4 
DE NEGLECTÀ CVLTVRA STIRP. iii 
fepesintelligo,qua deambulacra utrinque claudunt, quas Trali Spaliere, Galli Acoudouars , 
aut Effaullieres vocant. Sed hzc exigua funt prae iis quae antiquitus Romx fieri folebant: 
nam quis unquam aves , animalia, atque elegantes pi&uras Cupreffi arbufcülis imitari 
tentavit, ut veteres Romani? Cur autem? quoniam non experimur. Genuenfes nunquam 
gdificant; quin foramina in muris relinquant , ad capparum non f pinofaruri rádices exci- 
piendas, ex quibus magnum quzftum faciunt. Sed hxcorinia prater inftitutum, de qui- 
busin Agricultura. Attamen ne quisfallatur, non ignoramus quafdam arbores ; frutices; 
& herbas ea quantitate minime iriveniri ut iis uti poffimus,nifi filvefttes,propterloci com- 
moditatem, ubi facilis proveniunt quàm urbanz quovis loco : nec etiam ignoramus, fo- 
Jum quod coli poteft,illi przftare quod ad paftionem negligentia quadam relinquitur. Se 
incampeftribus & planis alia eft ratio: nam qua loca deferta relinquuntur àd animalium 
paftionem , nihil aliud alere poffunt quàm quod natura foli illis concedit, nifi ferninarió 
juuaretur. In his veró rebus magna eft plebis difficultas , cüm & in urbibus , lads, pro 
ratione pagorum unde adfertur, fiat delectus : quafi aurem dimidii miliarisà pago ad pa- 
gum ditlantis, lac melius aut deterius redderet ; anti nomenti eft etiam in rebus minimis 
credulitas. Inde accidit ut quzdam loca , lacte carentiad?42gxz nuncupentut. Nam 
licet Cato paftionis cenfum agricultura: cenfui pratulerit ; credibile eft , eum loqui de iis 
locis ubi tanta eft foli abundantia, ut coli nequeat , vel propter incolarum defidiam , aut 
lociincómmodirátem & naturam; quz adeo filveftris eft, ut ca qux fua fponte proferré 
gaudet, producere permittendum fit, atque omnis ejus cura abiicieidá. Confpicite etiani 
nunc Anglosapud Rhetos negociantes, & in eorum montibus, Taxi & Laburni arbores 
cxdentes, quas certa longitudine in affulas findentes in fuorum arcuum ufüm, in fafcicu- 
los deinde colligunt, atque lacu Valftatenfi cymbis ad Rhenum vfque devchunt, & dein- 
dc fecundo Rheno defcendentes in Angliam ufque deportant ubiarcus demum confi- 
ciunt. Cur igiturcarum arborum femina non haberent, fi ea fecum deferre conftituif- 
fent? Guajacum & Brafilianum lignum, aliaque fimilia, peregrinis & procul diffitis rcgio- 
nibus delata, magni & quotidiani ufus, iftic fponte & finc cülturá nafcuntur : fed arbores 
fuprà propofitz,, & quarum enutritio facilis promiffa eft , commodis poftca declaraburi- 
tur: quod ex profeffo di&um eft, ne id fecretum filentio obtegeremus : nam quemadmo- 
dum jam ejus rei experientia fada cft, videlicet ut feminariis arbores propagentür & alart- 
tar: (c etiam facilitasearum femina adquirendi poftea probabitur. - 
Jgnorantiam c7 negligentiam Colonorum noflri temporis yargti 
ex fcientia cz diligentia ueterum AAgricolarumo. —— 
PROBLEMA xv. 
I r | v1v 5 ricgocii caputeft , ne expenfarum faciendarum rationem doccamus , fed 
potitis quo pa&o utilitas, quz primarius fcopus eft percipi poffit. Earum rerum; 
quz locisuubi filvz: ceduntur,etiamnum obfervatur experientia,teftimonii inftar 
effc poterit, & tanquam füfficientem omhnibufque rufticis jam perfpedtam probationem 
fuppeditabit;jnempe quód femper arborem aliquam tanquam matrem illfam relinquant; 
quz femina fuggerat, équibus fimiles his quz cxíx funt arbores emergant. Vitio autem 
minimé dari poteft quibufdam qui arbores prorfus eruunt , ád fementem eodem loco fa- 
ciendam : nam id fieri intelligendum eft, ubi filvz: abundant, aut nimniz funt: nec ea ratio- 
ne improbatur lex quz jubet nullas arbores cadi , quin prius aliz iftic educata fint. Ex 
nonnullorum recentiorum fcriptis quifpiam cxiftimare poffet , omnia adcó nunc plana & 
elucidataeffe , ut majores noftros longo intervallo fuperemus , przfertim in agricultura. 
$ed demonftrabimus (licet preter hujus inflituti rationem) nos prz illis admodum craffos 
- sudeíquecolonoscffe. Exftant in Provinciis edidta publica,ut juxta viasregias Vlmi plan- 
tentur. Leges quidem funtaudoritate przditz, fed in agricultura non magni ufus: nam 
longe przítaret rufticos edocere rationem eas educandi. Quid aliud id fibi vult, quàm,ut 
 vülgari proverbio Gallico dici folet, Divum Petrum detegere , ut tegatur Divus Paulus? 
hoc eft; arborem é loco ubi fponte nata eft, & ubi optime adolcviffet,eximere, & in alium . 
locum ad eicurandum transferre , ut iftic pereat ? Exftat infignis Latina infcriptio fupra 
fontem in Vineto quodam Romano magnifica pollicens , nempe hortum inftru&um effc 
plurimis varii generis atboribus: attamen nihil iftic confpicitur quàm vulgata per cam re- 
gionem infttuendorum hortorum ratio. Perinde faciunt qui templa fpoliant ad przdiurmi 
aliquod rufticum exornandum, ac recentiores quidam xu Ee qüi majorum fuo- 
z rum 
