2.12, PET R-I BELLONIJI LEBE I 
pro&teri à quibus didicerint, nunquam tamen inanimum inducere potuerunt, ut id face- 
rent? Sive igitur externus fit, five Gallus, cui nomina fübiicimus per qua adm ultarum no- 
varum rerum cognitionem pervenire queat, eum fateri non pudeat, fià nobis didicerit. 
Vnde veró didiciffet externus , qui in Gallia non vixiffet aut verfatus fuiffet , pifcium, 
avium, & ferpentium Gallica nomina cum veterum nominibus collata, nifi alibi defcripta 
inveniffet? Scd cüm in hujufmodi re illi adjumento fuerimus, cur non agnofcit? Idem 
contingere poffet de arboribus; nifi remediis ab initio occurrerem us ; nan ut neque Lexi- 
ca, nequc recentium fcriptorum commentarii quidquam auxilii adferre valuerunt ; fic ne- 
que tu qui ingenti librorum multitudine tumes, in illis invenies qualia hic leges; tandcm- 
que fateri cogeris à nobis defumptiffe. Sed an exiftimas nos (nifi ab exteris ca quz de arbo- 
ribus leges,edo&ti effemus) dicere aufuros, fepenumero tc falli, dum aliam pro alia fumis? 
Quibus veróexteris? non iis fané quigravitatem profitentur : nam de rufticis rebus hic 
agitur. AÁdmiratione digna profedo res eft, poft T'heophraftum , nec Commentatores, | 
nec Au&ores, nec Interpretes quidquam obfervare potuiffc, quod illum fugerit. Ex hoc 
* itaque Problemate difcite genuinam CPerme Galliciappellationem,& 057yav; nuncupate, 
non autem Carpiawn : nam cüm n incultis nafcatur, qui me de ipfius appellatione certio- Í 
HER rem reddidiffet nifi externi ruftici ? Magnum igiturcontemti laboris indicium eft,tam alré l 
fübire ob unius arboris obfetvationem,eum( tam vili xftimare,cüm tam magno conflite- 
rit.Itafe ab homind contubernio fegregant qui folitudines amant. An non magna fuit ve- 
terum cura, qui hominesad fummos totius orbis montes ablegarunt, üt arbores obíferva- 
rent ? Legitis duo Fraxini genera, bina V Imi, totidem Tiliz à Theoplirafto defcripta : fed 
quanam ca funt?habemüfne illaan non?nemo recentiori dicit,tantum abeft ut aliis igno- 
tis lucem adferar. Plutis igitur eftimandum eft,eas vivas oculis fübiicere, quàm ex fcripus, 
X illarum mentionem facete.Q uod minimé przftare potuiffemus,fine exterorum auxilio;in 
cod. plurimum nos juvcrát hominesidiomate inter fe plané diferentesSyri, Graci, Epy- 
» ptii; Bohemi, Itali, Britanni, Angli, Arabes. Theophrafti interpres fcribic: Carpinus ab Acc- 
? » Ie differt, quod Aceri candida nervataQue materia, Carpino autem flava crifpaQque. Id qui- | 
dem in medium proferimus, non ut oflentemus nos Latinam lingiam non ignorate , fed 
ut evincamus Carpini materiem flavam crifpamque effe debere : qux notx noftro Cere — 
five Oftryz minimé convenire poffunt. Sed hocexemplum adductum efto in aliorum 
comprobationem. Quifquis autem ordinem à nobis obfervatum in his qux anté in lucem 
protulimus, cum eo quem nonnulli, poftea eadem expolientes;obfervarunt, conferet, pra: 
noftro confufum &z male dige(ítum inveniet: quod in noftram excufationem dictum volo, ; 
quinullam methodum, 2i arbores quod attinet, in hi$ Problematis obfervaverimus. 
Quid praterea expetere queas, ad probandum; in omnium rerum obfervatione adhiben- 
dam cflc diligentiam, quàm Delphini hiftoriám ? Cüm enim in noftris pifcationibüs fre- 
quentiffimé capiatur, in Italicis adeó raruseft ut iftic haberi non potüerit ad exprimen- 
dam illiüs iconem; cujus rei fidem facere poffuiit pitur proxime inde allatz, magno cer- 
té fumtu comparatz : qua teftificantur, beneficia referenda effe iis à quibus accepta funt, 
& pleraque in una provincia vulgaria effe, qua: iri aliis rara fint. Itaque in hoc opufculo- 
ingratitudinis norà Auctor nunquam meritó accufari poterit. Ec quemadmodum fcripto 2 
minimé opus fuiffetad perfuadendum Gallis; ipforum Oye de mer e$ Mar[euin, cffe vcte- i 
rum & recentiorum Delphinum, nifi difficultas fuiffet in ca re probanda fine fcripto : ita $ 
' haud opus erat hunc peculiarem libellum fcribere, & multasdifteptationesincoinfercre — 
ad probandam filveftrium arborum cicurationis facilitatem , nifi fcrupuli füborti effent. 
qui nondum fuércexplicati. Cüm igitur hic libellus defilvefttium arborum cultura ex. 
profetfo agat; duo inferemus ex quibus duplex ütilitas emanabit: ex altero literati viri no- 
varum rerum fcientiam adipifcentur:ex altero ruftici cenfüs augendirationem intelligent: 
illo arborum notitiz illuftratione, hoc veró eará cultura przceptis;quarum rerum fcientia 
fua ctiam voluptate non carebit. Nemo eft adcó rudis ingenii ruíticus;qui ignoret, omnes 
ftirpes radicibus, ramis, foliis & fructu praditas effe, & qui illas, quando opus eft,ad füuum 
. ufum accommodare non norit: fed non eft eyrcfisidgptt. earum differentias docere, & 
de earüm natura difceptare. Quz omnia nulla ratione doceri potuere quin ad Refpubli- 
; ^ casutilitas redierit: nam & homines fcientiatum avidi inde tomiMetuns accipient, & 
fummam utilitatem ex rebus facilibus earumQue cultura defumtis magna cum facilitate, * 
& finc expenfisconfequentur- Sed quemadmodum in dcliberationibus nulla major diff. 
cultasoririfolet,quàm cüm ob expenfarum magnitudinein opus imperfectum relitiquete 
cogimur, laborümve gravitas voluptatem longe fuperat: ficitaró contingit, ut voluptatem. 
cum utilitate conjun&tam nanciíci queamus, ut raceam fammas difficultates in hoc infti- 
tüto objedtas, nempe Auctorem. nullo memorabili beneficio" adjutum , nec ab alio: quo-: 
DOM , xus piam 
—— 
e 
^ 
e ———— E — € 
