der genoemde verschijnselen, bij eenige aangrenzende cellen gelijktijdig'). Men 

 kan ze in de volgende groepen rangschikken. 



I. Re ge n e ra t i e ë n. In den ruimsten zin te onderscheiden in: 



a) Volkomen regeneratie en 



b) Cicatrisatie — De eerste, zoo algemeen bij lagere dieren, bestaat in 

 het wederaangroeien van weggenomen deelen tot den oorspronkelijken 

 vorm en bouw. Zij treedt in het plantenrijk zeldzaam op en alleen 

 onder zeer bepaalde omstandigheden. De grens, waarbij de regeneratie 

 van den afgesneden top van zekere angiospermen-wortels nog moge- 

 lijk is, werd door K. Prantl bepaald^). Hanstein heeft regeneratie- 

 verschijnselen von celwanden waargenomen'). 



De cicatrisatie vertoont zich als wondhout- '), callus-"') of kurklaag- 

 vorming. 

 II. Abnormale vegetatieve o rgan e n v o r m i ng en me t a m o r p h o s e- 

 — Deze groep behoort te huis op het gebied der Teratologie. Van de in- 

 wendige toestanden, die aan het verschijnsel dadelijk voorafgaan, is de ver- 

 wijderde oorzaak óf volkomen onbekend, óf zij staat in een geheel onverklaard 

 verband met 't eindresultaat"). 



Als zulke verwijderde oorzaken noem ik : 



a) Verwondingen. Vooral bij Phanerogamen is dit verschijnsel van 

 zoo algemeene bekendheid, dat ik het hier voorbij kan gaan. — Wat 

 de Cryptogamen betreft, het volgende. O. Brefeld') kweekte uit de 

 verwondingsvlakte van doorgesneden stronken van hoedpaddestoelen 

 volkomen sporedragers op. P. M agnus"*) zag vertakkingen ontstaan uit 

 wondvlakten bij de wieren Stypocaulon en Halopteris, en adventieftakken 

 uit beschadigde plaatsen van Caulacanthus. Hij schrijft de dichotomie 

 van Cladostephus eveneens aan verwonding toe N. Pringsheim") en 

 E. Stahl'") hebben in den laatsten tijd hoogst merkwaardige protonema- 

 vorming uit beschadigde sporogoniën van bladmossen waargenomen. 



b) Naar binnen gedrongen vreemde organismen. Daar ik de resul- 

 teerende woekeringen onder de plantegallen reken, zal ik eenige der voor- 

 naamste gevallen beneden in 't algemeen overzicht aanvoeren, voor zoover 

 ze door plantaardige organismen worden veroorzaakt ; die welke door dier- 

 lijk leven ontstaan, voor zoo ver zij mij uit de duitsche flora in ruimeren 

 zin bekend zijn. in hel verloop van dit i)roefschrift alle opnoemen. 



') Vergelijk voor t' dierlijk lichaam Rudol f Virchow, Handbuch der Pathologie 

 imd Therapie. Erlangen 1853, T. I, p. 326. 



*) Arbeiten des botanischen Instituts in Würzburg. Leipzig 1874, Heft IV, No. XVII- 



^) Bot. Zeit. 1873. pag. 198. 



*) H. de Vries. Ueber Wundholz. I'^lora 1876, enz. 



') R. StoU. Ueber dieBildung desKallus bei Stecklingen. Bot. Zeit. 1874, pag. 737, enz. 



") Zie echter P. Soraur. Handbuch der Pflanzenkrankheiten. Berlin 1874, pag. 59 f, 

 Krankheiten, durch ungünstige Bodenverhaltnisse, en Bot. Jahresber. 1874, p. 550. 



') Bot. Zeit. 1876, No. 4- 



*) Bot. Zeit. 1873, p. 456. 



") Monatsbericht der Königl. Akad. der Wissensch. zu Berlin 10. Juli 1876. 



'O) Bot. Zeit. 1876, No. 44. 



