17 



Professor C o h n , aan wien ik om nadere inlichtingen omtrent deze gal heb 

 gevraagd, had de welwillendheid mij o, a het volgende mede te deelen: ». . . die 

 Art« (waartoe het raderdier behoort) »ist nicht beschrieben; sie istverwandt, wenn 

 nicht identisch, mit Notommata Werneckei Ehrenberg, welche in den Kugeln 

 von Volvox globator lebt, aber keine Gallen verursacht. Bei V'aucheria dagegen 

 schwellen die von Notommata bewohnten Schlauchfortsatze keulenförmig auf, und 

 bekommen zuletzt die Gestalt pyramidaler Taschen etwa den Schoten von Cap- 

 sella bursa pastoris im Langsschnitt ahnlich. In diesen taschenförmigen Gallen 

 sieht man die Rotatorien umherkriechen.« Professor C o h n herinnert zich, dat er 

 reeds teekeningen van deze gallen voorkomen in de werken van oudere waar- 

 nemers. 



II. N e m a t o d e n uit 't geslacht Anguillula. De grootste bekendheid onder 

 de hier te noemen soorten heeft het tarweaaltje: Anguillula Tritici Roffredi'). 

 In Duitschland is de ziekte, die door het indringen der wormpjes ontstaat, bekend 

 als »Kaulbrand« of »Gichtig-« of »Radig-werden des Weizens«, en de kleine gal- 

 letjes die in de aangetaste aren worden gevonden, als »Gicht-« of »Radenkörner«; 

 in Frankrijk wordt gesproken van »blé niellé« of »faux ergot,« in England van 

 »earcockle«, »purple«, of »pepper-corn«. In Nederland schijnt de ziekte, evenals 

 in Duitschland zeer zeldzaam voor te komen. — Omtrent het nadere verloop 

 dezer ziekte verwijs ik vooral naar D a v a i n e's genoemde verhandeling; hier wil 

 ik alleen eenige opmerkingen maken over de natuur der galletjes. Wanneer de 

 deelen der bloem nog in hun eersten aanleg verkeeren, dus als zij zich als kleine 

 celheuveltjes uit den bloembodem verheffen, dan reeds dringen (volgens de genoemde 

 waarnemers) de wormpjes in het weefsel binnen, maar nu niet zooals men ge- 

 woonlijk vindt opgegeven alleen in het jeugdig vruchtbeginsel, maar evenzeer 

 in de meeldraden (C u r t i s 1. c. pag. 299 fig. No. 41) en zelfs in den bloera- 

 bodem. Hieruit volgt nu. dat zich verschillende gevallen kunnen voordoen. Is 't 

 wormpje in den bloembodem gedrongen, dan vormt zich een gal met 4 uitwasjes, de 

 rudimenten der generatie organen, dringt het in deze, dan kunnen er i — 4 galle- 

 tjes tusschen twee kroonkafjes voorkomen, maar ook nooit meer dan 4, daar de 

 lodiculae nooit worden aangetast. Belangrijk komt mij het vinden voor van een 

 gewone ronde bladgal, zoo groot als een erwt op een der bladeren van een tarwe- 

 plant, inwendig gevuld met een kluwen van larven en volwassen individuen van 

 het tarweaaltje en daardoor veroorzaakt (Davaine 1. c. pag. 16 Aanm.). Uit de 

 beschrijving is niet af te leiden of deze gal een gesloten of een omhullingsgal is. 



Ook nog in de bloempakjes van andere grassen veroorzaken zekere .\nguillulae 

 eigenaardige wasdomsverschijnselen. Zoo vond ik op vruchtbaren grond bij 

 Utrecht een groot aantal aren van Phleum pratense, waarvan de kroonkafjes in den 

 vorm van groene blaadjes, waarvan enkele zelfs een bindsel droegen, waren uitge- 

 groeid; deze kroonkafjes staken ver buiten de aren uit, overigens waren de deelen 

 der bloemen onveranderd gebleven ; daartusschen en niet daarin bevonden zich de 



') C. Davaine. Natuur- en landbouwkundige verhandeling van de wormziekte der 

 tarwe. Uit 't Fransch door A. Kakebeeke j r. Antwerpen 1862. — Julius Kiihn. Die 

 Krankheiten der Kulturgewachse. Berlin 1858, pag. 181. — J. Curtis Farminsects. 

 Glasgow, Edimburgh & London 1860, pag. 299. 



M. W. B e ij erinck, Verzamelde Geschriften: Eerste Deel. - 



