20 NICOLAI MONARDI CORTO 
quos cufn fümimà animi contentionc obfervavi, omnesque honefti viri mihi vifi multis 
tamen curis pleni, quia tanram geftuum varietatem in illis animadverti, ut admirationi 
mihi fuerint: alii enim fibi folis loquebantur, alii demiffo capite foli ambulabant , alii bini 
colloquia inter fe mifcentes,alii frequentes, de fua negotiatione agentes, alii nautz & mi- 
lites fuam mercedem expectantes, alii fuasargenti portiones adcó feftinanter aufcrentes, 
ut furto fuftuliffe viderentur; multi cum tabellionibus in fuis litibus occupati erant, alii in 
quz'ftorio officio ad rationum libellos affidebant: ingens erat multorum clamor, qui fuas 
portionesdabant & recipiebant non fine magna contentione: judices in concilio verfantes 
magna hominum frequentia expectabat : fic ut folus fpectator cffem , reliquincgotiis im- 
plicati : quod mihi (qui (inc folicitudine cos obfervabam) veluti comcediz multis atibus 
diftin&z (pe&aculum fuit: quodque magis admiratione dignum cenfebam,nemo illorum 
alacri & quicto animo crat, fed omnes anxii & foliciti. D. M. Valde gaudeo, Burge,te tan- 
tà attentione obfervaffe, ea quz in illis zdibus peraguntur: quiaomnium qua vidifti origo 
& caufa e[t, illud aurum & argentum, quod tanto defiderio fpe&tatum advenicbas :iftala- 
bores illos & anxietates pariunt , & non modó quos vidifti, attonitos & quaft incantatos 
detinent, fed etiam alios plerofque: quia hoc tempore, omnium carum rerum inftrumen- 
tum fuat, qux hos quidem deprimunt,illos veró attollunt, quajue imperium & potefta- 
tem in otbe obtinent : tantam felicitatem in illis mortalesconftituerunt; ut illas perqui- 
rantcum fanguinis profufione & vitz periculo, atque adquifitas fummo labore , nec mi- 
norc folicitudine confervent, cum magnà miferià expendant, & cum magno infortunio 
amittant : hz quietem & fomnum adimunt: interdiu quidem in illis confervandis tradu- 
&o tempore, & cum labore & curà augendis, nodu verà cum timore:tantz füntin illis il- 
lecebrz, tanta pericula, & tam varii cafus , ut quotidie obfervamus. s. Concedamus ifta, 
nihilominus & aurum & argentum cum Smaragdis videre cuperem. p. M. Quid mi Bur- 
ge, nunquámne aurum, argentum, Smaragdos confpexifti? s. Confpexi quidem, fed cxi- 
guá quantitate. D. M. Quid inter magnam quantitatem & parvam interefle exiftimas, nifi 
quód majorem terrz quantitatem, vel minorem videas , eamque ufibus bumanis minus 
utilem , inter reliquas quas Natura creavit? Quód fi tanto- de(iderio pretiofa metalla 
confpicienditeneris:te in locum deducam, in quo metallum auro & metallo (qu& videre 
de(iderabas) longe praftantius confpicies, & Smaragdis magis utile & praferendum. 
Nam quod ad gemmas attinet, hominum opinione duntaxat zftimationem adquirunt, 
quia paucas facultates earum quz illis tribuuntur, obfervavimus, nec fcio quas praterea 
obtineant, nifi at quorundamloculos exhauriant,ut in alienos transfundant. Necaurum 
autargentum aliud funt, quam pulvis & lutum illius coloris , in terrz vifceribus à Naturá 
condita, ut reliqua metalla. Verum quidem eft hominesifta duo majore in zftimatione 
habere, quàm reliqua, fic ut eos qui illisabundant, divites nuncupent, & illa divitias:quas 
Socrates fapienti nulli alteri ufuieffe ait, quàm ut ejus animum -implicent , quemadmo- 
dum laxa longaQue veíliscorpus. Quandoquidem porró ad eas xdes pervenimus, in qui- 
bus eftillud metallum, auro; argento, & Smaragdis praftantius , ingrediamur: nam Ot- 
.tunnusid nobis concedet. Zdium veftibulum frigidum eft , & aftus magnus; in illo igi- 
tur, cjus aliquam partem evitare poterimus. Or. Quid requirit dominus Do&or ? p.M. 
"Vt paullulum in iftà tuà porticu quiefcamus & recrcemur.. O n r. Honore me afficis 
in ifa re ; in iftis fellis alacc D.M. Ortunne, apud Cantabros facilius tranfigi debet 
etas quàm Hifpali. Og. Hocanni tempore,etiam iftic calor eft; perinde atque hic:eaau- 
tem cit differentia, quód hiczdificia funt conftrua, ut xftus faciliüs tolerari poflit; iflic 
maximaillorum pars, ob ingens frigus, ex ligneis tabulis fabricata cft, quz hoctempore,, 
folis zftu valde incalefcunt: itaque fcité dici folet, hiemes Burgis tranfigi debere, xftates 
;Nerà Hifpali,quia zdificia utrique tempori accommodata funt. p... Quandoquidem jam 
hic fumus, Burgo oftendere cupio, ut ci pollicitus fum, metallum auro,argento & Sma- 
ragdis, quz fpcctatum ibat , przflantius. ». Libenter illud videbo. D. M. Ferrez hx la- 
mina quas parictibus innixas confpicis, metallum funt pretiofiffimum , & hominum ufui - 
maxime ntile atque neceffarium : hoceft verum aurum & argentum , fine cujus admini- - 
culo vivere nequiremus, neque homines füasartes exercere poffent: illoenim adminiftto, 
verz opesadquiruntur,atque omnes fructus & bona temporalia : fed. & reliqua illo paran- 
tur. B, Verum quidem eft , ferrum valdé neceffarium effe ; certum tamen, aurum &ar- 
LA dA ED przftantioremQue originem haberc, ut ex illorum , prz reliquis 
ERI- s allis, pulchritudine & lzvore appáret. p. w. Sciendum eft, Burge, omnia metalla ean- 
xdne OC bo. ode idcm principium habere. Verum quidem cft,varias inter veteres Philofo- 
origine vari phos für 4€ opiniones de principio & materià ex quá generantur: nam Ariftoteles ,'éx va- 
eme, — porc in terrz vifceribus concreto gencrari fcribit; Democritus, cx certo calcis 'genere & 
de lixivio; 
