez, ex non nifi pedibus mutilz : hinc fáctum eft , ut An- 
tonium Pigafetam, quicum Magellano profe&us, nave V ictorià vectus torum orbem pri- 
mus circuivit, meridacii & falfitatis arguere , fidemáue cjus imminuere rion fint veriti; 
quód é longà illà navigatione redux, hujus avisnotitiam Europzis hominibus primus de- 
dit, & in Navigationis fux Diario, pedes [erra dicere voluit] palmum longos , fed tenues; 
huicavi tribuerit. Ego fané,licet hadenus in eàdem erroncà opinione cum illis fim vería- 
tus,ut cas aves apodes cenfuerim (preter Ariftotelis tamen fententiam , qui nullam aveni 
abíque pedibus afferit) quia quas mihi videre contigerat tum in Hifpanica mca peregrina- 
tione Vlyüippone binos menfes lizrens,tum in Belgio apud divetíos qui exoticis hujutmo- 
di rebus delectantut, ómnces fine pedibus erant & exenteratz (tum tamen temporis ; üt 
verum fatear, minime curiofüs ad obfervaridum an aliquod inter eas effet difcrimeri) po- 
ftremz tamen Batavorum in Indiafn navigationes eflecerunt , ur fine difficultate fenten- 
tiam mutaáverim, quum Amftelredamum quafdam integras crurajue cum pedibus reti- Mamuodiará 
nentes allataseffe certum fit, & ab iis qui confpexerunt, inteligebam,crura illa picz varize 17946 »» 
cruribusadmodumi effe (imilia,infirmiora tatmen,nec adeó craffa,coloremQue habere non " ^ - 
atrum, fed ad caftaneur tendentem. Nihilominus tamen videre catre, & (i unam 
dumtaxat nancifci licuiffet; ftatim in tabella exprimendam curaffem , ut Le&ori fpedtan- 
dam proponérem , & Pigafetz fidem confirmarem : fed quum illico pfopter raritatem 
fuerint redem ptz, & Francofurtum dd Maenur tranílatz, & inde porró una ad Czrfatem 
Rudolphum liujus nominis Secandií (cujus Majeftatern his rebus petegrinis, & omnium 
Natura miraculorutn cognitione impense delectari atíidio) meà fpe fruftratus fum. Si veró 
contingat aliquas integras denuó adferti , idjue tempore refcivero, dabo operam ut nan- 
cifci poffim, vel faltem commodato, ut ejus iconem exhibere queam , ad convellendam 
vulgó coriceptam deillis avibusopinionem, quz apodes effe cenfet. Cd i E OS 
- .. :Ceterüm nauras qui has aves retulerant , licet infulas in vdiem c dves nafcuntur & 
vivint, nonadierinr, ab illistamen à quibus redimebant, intellexiffe mihi affirmatum eft, 
ómnes pedibus effe prxditas, incedereQue & volare aliarüm avium inftar : fed. incolas, fi- 
mulatquc cas ceperunt, inteftina, pedesque aditnere & abiicere, deinde Soli exporierc ut 
facilis arefcant;aridas ad(ervare ut venundent, aut fuis caffidibus pennarum loco aptent. 
Addebant praterea cas aves ifi filvis verfari , & triginta vel quadragirita fimul per curmas 
volare folitas, ipfarum Rege vel Duce comite, qui fupra teliquas perperuó fublimis volat; 
atque (quod fabule proximum) fi itis molefta cft, aliquam e caterva primüm ad aquani 
€mitti, cxplorandi gratià ; quafi àpotu nullam noxam fenferit,tum demurh totam cater- 
vam advolare & bibere: (in autem morbida tedierit,eam aqüam 3 reliquis deferi, &avo- 
lare, aliam inquifituras. Addebant infüper;infülanos aquam hac ratione folerc inficere ad 
avescaptandas. Confpicientes harum avium aliquam turmam pratervolantem , quo fefc 
conferat, obíervant, atque vbi avem miffam bibiffe, & revolaffe vident, ilico venenum in 
cam aquam iniiciunt, quam dum tota turma guftatum venit, inficitur,& fic prada fit. Sed 
etiam illas aves interdum fagitis peti folere, atque fi contingat ipfarum Regem interfici, 
illo cadente, reliquas aves, quain ea turma,fimul cadere;& (cfc comprehendi fincre;tam- 
quam amiffo Rege vitam retinere nolentes. os. HO. 
Isr AR YM porró avium duo genera conftitucbant:Vnutn Majorum,quz clegantiores: .. . 
Alterum Minorum, & minüs elegantium, Vtrique autem generi faum effe Regem PCCU* erus dió ge 
liarem, & colore differentem. Majoris gencris avcs,quarum 7 & venas ata. 
z TIS 
