DE NEGLECTA CVLTYVRA STIRF. 119 
nifi probus ille cultor natura ? pejor itaque, cüm cicurandz funt, carum conditio effe non 
debet. ' Vosigitur ruftici, qui fummo labore fimum, cineres , terram, urinam, calcem, & 
alia hujufmodi per agros, ut uberiores fiant, fpargitis , poffetísne ejus rationem reddere ? 
Sicam nefcitis, hinc difcite: nempe fruges , arbores , herbas , reliquaQue. hortenfia, cim 
radices fpargere incipiunt, facilis provenire, fi folum przparatione calidius atque mollius 
reddatur : perinde ac fi plumz lectis noftris in alium ufum imponerentur, quàm ut corpo- 
ra molliter & calidé fuftineant, offium commoditatis caufa. Tu vinitor , quznam eft 
caufa, cur equinum fimum tuis vinetis magis convenire aftimes ? En videtis naturalem 
etiam quandam effe in plantis appetentiam , ut faporibus deledtentur , quafi czli folique 
humor non fufficerent.. Illa itaque falfitudine , dulcedine ; atque aciditate: gaudentes, 
molliter tamen & calidé effe volunt. Nam licet ftramen non putrefactum ad radices plan- 
tarum fepultum, mollitiem eam przftet ; nihilominus , ciim fapor ille defit, minus illis 
gratum eft, & ut confpicere licet , radicibus fimili mollitie minus gaudentibus , pumilz 
fragilefque arbores permanent. Vosó paítores, qui ovium greges per agros paftum dedu- 
citis, atque feptis concluditis, an in quem finem id faciatis fcitis? quoniam videlicet fru- 
ges iftic fatz, deledantur folo in quo urinz faporem deguftare poffint. Inde fit ut varié ju- 
dicandum fit de ftercore fuillo, gallinarum, aviumque, ovillo, bubulo, camelino, equino; 
atque humano. Falluntur nonnulli qui exiftimant pingue folum arenofo przferendum 
effe ad feminaria inftituenda : at experientia contrarium docet ; & id Theophraftus jam 
olim fcripfit, ut planiüs in Gallica verfione apparebit. 
AXCeque bomines , neque folum, neque etiam animalia eraroiorem; 
laborem tolerare po[fe, quam it natura leges conilitueriut... 
PROBLEMA VIII 
quiete frui optant, tefte Platenicorum anno. . Nulla rcsanimata fomno privatur. 
Itaque Solaris luminis privatio ad eam rem convenit. Nónne igitur meritó indi- 
gnati poffunt ii qui ad operas fuére adhibiti, cümillis quies adimitur? Hinc defümta eft 
origo nonnullarum difceptationum quas híc legitis: nam poftquam animadverfum eft, 
neque rerum fingularium procul hinc obfervatarum raritatem , neque Commentarios de 
avibus & pifcibus, neque animalium picturas rationem invenire potuiffe qua labor miti- 
gari poffet, ut iisrebus füfficerct quz ad quietem adipifcendam neceffariz erant: denuo 
| quxrendus favor fuit füb ftirpium patrocinio, ob quarum ftudium nimium forfitaniis]o- 
cisinhzfit qux Mufea nuncupantur, Mufis dedicata. "At hoc non fcribimus;ut Plinius 
in fua prafatione ait, Humili vulgo, ftudiorum ociofis; fed potentioribus, qui multas ope- 
ras ad labores alere poffunt. Verümid non fine quorundam calumnia : nam: Q6 pacto 
divitias alteri polliceri poteft, qui ipfe nullas habet, aut qui ab eo, cui illas pollicetur; ma- 
tuas fumit ? non defuit tamen fpes , idem ftudium (quod au&ori minuendarum fáculta- 
tum occafionem prebuit) novas etiam iteram adquirendi , rationem fuübminiftraturum. 
Verüm tantum abeft ut quxftus cupiditate ad hzc ftudia impulfus faerit : quinimo ut il- 
lam fugeret ea eftamplexus. Viginti nunc funt elapfi anni , quód. manum qua hxc - 
fcripta funt, yeiesurm: infpiciens,cum facultates obtinere poffem, pronunciaverit: Q uin- 
quagefimo aatis anno non plura poffidebis quàm nunc poffides.. Tamen quemad- 
modum auro vetuftas nihil addit , nec etiam adimit; fic hujus vaticinii veritas poftea 
- agnofcetur. Arboresigitur, fi paululum temporis vos relinquo , a&gré ne feratis : nam 
in alia re expetitur auctoris exercitium, idQue fortaffis alio laboris genere. Sed ómor- 
tes,quid abfcondere potuiftís:quod ejus oculos fugerit ? aut quis explorator; ó'arbores, 
de vobis hoc tempore plura referre poterit? 'Si Echo ; quz toties hánc vocem per Afi 
valles atque per altiffimos Europe montes exaudiit , nunc refponderet; nullo alio te- 
- fleopus cffet. Hincfit ut modó animi hilaritatem , modó animi agritudinem pra fe fe- 
rant noftrz difceptationes. lgitür, Óarbores ;arbufta :& herbae quá veftrüm cultorem 
€üm maxime opus habet, dcfetitis , ejus orationem audite indignatione plenam. An 
zquum ef, ut veftram imbecillitatem fibi obiici audire cogatur ? Nam cüm illum per 
terram & mare mancipium effeceritis ob unicum vos videndi defiderium,cumque ádege- 
ritis ut deciesmillena milliaria fuis pedibus metiretur, non comptehenfis peregrinationi- 
bus maritimo itinere fa&tis, & tamen vix hunc errorem detegere potüétit; táiquam is qui 
nullum fuum commodum quàm per vefttüm captare noverit, fed diiinutis licet faculta- 
tibus, majorem adhuc veftri experientiam adquirere voluit. Quid igitut; ó arbores, hic 
pu Wi tacctis ? 
' » H à 
R BORES, tellus, plantz , homines , & animalia , atque etiam ipfius cxli orbes 
L À 
