453 
HYMENOPTERA. Vespa. 
454 
cloiigato, cylindrico. Cly|i(i iiiarf;o atiiiciis tiuncatiis, late 
sed non piofiindc emarginatns, latere utrinf)iie iiniilentatns. 
Metatlioiax iiostice, el al)(loinen antice, transversini trun- 
cata , Iioc [letiolo bievissiino insertiiiii. Alaruni aieae specu- 
laris insertio a nerviilo incilio aieolae geininae reniola. Ner- 
vuli duo ex angulo inleriori aieae s|)eciilaris et aieolaege- 
jniiiae exteiioris excurienlcs, olisoleti, ad inarginem alae 
liaud extensi, vix nisi ad liasin suain |)ers|)icui. t\i<i)i- niger, 
])ictiii'a llava in niaculas vel lascias digesta. .Violii agilis; 
volatus longiis, liaud inlerrii|iliis. Hiihilalki in lloribiis "). 
.Siiecies liiijiis geneiis in Moiioganiia iiriinuni vivere conten- 
ditur; duo scilicet individiia favos fingiint, li. e. niduni po- 
lytlialaniiiiii cellulis iiexagonis |)lmiliiis aggiegatis e ligni 
frustiilis l'oliis(|iie masticalis construunt, toliiiii(|iie domici- 
liuiii gloliose conlectiim teguinento (luiilici!|)a|iyrac(^o, colore 
giiseo ciicuindant; fcinina deinde iiniiiii iii slngiila cellula 
deponit oviini. Kx liis [ovis excludiiiitur Lmvnn ajiodae, 
suliveimirorines, e siicco animaliiiin et Iriictilius a neiitris 
iiiatreve nutriendae, landem in ■jiufiis iiiutaiitiir, et postremo 
ut imiiiiinvs declaratae, individiia scilicet inasciila, feminea 
et neutia iiroveniiinl, i|iiae ciincta leniiiuljlicam constituunt. 
Hosiiiliilur per oinnes legiones Lapponiae. ViHerdiUit .«cjms 
Iripliiis; iiias: magnitudine media, capite densins villoso, 
anteniiis lliorace |)aiillo longioril)iis, 13-aticiilatis, scapo lire- 
vi, llagello lineari; (fmiun: maie |iaiillo niajor, ca|)ite iiiiniis 
dense villoso, antennis tliorace iiaullo liievioril^iis, 12-arti- 
culatis, scapo elongato ; llagello extroisiiiii siilicrassiori ; ncw- 
tra: feminae siinilis, diiplo vel triplo niinor. (Species Scan- 
dinaviae 10 in Museo meo nuiiierantur). 
1. "V. Crnbro: pubescens nigra, clypeo, mandibulis iiiedio, 
faciei iiiacula, capite pone oculos, antennariimqiie scapo. Iii- 
tei<i , tlioracis maigine antico et lobis scapularibiis riilis, ab- 
doinine flavo , segmentoriim fasciis basalibus nigris, media- 
ruin triciispidatis, alis briinnescciitibiis , tibiis testaceis. ^. 
s- 5. 
LiNN. Fn. 1H70. Fabr. Piez. 255. 8. 
Hat>. in Lapponia, iit fertiir, an jme? Neqiie in nlla 
Lapponia, nerjue in piovinciis relifiuis boiealibiis liiiic alluen- 
tibns niilii contigit inveniie specieni snb nnmine HulgeHiu) 
per totain Patriam bene cognitain , in lioc genere gijianteani, 
et in Siieciae mediae atqne meridionalis aiborilnis et snb 
eariim radicibns haud infrequenter habitantem, Apum acci- 
pitrein. 
2. V. vulgapis: villosa nigra, clypei lateribns inaequali- 
ter, maciila inter antennas snbdidyina, emarginatuia oculo- 
rum tota orbitaqne postica, linca antealari, puncto sub 
alis, macnlis scutelli 4, abdominis segmentorum margine inae- 
qualiter^ gennbns, tibiis tarsisqne, fiavis. J. i\ ^. 
LiNN. Fn. Sv. lt)7L $. Panz. Fn. 49. f. 19. ?. Fabr. 
Piez. 255. 9. 2. 
Hab. in domibus Novaccolarum sub tectis,'per partem syl- 
Taticam et cuUam Lapponiae rariiis. In copula capta. Ver- 
sus autnmnum nuptias celebrat. Dnlcibus delectatur. Dipte- 
rorum praef'atiix. (Lappon. -Scania vulgaris). 
M.US. Medius, circittT fi liii. lungiis. > illis anlicc deusis uigriK, 
postice rarioriliiis {lullidi!) nhsitus. Antenuae tliorace lou^^inrcs, 
uigrae, scapo siiltTiis rarissinie niaciila tiavu. IVIauilihiilae flavae, 
mai^iue a|iieali ui^ro. Clv|»eus flavus, liiiea incilia nifrra augusta 
oblyrata, ad a|Mceni usque sae^ie pviMliieta, iiiterduin abrtijita et iu- 
terrii|ita, relictis tautinn niaculis 2 uua sub altera, ejusdcin colu- 
ris. IVlacula facialis iuter aiiteuiias trausversa, aiilice eniargiiiata, 
flava. Tota oculnruiii euiar^iualura imitlcta est Havcdine, quae 
juxta ocnlos |iaullo iiitra aiitfiiiias cxtciiditur. Oriiita ociitoruui po- 
■tica flava, coiitiiitia. Tliorax uiuer, liiiea liiinierali , niacnlis iiiia 
■uli alis et qnatuor scutclli, liaruin 2 iiiteriorilius .saepe (tarvis ol>- 
Koletis, iuterduiii iiullis, t1a\'is. AlHluuieu ui;;riiHi , se^^liienlis lliar- 
^iue apicali .siiiiiatiin tldvo , scginciito ultiiiio apice etiiar^iiuato. 
Alae Itnniueo.liyaliiiae, sfpiaiiiiiU (te^iila) tlava. i'edcs iiiutici ui- 
);ri, geiiiiliiis, tarsis et tihiis flavis, liis laterc iutcriori liuea iiii^ra. 
Fem, Mare dnplo iiiajor, niaiiultiidiiie scilicct fcre y. CfubfO' 
nis uiaris. Alias siiniliM suo utari, differt : cnrpnre iniiius piloso, 
loacula clypei ui^ra tatiuri, siiiiauclioraetorini , ad apiceni uou ex- 
teu>a, inacula froiitali autice niagis eniargiuata, fcrcdidyuia, orltita 
oculoruni postica !iitt>rru))ta, aiiteuui.s tlioracc hreviorilius, niaculis 
acutelli 4 tlistiuctiurilius transversis, et ulgreiliuc sc^ineiiturun) ali- 
domiuis uiar^iue ii;a^is siuuata, iii se^niculis 2 ',ct i fcre tricti- 
fi[tiOata, iu scgincutis vcro 4 et 6 ptiiictu 2 discreta foriuautc; 
•) A'espas varias niaj<trcN ^pes mcl/ificas persequi ct illis iiifcsta- 
re, iu terris tcniperHtioriluis saepe oltservatuui est ; lioc autetu vix 
faciunt uisi ut iiiet iu altdoniiue n. vcutre a|iiin) reroudituui pro 
cscft bauriaut, reliquum cor|iori« iutactuni rcliuqueutea. 
qiialis colorata a l.i.N.N.^Ko fcniiiia inijus s|ieciei descriliitur; scK- 
iiicutuni ultiuinin apice iutcGirum. 
AVw/ro. Mare diiplo iniuor. Fentiuac de ijetero siniilis, difTert: 
niaciilis sciitflii sacpe 6, ct tuuc iiiferioribtis majoribus. — Variat 
ctiaiii abdoiiiine ut iii mare colorato. 
3. "V. borealiN: villosa nigra, clypei lateribus inaeqnali- 
ter, antennaruin scapo subtus, macula inter antennas didy- 
ma, orbita oculornm subverticali et inlVa emarginaturam 
breviter, linea antealari, inaculis scutelli subbinis, abdomi- 
nisrjue segmentornin margine inaequaliter, (lavis, genubus, 
tibiis tarsisqiie tuteis. 9, 
Hab. in Lapponia sat frequens, scilicet ad Wittangi et 
Jiickasjervi Lapponiae Tornensis d. 12 28. Jnn. capta; pro- 
cedit ii.sque ad alpes et in sninuio alpiiim Tornensiiim Jugo 
d, 12. Jiil. lecta; depiehenditur qnoqne in inferalpinis Nord- 
landiae Norvegicae, et ad Troinsoe d. 24. Jul. in terra ni- 
dilicans inventa: ad paguin Mataiengi in paroecia Oefver- 
'l'ornea jam d. 29. IVlaj. visa. (Lapponia; Botnia borealis 
ad Matarengi rarius; Ostrogotliia rarissime, ibique seinel 
capta). 
/•Vm. Maguitiido et sumtna fespae vulgaris 2 «imilitudo , at 
difTert: maciita clypei ui^ra adtiuc paiillo tatiori, ad apicem usque 
exteiisa, anteuiiarum seapo stibtiis flavo, inacula laciali tlidyuia, au- 
tice posticcqiic scilicct profiiiide cniargiuata, orbita ociilorum tau- 
tuin iiifra cniar^iuatiiram jtixta oculos tcuiiissiine , et vcrticali seu 
occipitali breviter, flava, piiucto suli alis uiillo, maciilisque scutelli 
taiitnm 2, aiit oniiiiiiu iiullis; et quotl uou coliabitaut. 7'espa 
suxonica Fakb. ctiani iiuic siniitis, scd illa difTcrt a uostra V, 
boreaii : cly|ici liiica metlia valde aliru[ita, vix uisi iii njacula me- 
dia difformi pcrspicua, maciila tlioraci.s triauj^ulari sub alis utria- 
que evideuti, maculisque 4 scutelli plerumqiie distiuctioribus, flavis. 
Affiuis deuique /', holsaticae fcmluae (species, quaui iu Eoto- 
mol. Systeni. attulit Cel. FAitR, e .specimiuibus tautiim masculis 
descripta esse videtur) ; sed ea clypeum totiini flavum, puucto 
taiituui miiiutissiuio ceufrali uigro» niaculani facialeiu niajorem , li- 
ueas orbitales ocutoruin latiores, niaculas Kcuteiii seniper 2 diatiu- 
ctas tihiasque totas flavo-luteas immaculatas, lias iatere iuteriori 
tautuui uigro-bueataK, hahet. 
Not. Ilauc speciem apud auctores liacteuus uullibi descriptam 
iuveui. 
1. V. nifa: villosa nigra, clypei lateribns inaequaliter, 
inacula inter antennas transversa, orbita ocnlorum in einar- 
ginatnra et occipite breviter, linea antealari, macula sub 
alis duabnsque scutelli distinctis, gennbus, tibiis tarsisque, 
tlavis , abdoininis segmentis anticis rufis, posticis nigris, om- 
nibiis tlavo-niarginatis. J. $. ?. 
LiNN. Fn. Sv. lt)72 ?. Fabr. Piez. 256. 13. $. 
Hab. in Lapponia sylvatica rarius (Lappon.-Ostrogoth. in 
Abiete freq.-Scan. rar.), 
Mus. Magiiitndo ?'. vulgaris maris. Autice uigro-villusus. Au- 
teuuae tliorace loiiitiores, iiigrae, scapo siibtus late, et apice uudi- 
que, flavo. Maudibulae flavae , dentihus apicis nigris. Clypeui 
flavus, puucto ceutrati iiiicro. Maciila faciaiis iiiter auteinias traus- 
versa, aiitice postice(|tie tcviter emarj^iiiata , fia.'a. Orbita oculo- 
riim taiitum iu parte iuferiori emar^iuattirae abrujita, et iu occipite 
a vertice ad geiias cuuiiuuata, flava. Tborax iiifier, liuea bume- 
rali, macula triaiif^utari siib atis, niaculi.sqtie biuis ovalibus trana- 
versis distiuctis, tiavis. Abduuiiuis segiueuta Imiira autice uigrrum, 
medio rufuiu, macula iu disco fusca, niartriue apicali flavo ; 2dum 
rufum, iu mcdio baseos niacula lata iuaequali ui^ra, mai^iue api- 
cali ttavo; 3tium et reliqua iiiijra, marwiuibus iuaequatiter flavi» 
aut iuteis, uliinio apice integro. Alae brunueo-byaliuae, aquamiila 
flava. Genua late, tiliiae tursique, flavo-tcstacea. 
Fem. Mare pautlo niajor; differt ab illo: auteuuis thorace paullo 
breviorihus, scapo loto ui^ro, ctyitei linca nicdiu lyrata , lata , ad 
a|iiccm cxteusa, orbita oculunim iu ucci|iite abriipta, reticta tau- 
tuin tiuea vix a vertice ad niediiini oculi exteusa. 
Ncutra. Fcmiuae siinilliuia, tiijilo fcre iniiior, scgmeutis ahdomi- 
U)5 diiuhus priniis lolis rufis, mar{iiue ai.icali flavis , secuudo iu 
nicdio baseos ptcruniquc macula tiiaufiutari uigra; segmeuto tertio 
et iclit|tiis busi iiiacqualiicr, iiii;ris , niarpiue apicali flavis. 
5, V. norwogica: villosa nigra, clypei-lateribus inaequa- 
liter, antennariiin sca|)0 snbtus, macula inter antennas di- 
dyma, oibita oculoniin in eniarginatiira et occipitali breviter 
linea antealari . nuirulis 2 scutelli parvis, genubus, tibiis 
taisisqne, Havis, abdominis segmentis liavo-marginatis, se- 
cundo utrinqne inacula rufa J". J. 
Fabr Fiez. 25b. 14. var. clypeo flavo. Billb. Enura. 
Ins. p lOS. 
Ilab. in Lapponia sylvatica Tornensi et Kemensi passim. 
Individua praesertiin inascula ad Miionioniska et Kililangi d. 
17-21. Ang. inveni; etiani in Finmatkia occulentali, ex. gr. 
in Gamstenstind atoue in alpibus adjacenlibus d. 30—31. 
29 • 
