475 
HYMENOPTERA. Bombus. 
476 
et scutello, flavis. AliJoiueu supia fulvum, aiiice indetermiuate 
Bavicaute; iu varietate b. segmeiitum priuium liasi uigrum. Alae 
liyaliuae, parum infusiatae. l'odcs toti , et lorpus subtu», uigra. 
11. B. liyperboreus : liiisntns ater, siipra fulviis, tliora- 
cisfascia media abdoiiiinisiine ajiice nigris, alis fusco-hyali- 
"'scHONH. Act. Holm. Anno 1809. p. 57. T. 3. f. 2. (abdo 
mine in medio justo latiori.) 
Hab. in Lapponia rarissime, ibique duo tantnm indivi- 
(lua nuantum novi, collecta; unum scilicet in Lapponia Tor- 
iiensi ad Knontekis, a D. Grape, teste D. Scho^hkrr , et 
alterum a nie in alpe .lockeltjell ad AUeidet Finmarkiae oc- 
cidentalis d. 3L Jul. 1821, inventum. 
Fem. Maiimus uoslratum liujus Rencris. Stalura liuearis B. ru- 
peslris, sed adliuc fcrc longior. Siiccies pulclira et distiucta. Hir- 
sutus. Caput totuDi uigrum. Tliurax supra fulvus , fascia iuter 
alas trausversa, luediocriter lata, lineari, dcterminata, uigra. Ab- 
domeu lliorace fere duplo longius cjusque latitudine, liueare, versus 
apiccm seusini acumiuntum ; niglum, scgmeulo primo et secuudo 
supra fulvis. Alae fumato-liyaliuae , ad costam fusciores, nervis 
validis. Corpus snbtus totuiu, et pedes, nigra, tarsis iu uostro iu- 
dividuo coucoloribus, ucc ut in specimiue StlliJNBERRI rufis. 
Obs. B. ruderulus Fabr. : liirsutus ater , tliorace flavo , fascia 
media lata uigra , abdnuiiuis Lasi cingulo flavo, ano albo , alis 
hyalinis, apice subiufuscatis , g. 2- ?■ Maguitud. B. lerrcshis \ 
B. horlorum Farh. Linn.: Iiirsutus ater, thoracis autico alido- 
luiuisque liasi, flavis, ano albo. $. B. rudcralo paullo luiuor; 
B. cqueslris Fahr. Billh. : liirsutns flavus, capite tlioracisque 
fascia lata, media , iutcr alas , abdomiue subtus pcdibnsque atris. 
Maguitudiuc B. horlorum, mibi iguotus; 
B. sylvarum Fabr. Linn. : liirsutus griscus, thoracis fuscia meilia 
nigra, auo rubro ^. 9-. ?. B. lerreslri diiplo miuor; frcqiieus ; 
B. pra/orum Fabr. (.Jpis /ra^ro«* Tall.) : birsutus giisco.flavus, , 
capite, tlioracis fascia iuter alas, pcdibusquc, uigris. B. lerreslH 
duplo miuor; 
B. lucorum FabR. I.INN. : hirsutus flavns , tboracis fascia augusta 
ioter alas, abdomiuisque ciugulo mcdio, obsoletis uigricantibus, 
auo albo J 2. Magiiitudo fere B. pralorum ; 
B. frulelorum : Fabr: hirsutiis ater, tlioracis dorso flavo, fascla 
mcdia lata nigra, ano supra late lutco-flavo. J^ J. .Maguitud. B. 
pral"rum, vel paullo inajor ; 
B. Mniorum: Fabb. BiLLB. ; hirsulus atcr, scutello ahdomiucque 
nallesceutilius, aiio rufo. luter niiuares, niihi iguotus; et 
B. aulumnalis Fabr. var. a gcuniu. hiisutus cincreus , capitc, 
thoracis fascia iutcr «las, abdomiuia cingulo nicdio pcdibusque ui- 
gris, tarsis piceis, auo latc albo, '2- $• '"'" miuores; 
omnes buic Subdivisioui iusercudi, in Suecia passim , iu Lappouia 
hactcuus uuuquaiii, quautum uovi, collecti. ' 
Subdiv. 3. Thoraeis hirsntics uuicolor , tota aut (iu uostris) 
fulva, But (in Suecicis quibusdalu) flavesccus, aiic deuique glisca. 
13. B. «pricii!»: hiisutus ater, thorace supra fulvo, ano 
allio, alis fiisco-hyalinis. ^. 2. 5. 
Var. a. ^. 2- V- abdoininis doiso nigro, ano albo. 
Fabr Piez. 348. 29. ^jns mcridiimn Pan/.. Fn.80. f. 29. 
Var. b. J. abdoininis dorso nigro, basi pilis fulvis, nigris 
immixtis, ano albo. 
Hab. in terra et graininosis locis aridis Lapponiae Tor- 
nensis et Lulensis praesertim var. a. passim. Keiiiinas pUi- 
res sub cortice Pini emortnae ad Jurkasjervi d. 30. Jun. in- 
veiii, et varietatein b. in teria ad Witiangi d. 1«. Jun. legi. 
Marein in graminosis ad Joluinnis Ko Botniae borealis usque 
ad 2. .Sept. agileni vidi; sed iu summis alpibus et in infer- 
alpinis Nordlandiae et Fininarkiae frustra quaesivi individiia 
hujus speciei. (Lapponia ; Botnia ; Suecia media rar. ; 
Dania.) 
Mas, Fem. et Neuler. Fcmina ad majores accedit, B. lerrcslrt 
et lapidario taiuen paullo miuor, B. Hljpnorum Farr. aequalis 
et siuiilis, pracsertiiu varictas uostra b. — Mas dui.lo, et ncuter 
triplu , miuores. Caput totum nigrum , pilis occipitis iu velticc 
fulvis, et ore rnfo-ciliato. Tborax dorso totus deuse hiisutus et 
iiiteuso colore lulvus. Abdomeu uigrum , plcrumque pilis aliquot 
iu segmeuto primo fiilvis, iiipriiuis iu varietate pcrspicuis ; ano doq 
late, scd distiucte albo, in uiare saepe griseo. Alae totae hyaltno- 
fuscae. Pedcs et corpus subtus, uigra, tarsis sulis fusco - vel fer- 
rugiiieo-suliliiisiitis. 
03. B. arctlciis: hirsutus ater, thorace abdoinineque su- 
pra flavo-lulvis, lioc basi anguste nigro. 2. 5- 
Hab. in inferalpinis maritimis Nordlandiae et Finmarkiae 
raiius ; ad Bjorkvik ju.xta Ofotenfjord tria specimina feminea 
d. 1.5. Jul. inveni, et in gramine ad Alten d..i.Aug. unicuiii 
neutrum lei^i. (Lapponia Norvegica.) 
Fcm, ct yeuler. i>laguitudo, slatura et affluitas praccedentis, a 
quo tamcii diffcrt : liirsutie superua pallidiori, ahdoiuinisque dorso 
coucolurc, basi tautuui uigra, 
A B. Muscorum, cui cliani similis , differt : abdouiiuis Lirsutie, 
thoracis coucolore seii fiilvesceiite (iicc flava), et Lasi ciugulo fla- 
vo, uC et loco uatali. Reliqua ut iu priori. 
06^. B. Itluscorum Farb. , Linn. : hirsutus fulvus, abdomine 
pallidiore. ^. 2- !^* ^. lapidario duplo niiuur. lu pratis fie- 
quens, suli .^luscis uiditicaus ; 
B. agrorum Fabr Billb. iiirsntus atcr, tborace toto anoque fcr- 
rugiueis. Maguitiidine maguus. Mihi non rite coguitns; 
B. Hljpnorum Fabr. , LiNN. : hirsntus fulviis, abdomiuis fascia 
mcdia lata uigra, auo albo. ^. 2* $• ln pratis frequens sub 
Muscis uidilicaus ; et 
B. scnilis Fabk. Billb. : hirsutns, pilis cinerasceutibus uudiqiie 
aequaliter tectus. ^. 2 ■ (**i ^ ')• luter miuores. lu Ostrngottiia 
frcqiicus ; iu Dauia D. Westerm.\nn ; suL bac Divisionc militaut, 
et ad Faiiiiaui Snecicam, vix vero ad nostram , pertiueut. 
Nol. Bomliorum lliouogiapbiam , ad quam couscribcndani et pu- 
blicaudaui Clariss. Doct. Dahlbom , nymeuopteroiogus patriae boc 
acvo facilc priniarins, se parat, avide exspectamus^ 
Ap 
LiNN. Fabr. 
Latr. 
Fah. etc. 
Curpus majoris magnitiidinis, oblongum, hirsutnm. Caput 
thoracis altitudine. Os lingua elongata. Mandibiilae dorso 
laevi. Ociili hirsiiti. Ocelli in triangiilum dispositi. Anten- 
nae thoiace brevioies, lililorines , fractae. Alariim aiea co- 
stalis ultima elongata, angusta, linearis, ab apice alae non 
longe reinota , et iiltra reliquas areas loiige extensa. Aieo- 
lae geminae exterior valde obliqiia, interior elongato-trian- 
gularis, dillormis, basi utrini|iie dilat.ita. Area specularis 
oblongo-qiiadrata. Nervuli 2 oidinarii exciirrentes infiaarea- 
rum angiilos perspicui. Tibiae posticae elongato-obconicae, 
apice noii calcaiatae. Tarsi postici articulo primo elongato- 
qiiadiato, complanato, subniido, una cuin tibiis pollinigeris. 
l'ohr nigro-fuscus, pictura niilla. Mulu agilis. Volatus stre- 
nuus. Hiibilnlio in (loribiis. Oeconomia notissima. Respa- 
blica a[>iaria saejiius des^ripta. Cfr. etiam Li^n. Syst. Nat. 
2. ^o.). 22. .Se.rns triplex peienne aggregatiis. .Viiis (s. Fu- 
ciis , Vattenlii, circiter ItiOO Iioriiin in alvearie numerantur) 
antice posticeque obtusiis, oculis maxiinis , in vertice conni- 
venlibiis, alis magnis abdomine paullo lorgioiiluis; Feminn 
(s. licjina. unica, Siiecice Vise) multo longior, abdomine co- 
nico, oculis distantibiis, tibiis posticis taisisque omnibus fus- 
co-ferriigineis, alis abdoinine bievioiilnis; Neiiler is. Opera- 
liH.s , Spado, Ailietsbi, circiter 20000 in alveario), niare et 
feinina paiillo minor, oblongiis, abilmnine ovato, oculis di- 
stantibus, tibiis et tarsis fulvo-iiigricantibiis, alis longitudinc 
abdominis. (Spec. Scand. 1 seii Apis milUficn, qiiae in Sue- 
cia huspitatur ubique domestica , rariiis fera, spontanea in 
sylvariim arboribiis cavis et teinplorum miiris, vix perennans. 
■Siipra Angermanniam versiis boream liodie aegre colitur. 
Veniet aiitem forte olim dies, cuin cura Apum in ipsa Tor- 
nea aeque feliciter cedet, ac cultura Hordii, Sicnlis et Pisi 
siilioi in cainpis ejiis circuinjacentibiis et hortis jain viget, 
ante qiiinque saeciila lioc loco sine friictu et successii ten- 
tata. Fa eniin est vis et elficacia ciiltuiae agioriiiu et inha- 
bitationis hominiim, ut austerum clima sensim lenius et tem- 
peratius reddant.) 
