10 2 PET RIUI'"BELTLOUOI! » 
glexiffent: itaque quemadmodum illi his abftinuerunt, & fine illis falubtiter vixerunt, at- 
que firas zgricudines curárunt: nos etiam illorum veftigiis infiftere pofle : talia enim relin- 
qui debere iis qui ocio abundant, aut his qui res nimi potius curiofitate , quam utilitatis 
grati perquirunt.. Huicaíino rcfponfum volumus, prifci feculi hominesanté quàm ratio 
conficiendi panem inuenta effet, (anos vixiffe, atque à morbis curatos cffe, tametfi glaudi. 
bus dumtaxat vefcerentur, ut Arcades. Cuperemus igitur tales ignari, veteri confuetudi- 
ne, folaglande vefcerentur , aut folisficis ut Athenienfes , vcl folis agreftibus piris ut Ty- 
rinthii, cannífve aut arundinibusquemadmodum Indi,vel palmulis ut Carmanni,vel mi- 
lio ut Sarmatz, vel Terebinthi. granis uti Perfze : nobisautem frumentaceum panem re- 
linquerentquandoquidem illius inventores damnanttanquam nimium curiofos.. Cupe- 
remus finiiliter, ut architeduram contemnentes , tanquam rem curiofam , & qua ctiam 
veteres caruerunt, fuis edibus relictisin antra & filvas habitarum concederent. Quód fi 
his nequaquam fibi fatisfa&tum effe autumant,eádem operá Ariftotelis curiofitatem dam- 
nent, qui animalium differentias nos edocens, non fatis exiftimavit exteriores notas de- 
fcribere, fcd fads fingulorum diffedionibus , ferpentum coftas obfervate , pifcium & 
auium inteftina , atque reliquorum animalium interiores corporis partes enumerare vo- 
luit. Sed nec Hippocrates nec Galenus fuorum majorum placitis fuere contenti, Ta-.- 
les ergo ignari oculos de induftria fibi perftrinxerunt, ut nobis ridendi materiam przbe- 
rent: de quorum vita, fabula componi poffet fingulis horis exhibenda :nam aulicorum 
more ignorare voluht, quecunque nec videre nec fcire cupiunt : cüm tamen vfu & atate 
omnia ad publicam vtilitatem immutentur & meliora fian.. Namqui homincs funt, vi- 
tam fuam prout natura eos docet inftituere norunt, deteriora relinquentes, & optimaob 
fuum commodum ampledentes, fic ut e filveftribus & campeftribus urbani & cicures 
fadti,in contrarium plané fuos affe&tus mutárint : unde prudentiores fingulariter fefe ob- 
le&antes in rerum naturalium perquifitione, certiQue effe cupientes de legitimarum per- 
fe&tione, in hoc toti incubuerunt ut verum à falfo difcernerent: fi quis enim artificio gem- 
mam aut metallum, aut aliud quid fimile tam exadé imitari norit, utlegitimum non mo- 
dó formá (ed etiam aliis qualitatibus referat: ingenii tamen perfpicacioris acumen in co 
non confiftit, fcd contemplari, experiri & perpendere non definit, donec falfümne & ad- 
ultcrinum,an veró legitimum & verum fit, intelligat. Ecob id fa&um, nemo cft qui me- 
ritó reprehendere aut accufare poffit, aut illi curiofitatem utilitatis expertem obicere. 
Itaque concludere poffumus , ignarum nobis inutilem & minimé neceffariam curiofita- 
tem meritóobiicere non poffe. Sed prxtermiffis eorum levibus & ociofis cavillationibus, 
& ad intermiffam de exterarum regionum fingularibus rebus narrationcm redeuntes , 
prater inftitutum non fore exiftimavimus,fi ante qiàm Turcarum res adgrediamur, non- 
nihil quafi curfim agamus de Creta infüla , quz nunc Caridia vocatur, quandoquidem 
una cít ex noftrz peregrinationis ftationibus, in qua diutius hafimus. - : 
. "* Legitimum thbymumin Botica. Hi[panie provincia , circa Hifpalim pra[ertim , frequentiffantum.. Sedum majus 
Olyfipone dr vicinis locis. Murengin Gallia Narbonen[is maritimi. 
L 
Brevis fingularium Creta narratio, e. peculiaris 
| Cracanicorum morum olfervatio. 
mc c EAREEE.IJIA dir 
MNIVM artium & difciplinarum inventores quorum memoriam hodiecolimus; 
QO magna ex parte ex Gracia oriundi fuere, quz (ut fortuna permittente res fubitó 
immutantur) cx divite & opulenta, qualis olim fuit ,virifque in omni difciplina- 
zum genere excellentibus dbundante ,& ob vittutem , magnx orbisparti imperante, in 
eum ftatum nunc redacta cft, ut ne unicum quidem pedis veftigiumrzetinuerit, quod vel. 
tributario Turcarum jugo, vel Venetorum fervitute non fit opprefum. "Turca maximam 
€jus partem obtinet cum in continenti tum in mari. Quod Venctis ceffit; in mati eft. 
Graci Venetis fübje&ti;paulo meliore conditione funt;ad religionem quod attinet, quàm 
qui Turca tributarii:& utrorumque factá comparatione, cómperimus eos qui T urcz füb- 
funt , Turcorum moribus & confuüetudine vivere quemadmodum qiii Venetis parent, 
Venetorum mores imitantur, Tam infignis apud utrofque regnat barbaries ,.ut nulla - 
apud eos urbs inveniatur in qua fit academia : nemo eftetiam qui fuos liberos artes libera- 
les aut literas edoceri curet, Omnes promifcué idiomate loquuntur ex veteri corrupto: - 
fcd alii alisornatiore : eorum tamen vocabula majorem habent affinitatem cum legitimo 
. : Grxco 
