4 
"n. 
16 NICOLAI MONARDiI Ca : 
ob caufam, locisubi hocanimal ver(atur, (omnum capere formidant. | Pojor eft ejus mo?- 
fus, gravioraque fymptomata parit , quàm viperzilliusregionis morfus;fola herba Scor. 
zonera ei adverfatur : quoniam fi illius herba fueco afpergatur, torpefzit ; & fiin os 'cjtis 
iniciatur, interit. Quicunque ab hoc animali pramorfus, radicem edit, aut herbz fuc: 
cum fumit, ilicó fanatur, & tametfi locus intumefcat, vcl inflammetur, tumor velinflam. . 
matio ftatim tollitur,doloresQue & fymptomara ceffant:fi quis vcró ftatim à morfu fumar, 
fymptomata non fuccedunt, nec pramoría pars inlammatur: fic ut nonnulli ,animi gra- 
tià, herbz radicem mandentes, brachia aucctura mordicanda prebeaüt, neque, aliquod 
fymptomaaut damnum fentiant, fed fo]a denticulorum cuti imprefforum veftigia appa- 
reant. Si hujus herba facco probé madentibus manibus animal apprehendant , adc tor- 
peícit, ut neque mordere, neque fefe movere queat , fed quodammodo mortuum appae 
reat. Hujus planta radix non ingrati faporis eft, fed fubdulcis, crudaque ftaphylini infta 
edi poteft, &, quemadmodum dixi, ad cjusanimalis morfus utilis eft:tum cciam ipía tofta, 
aut condita, foliorumque cjus füccus folus, aut cum aliquo medicamento corroborante 
& venenis refiftente fumptue ejus animalis morfibusnon mod prodelt,fed etiam vipera- 
rum & aliorum virulentoruth animalium. Stillatitius ejusliquor vitreis organis e&tractus, 
& in contagiofisfebribus propinatus, prafens eft remedium , in crifi autem datus ,naturá 
fudorem aliquem movente;eum mirabiliter provocat , adcó ut plerumque zger fapitati 
reftituatur. Ejus etiam radix condita valdé fapida cft, & vel delicatis grata cffc potcft. 
Datur cum ftillatitio herbz liquore in didis febribus; atque in animi dceliquiis, cordis 
morftitià & melancholiá. Is liquor cordialibus epithemaubus adiicitur ; atque hodierno 
^ dic illius ufus eft in contagiofis febribus, bibendo illum affidue , vel cum aquis cordialibus 
mixtum. Prabetur etiam tum is liquor , tum radix condita per multos dies, ad curandás 
hepatis, lienis, & interiorum partium ob(trudionces, tura etiam ad ciendos men(es; & ad- 
verfus animi deliquia. iij 
Elegantem pinxit Natura hujus herbz formam, tamquam utilis futurz ad multos mor- 
bos, Cubitali crefcit longitudine, cichorii foliis przdita; & cüm magis adulta eft, latiori- 
bus, per terram fparfis, cxtimà parte mucronatis, medio fecundum longitudinem excur- 
rente nervo, colore viridi dilutiore;in multos gracilesramos finditur;dutos,lignofos,quo- - 
rum fummis faftigiis infident calices longi, nervofi, rotundi, fquamati., calicibus Catyo- 
phylleorum non diffimiles : ex quibus meufe Maio flores cx, multis foliolis confertim na- 
Ícentibus conftantes, qux explicata, amplum conficiunt florem, orbicularem, clegantem, 
aurei coloris inflar radiorum Solis: fub lunii finem decidunt floris folia, & calices feu capi- 
tula , orbicularem formam contrahunt, & multasariftas in o;bem dilpofitas proiiciunt: 
excuffo femine in Autumno, marcefcunt caduntQuc planta folia : radicem habcc ftaphili- 
ni radici fimilem, carnofam, firmam, in mucronem definentem parte inferiore, dcinde 
paulatim craffitudinem adquirentem, quà foliis juncta eft , tenui cortice tectam coloris 
nigricantis,aliquantulum afperam feu rugofam, quz fecta aut rupta, lentum & ladeum 
fuccum flillat, interné tora albicans, pinguis, dulcis. Nafcitur ut plurimum montanis lo- 
eee cis, humidis tamen. Calida & humida primo gradu. Iis facultatibus eft przdita , quas 
- enatravimus : przfertim autem cfficax cft ad morfus efcercz animalis adeó noxii & vene- 
nofi;in quo fané admirabilis eft ejus vis : fuccus veró fi füumatur, illum anté dcfecari & cla- 
rificari praftat; radix tamen illo praftantior eft. A EL. ^ 
Animadvertendum porró eft,etiam (i hujus herbz fuccus & radix fucnatur, ad rcfiften- 
dum hujus animalis veneno adcó perniciofo, omnem eam diligentiam effe adhibendam, 
quam in remediis veneno adveríantibus requiri diximus. Commode igitur (intercà dum 
fuccus aut dicta radix paratur) ligatura fiat quatuor aut quinque digitis (upra przmorfam 
partem, ne veneni malignitas ad alias corporis partes ferpat : id autem intelligendum ít 
morfusin brachio aut crure eft:nam (i morfus fadus fit in aliquà parte quz ligari nequeat, 
adponenda in mor(us ambitu emplaftra valde ad(tringentia , qux veneni vim infringant; 
BS que faciendum fübitó, ne noxain interiores partes penetret: nam fi femel cor occupátit, 
qifficilis erit cura. Quod inomnibus virulentorum animalium pun&uris & morfibus ob- 
fervandum eft: fi autem vulnus parvum erit, fetiorie aut alià ratione amplificandum etit; 
& fcctio levis fit, fi recens fucrit vulnus : fi vetuftum, profundior, quia unà cum fanguine 
magna veneni pars cvacuabitur.. Poft fedionem cucurbitul applicabuntur , qux vene: 
num (orbeant & educant, mutabunturque quoties neceffarium erit. Nonnulli ex morfit 
venenum orc fügunt, non tamen finc magno periculo, quia plérique qui id egerunt;p -rie- 
runt : cucürbitulas igitur applicare praftat, aut galli , pullive, aut palumbis vivi podicem 
(vulfis pennis) vulneti apponere, & aves fubinde mutare, donec animadverti queat venc- 
num ex vulnere prorfus effc eductum : ingulz autem fupra vulnusrelinqui debent,donec 
; ^ jam 
E 
