* 
j 6o 0E T TeEWMINOIGA RUTAS UN í 
velim, fed qui Aimo si 9e be aperiam, Citri,Limones, confimilesque arbotes ejufdem funt 
naturz,quz infitionis cauffa in alium colorem ac figuram abeunt: & quia de Aurantiis eft fermo, oppor- 
tunüm eít, Ho MÉES tanquam de primo earum parente in primis (it noftrum inftitutum, .Arbores,qua 
Citri nomen habent, duz funt, una cupreffo fimilis,de qua celebres ille menfe quas memorafti ficbant: 
Altera veró quz Citria mala ferebat. Hzc enim humilis eft , omnibus nota, omni tempore pomifera 
femper przguans, foccundaque, ut trium annorum fructum habeat: flores emittit jucundillimos,pomum 
oblongum, interdum rotundü;aliquantulüm rugofüm,colore aurei odore gratum.Arbor eft non mult 
procerítatis, folio lauri confimilis;aculeos habet acutos vcheméter,& rigidos: Apud Medos & Petías im: 
primis frequens, deinde Palladii diligentia in Italiam tranlata fuit: poíteà veró in Hifpania in ufum "T 
venit, ut nemora X campos occuparet, Antiquitas non vefcebatur, (ed odoris caufa in uf etat: & ma- 
gna horninum cura, ex acti dulcem cibum fieri docuit. Alexipharmacá etiam virtute pollet quan uani 
Marcellus dubitet, an femen aut pomum fit: quoniam Diofcoridis relativum,tam ad femen quim A po- 
mum refertur, fed Plinii doctrina monitus, tam femini, quàm pomo attribuit virtutem. Theophraitus 
veró totam vim integro pomo affignavit , cujus veftigia Paulus fecutus eft. Hoc enim malum inimi: 
cum eft venenis, quod Virgilius (ccundo Georgicorum, fatis pulchr? his verfibus prodidis : 
Media fett trifles (uccos, tardumá, aporem 
Felicis sali, quo non prefentius ullum; 
Pocula fi quando [eve infecére noverce; 
Mifcuerunt, berbas, & mon innoxia verba, 
Ads Auxilium venit, ac membris agit dta venebá: : 
Quz omnia videntur convenire cum Theophrafto, & Plinio, & aliis: qdoniarn eft coritrá orfiriia venena 
prafentaneum remedium & contra ictus animalium venenatorum: ut Kuellius narrat elegariti hiftoria; 
1n hunc modum : Quin & (ut Athenzus rcfert) omnibus perfpicuum eft , Citrium malum ad(umptumi 
veneficii cujuflibet amuletum effe quod à fidem faciente cive didicerat, qui fecundum leges ab J£gyptio- 
rum magiítratibus latas maleficos quofdam damnaverat nebulones,quó fuorum facinorum luerent poe- 
. Tas feris in przdam exponendos, quos oportebat omnibus beltiis obiici, Veràm antequàm in in: 
trum defcenderent, in quo fures & przdones füpplicia pendebant, in itinere caupona. quzdam vicem 
corum dolens, forisque miferta, quz in manibus tenebat edens , dedit Citria , que recepra manduca. 
runt : nec multo poft immanibus & ferocitfimis beftiis oblati , & ab afpidibus demoríi, tihil moleftie 
fenferunt.. Tum przfectum dubitatio cepit: rogans denique militemycut reddita fuerat cuftodía,(i quid- 
iam editfent, aut bibiffent: ubi certior factus dt Citrium ex integra fimplicitate donatum, poftridie ju: 
tuni przberi, & alteri denegari: qui comederat, demorfus nihil incommodi patlüs eft, alter illato ictu 
confeftim interiit: Qua re multis probata, fa&oque frequenter periculo,tandem inventuri eft,omni exi- 
tiali medicamento prz'fenti effe remedio, Hactenus Rucllius, Sicenim ad diver(as regiones propter re- 
medii przítantiam deveneruntj& cüm non vefcerentur, propter odorem & medicamenta tantüm erant 
" ánufa,quod Plutarchus retulit,& Athenaeus affirmat, Tunc enim inculta arbor erat,& maximam amari- 
tudinem & acetofitatem Citria habebant, ut non abíque ratione Solinus Plinii (imia , mira amaritudi- 
nis efle fcribat, quod homines magna cura perverrerunt, ut Conftantinus Ca'far docuit : nam in ovillo 
lacte femina prius quàm ponerentur, maduerurit: fic autem ad dulcedinem mutata funt, Et non amife- 
runt in totum (üam amaritudinem, nam cortices hujus pomi inten(am amaritudinem adhuc poffident: 
uoniam fi folas deguftaveris, illud Solini illis fatis convenire videtur. Non folürh ad dorefticiratem 
unt redacta, fed infitionis cauffa ad diver(as formas devenerunt, ut diverfitatis ratione,clegantiores gu- 
ftu, & confpe&u fui(fent: tunc vero, ut per infitionem morcalitatiasboris füccurterent. Arborum (atio- 
nem aves primüm docuere, devorato raptim per famem (emine, & alui madido tepore , cum foscundo 
fimi medicamine, in mollibus atborum lc&icis abje&to, & ventorum impetu fzpius in hiulcas corticum 
rimas tran(lato. Vnde enata vifitur platanus inlauro,lautus in aliis arboribus: Quo exemploantiquio: 
res infitionem invenerunt : qua mediante miranda in arboribus & früctibus undique cernuntur , quo 
niam ex utraque arbore aliud diftin&um enaftitur , quod utriufque facultatem ac fimilitudinem poli 
det: nam Períica acbore in malo Cidonio inferta, malum Cotoneum enafci vidimus, de y non me- 
mini me legiífe, nec prifci meminerunt. Sic cyenit Ciro arbori , nam in Malo Punicoinferta (ut agri- 
cultores docent) in rubram colorem & diveríam formam abit. Vnde videnturenatz Aurantiz, quo- 
niam Aurantiz malo Citrio non ab(imiles funt, & cum Malis Punicis in rotunditate & colore,corticé- 
ve, fatis convenire videntur. Et hoc maximé mihi perfuadeo, quoniamez frequenter cum Malis Puni- 
€is conjunguntur, tanquam non multum viribus & potentia ab illis deficiant : uod certé experientía: 
etiam hodie cognofcere, cuique datur: Quum Punicorum penuria Aurantiz in p rien — 
veniant, ad cortoborandum videlicet os ftomachi, ad bilis fervorem, ad fitim, atque quamplurima; 
in quos fané ufus à medicis Aurantiz probantur: Sic enim ab auti colorc cas voco, five Aat Quim 
do nominentur, impertinens eft. Has vocant Grzci Poma aurea, unde cgo Aurantias llavi. Qu 
fit difficile nomina rerum derivare, unicuique do&tiffimo relinquo. Vnum habeas uàd per 
infitionem advenerunt, vcluti alia complura fructuum genera, qua infionituipte habemus, ficut tot 
genera prunorum, malorum, perficorum, aliorumque fructuum. Quis non v. tor genera Limo- 
num, & alia, quz nec Citrio,nec Limonibus conveniunt i madmodum Zam boas, Toronjs, Limas, 
Limones, quz omnia nec Prifci cognoverunt. Sic wei o eft initionis ufus, ut Aurantiarum fint 
plura genera; nam aliqua (ic habent corticem dulcem, ut totz comedi Ce : alie autem in uno pomo 
duo genera botrorum habent: aliz vero abfque femine funt. Quanta veríitas faporum in cis degufta- 
tur, commmnirelinquojudicio. Sat fit quod multa funt apud nos, & fieri poffunt per infitionem , qua: 
in monumentis antiquorum non memorantur,quod noftris Anrantiis evenit, ut Antonius Nebriffenfis, 
(vir in omni literarum genere valdc cruditus) in procmio fui Di&ionarii, fic prodidit: Multa funt no- 
fixo feculo, quz antiquitas illa aur penitus ignoravit,aut genere tantum indiftinét? cognito diterentias 
/ 
rerum 
