DE REGLECTA CVLTVRA STIRFÉ. i 
quas ob vitium culturam, quz illisincumbunt;cicutari neceffe eft. Cultura farià eft multis 
nationibus commoda,cüm vites quzdam fine pedamentis confiftere nequeant, ali per- 
£ulis incum bere dele&tentur, & aliz arbufculis : etenim omnibus nota eft vitis natura,qua 
ab imo monte ad cjus ufque faftigium confcenderet, fi duceretur; inde fit ut fingulis annis 
putanda fit... Siagros arbuftandi ratio, hoc eft, vites ferie quadam plantandi juxta arbores 
a plerifque nationibus cognita effet, meliüs cum iis ageretur: nam pleramque annuos cen- 
fas valde imminui videmus, quoniam folum apté colerenon norunt. Nónnc oportuit 
Plinium multis fuis exploratoribus confidere, cüm ornato fermone dixit, 47s ratio; 
nift Italie conce(JA citm tam longo iudicetur evo. ac fi affcreret agros in arbufta tradácendi ratio- 
nem nondumin Galliam tranfiiffe. Sed incommoda qux ex fimili defe&u procedunt, 
poftea dicentur. Hinc fit ut Principes viri, qui adhuc Roma poffeffiones obtinent; cum 
hortos fuos,qui veré eriam funt hora ,defignare volunt, vineas nominant: eorum loquert- 
di ratione id fignificante, ut quod nos agros fepibus claufos , aut vivaria , aut hortos voca- 
mus, illi vincasappellent.| Propterea audimus, vinea talis Cardinalis aut Principis, licet 
verusfithortus. Arbufculas in quincuncem ordine difponentes , & juxta fingulas, vitis 
flirpem conferentes, fimuladolcícere finunt ad exiguarum Ceraforum altitudinem , non 
majorem : caue ratione loca illa multó gratiora afpe&u redduntur. Hic tamen locus ut 
de variis arbufti rationibus agamus non poftulat : nam arbores nunc occupatos nos difti- 
nent. At ut noftri majores iftam in loquendo promptitudinem & alacritatem habuerunt; 
fic nobis multo peritiores in cultura ratione fuerunt: ac non modó in cultura, fed etiara 
inomnium rerum natura. Sed nequc hic locus eft ut de ftirpium natura agamus, cüm de 
ipfarum culturanos agere jam profeffi (imus. Poftquam eigo Plinius dixit : Arbufé ratio 1ii.17.63. 
vili Italie conce[Ja : fübjungit, mobilia vina mon wifi in arbustts , C im bis quaque laudatiora fummus , 
ficu uberiora imis: adeb excelfitate proficitur. quafi diceret, vités humiles majorem vini quanui- 
tatem przbere,fed fublimesarbufculisincumbentes,laudatiora vina dare. Omnibus por- 
ró confideratis, tam varia eft arbufti ratio, quàm vitium colendarum ratio in Gallia diver- 
faeft. Sed dc hisin Agricultura. Idem Plinius fubjungit : Hac ratizze e$ arbores eliguntur. 
Primaomuium Vlmus , excepta propter nioam frondem Attinia (quaft innucret ulmum latifo- 
liam non convenire, quód nimia fronde abundet) deizde Populus nigra eadem de caufa, minis 
dena folio. Non (peruuat plerique C Fraxinum, Ficámque C Oleam, (i nom fit umbrofaramus. Hic 
recen(üit altas arbores quibus vites maritantur; ciendum tamen eft;fingulisannis tum ar- 
bores tum vitesputari. Przterca addit : Trawpadana Italia prater fuprà dtéfas, Corno, Populo, — 
T ilia, Acere, Orno, Carpiuo, Quercu, arbustat agros , Venetia Salice propter uligiuem foli. Vv verà 
fuprà dictarum arborum ufum docuerat, voluit etiam cas recenfere quibus tranfpadana 
Italia utebatur: quarum caufa hoc fcriptum produximus. Videmus crgo fingulas provin- 
cias arbores fibi peculiates accommodare : nam plerifque aliis locis, alia ab co non enume- 
ratz in ufu funt. Kaque quemadmodum finguli apud fc nafcentibus utuntur : fic Roma- 
nia incolz verfus Spoletum vites fuas füftinent Terebintho, & apud Narni & Tarni Sili- 
qua filveftri, five arbore Iuda. Atlocisfalebrofis, nulla Loto convenientior. Romanita- 
men o Acerisgenere dele&antur, àb illis 0piz cognominato: quod probé convenit ad ca 
quz de Acere & Carpino dicta funt, interpteranda. Nam Sphendamnos fané in fummis 3 
montibus nafcens, ab Opio illo differt, cujus folia ad Hedejam tnagis accedunt. Sed,an  : d 
non Theophraftus ipfe ci fententiz quodammodo fuffragatur, quz noftris Gallis erroris 
anfam praebuit : dum fcribit omnia Aceris genera folium ut Platani fifum obtinere , no- 
ftrum etiam Plafne vulgo di&um comprehendens ? Sed quoniam Plinius ex eo defumfit 
quz de Acerc tradit,locus confiderandus ubi de Carpino agit: Tertium genus Zygiam (inquit L1. sap. 
dc Acere loquens) rubeatem fffiili ligno, cortice livido, C fcabre.. Hoc alii geueria proprii e(fe ma- 5 
lugt,c* Latin? Car pinum appellant. Quod confentancuim eft his quz apud Ihe De biftor. 
leguntur, fcribentem : A7 ver? Olympi scole Zyeiam (interpres Carpinum vertit)" faNam plan. lib. 3. 
gatius (fe volunt : «Acerem plan etiam nafci. Nónne igiturid eft accommodare fe, dum fil. ^*^^ 
- Acftrium arborum femina ferimus, uc arbores nafcantur fuftitiendis vitibus idonéz , & il- 
larum naturz vim inferimus, é montibus in plana defcendere cogentes ? At rion prater ra- 
tionemid fit de Carpino & Orno: qux pumilz cüm mancant ; aptiores funt ad fuftineri-. 
das vires quim Fraxini & Aceres, qui in altam affurgentes minus idonei funt montanis 
' atboribus. Gonfideremus quxfo, in quo majores ad vitam traducendam fiant expenfz,in 
poráneai in cibo; tum demuni comperiemus verum effe quod vulgo circumfertur; paulo 
| 1ninoresini potuyquàm in cibo : fed & potus & cibusab agricultura proficifcantur. Atque 
fi multz difceptationcs dc cibo inftitui poffunt , multo adhuc majores de potu , & pouo- / 
num generibus faciendis. Sed non parva admiratione dignum eft, quód per Romaniami;. Z 
quz optimis vinisapianis abundat; incelz rotundisvinis deledantur, nos veró quadrata; — ^ 
VV a4 [hocce — 
