DE LAPIDE BÉZAAR ET HERBÀ SCORZONERA. - (oM 
do, appatentibus jam ftigmatibus, nifi (anguinis copia & plenitudo aliud fuadeat. Adver- 
fus hunc morbum; & malignas febres, valde utile & in multis experiéntià comprobatum 
medicamentum comperi, Bolum armienum noftratem in tabellas cum ftillatitio rofarutm gola pitan; 
liquore formatum;in omnibus mcdicamentis exhibitum qux zger fumere debebit;atque «e. TUM 
incibisquibus utetur; potiffimum anno quodam quo febres acuta: graffatz fünt quià il- 
lius ufu multi liberati funt: nofter enim hic bolus parum ab Orientali differt. Scd ejus 
ufus efto in lapidis Bezaar defe&tu: nam licomnibus przferendus cft. Id expertus fum in 
nobili quodam viro hujus urbis , maligná febre correpto , cum frequente voimitü , animi 
deliquio, aliisque maligna febris fymptomatibus, in cujus humeris exánthemata illa & 
ftigmata apparebant : fed propinatoilli lapide Bezaar cum pauxillo utiicornu,fübitó ccfz - 
runt fymptomata , & meliufculé habere coit, quia febris malignitas extincta fuit, qua 
tanti malicaufaerat, Multos praterea enumerare poffem,qui in Hifpaniá, quátuordecim 
'abhincannis, quibusillo uti cpi, co fumpto à fvis morbis liberati funt: ut revera rüira- 
culum videatur, lapidem ex animalis Cervo aut Caprz fimilis ventre extractum; parvá 
quantitate fumptum, ca przftare quz retulimus. Sed quia iri commemoratione lapidis 
Bezaar diu commorati fumus, & tempus eft; ut de Scorzonerá lierbá agarius ; qua de ill 
comperta habeo, referam. 
SrorXontra Herla. 
COR ZQNER z planta, de quà fumus a&turi, triginta demum abhinc annis fuit co- 
M gnita & obfetvata. Ejus cognitionem nobis tempus detexit, ut & alia multa qux ex 
Occidentali Indià allatà videmus, nec veteribus nec nobis unquam confpecta,quem- 
admodum in eo libro fcripfimus, qui de rebus in medicum ufum aptis ex Occidencali In- 
diá delatis agit. HIT (am d : 
In Comitatu Vrgel Catalauniz Provinciz,loco Momblanc dicto, primüm inventa & surzmere: - 
obfervata eft Scorzonera herba; nam quoniam totus ille tra&tus multis animalibus valde " primi 
noxiis abundat, prafertim veró ii$ quae e[cuerges nuncupantur, & in agris inter arbores at- VO RM 
que herbas latitant, plagam/, cui temedium adferri nequeat , effe cenfebant : ruftici enim Ever: fet- 
neque arva colere, neque meffes fccare, neque alias operas in agro neceffarias exercere P"* 
quibant, quin crudeliter ab his animalibus offenderentur, quia eorum venenum adcó no- 
xium eft, ut quxcumque corporis pars morfu apprehenfa fuerit, ilicó intumefcat, magnís- 
que doloribus, & venenofis fymptomatibus afficiatur , inflammatioQue ad cor fubcat, ut 
nifi fübitó fuccurratur, facile demorfi extinguantur.. Id autem cjus regionis incolas maxi- 
mé premebat , quód nullum remedium adverfus illud malum reperirent : nam neque 
"Theriaca, nequealia medicamenta ufurpata quidquam auxilii przftabant.— 
- Subidem ferétempus,quo adeó deplorat res erat, Mauritanus quidam captivus eó ad- ,.,...., — 
du&us eft, qui prxmorfosab ifto tam virulento animali curabat, datà radice & fucco her- ;,; 4, ri- 
. bx fibicognitz,quam ederent:tantzQuc fuit efficaciz hoc medicamentüm;ut facile mor- pe. ^ 
fusfanaret, & venenum tolletet; quam ob rem adcó multi ad iftum Mauritanum conflu- 
xerunt, ut ipfum non modó fervitute liberarent, fed etiam opulentüm efficerent../ Nihi- 
lominus toto illo tempore Mauritanus nec pollicitationibus nec donis pellici potuit, ut 
indicaret, quenam radix & herba illa effet, quà tam noxium malum curaret: tandem duo 
ejus loci homines, confiderantes quantum omnium intercffet , uc illani herbam cogno- 
 fcerent, ipfum ad eruendam herbam proficifcentem, clam fubfequuti funt; locumQueob-. — 
fervárunt, in quo herbam cum füá radice eruebat: à Mauritani difceffu, locum adeunt, 
lacunasQue confpiciunt unde ille herbam eruerar, & aliquas herba reliquias: colledà igi- 
tur herbz copià (plurima enim iftic riafcebatur) in pagum redeunt, & ad Mauritani zdes 
profedi, illum reperiunt herbam é caniftro educentem, quam cum à fefe colletà confe- 
reniteseandem effe comperiunt; nec Mauritanus negare potuit,quin eadem effer. Indc in 
omnium notitiam pervenit, & quotquot illà egebant ; lc&um ibant, atque ad animalis; 
quod dixi, moríus utebantur. ipic i 
^ Scorzonetx porró nomen indituni, quód animalis, efcerp» Catalaunico fermone appcl- c f^ pir 
lati, morfus curet : & propter radicis ejus herbz: cum ipfo animali fimilitudinem. Eft au. jj," H 
tem hoc animal fefquipalmari longitudine;parte infimá tenui,deinde paulatim craffefcen- E[argn fer- 
te ad caput ufque, inftar lignei fufi, capite craffo & quadrato, magno & hiante ore, linguá peri forma. 
nigrà & mucronatá, dentibus pu(illis inftar viperz feminz, quibus mordet : fed & linguá 
pungit ut fcorpius. colore eft cinetaceo, nigricante, maculis diftindo. tardum eft inceffu: 
jugiter inter herbas, fegetes, & vineta verfatur, homines & er morfu — M 
2 ob cau- 
] 
