20 



L e u n i s ') de vruchten van Asclepias procera L. voor de ware Sodomsappels 

 houdt en dat verscheidene andere schrijvers een dergelijke meening zijn toegedaan-'). 



Met het aan de ouden bekende proces der »caprificatie«^), d. i. het middel om de 

 lamme vijgen in het Oosten vroegtijdig en goed te doen rijpen, is eigenlijk reeds 

 sedert 't jaar 1757 afgerekend. Toch moet ik het hier in 't kort gedenken, daar het 

 langen tijd heeft gegolden als een soort van galvorniing').Watdaaromtrentvoorkomt 

 in de twee aan Aristoteles toegeschreven boeken over planten, bij Theophra- 

 s t u s (Hist. pi.), verder bij P 1 i n i u s sec. en bij P 1 u t a r c h u s is na te slaan bij 

 Ernst M e ij e r (Geschichte der Botanik) en L e n z (1. c). Een uitvoerige be- 

 schrijving der handelwijze die daarbij wordt gevolgd, geeft J. Pitton de 

 T o u r n e f o r t ^), terwijl in P o n t e d e r a's Anthologia (1720, Tab. XI) figuren 

 voorkomen van het betrokken insect en zijne leefwijze. — Ten einde het boven- 

 genoemde doel te bereiken, worden in de nabijheid der onrijpe tamme vijgen, de 

 vruchten van den wilden vijgeboom (caprificus) opgehangen, hetzij nog aan de 

 dragende takken der moederplant bevestigd of aan biezen gestoken, om ze spoediger 

 te doen verdrogen. In deze nu zou zekere galwesp (Cynips Psenes L.) voorkomen, 

 die na het uitvliegen, dat bij alle galwespen, dus ook hier, door het verdrogen der 

 woningen wordt verhaast, hare eieren in de tamme vijgen zou leggen. Een galwoe- 

 kering daardoor in de gekweekte vruchten opgeroepen, zou deze niet alleen tot de 

 dubbele grootte doen aangroeien, maar ze ook veel vroegtijdiger doen rijpen; 

 iets wat (volgens de Encyclopédie universelle) geheel is te vergelijken met den 

 versnelden wasdom der vijgen rondom Parijs, waarin men biezehalmen steekt, die in 

 olijfolie zijn gedompeld. — Rondom vele plaatsen van Griekenland moet dit een 

 belangrijk bedrijf zijn voor de landlieden, en veel overleg en oplettendheid zijn er 

 noodig, om de wilde vijgen, die driemaal jaarlijks vrucht dragen, op het juiste 

 oogenblik daarvan te ontdoen en die op geschikte wijze in de cultuurboomen te 

 werpen. 



Hasselquist, een leerling van L i n n a e u s , die in 1750 Palaestina be- 

 reisde en de insecten meebracht, waarnaar deze de soort Cynips Psenes opstelde, 

 zegt, dat hier eenvoudig aan een overbrenging van stuifmeel moet worden ge- 

 dacht "), hetgeen door latere waarnemers is bevestigd '). Eeen oppervlakkige be- 

 schouwing der figuren van Pontedera maakt dit reeds aanemelijk, want 

 daaruit blijkt voldoende, dat het onderhavige insect volstrekt geen Cynips is. 

 Dr. Gra venhorst heeft het insect nader onderzocht ; hij ontving een kolonie 

 van deze kleine wespen van L. C. T r e v i r a n u s , welke voorkwamen in een 

 vijg, die uit 't comitaat van Tyrol afkomstig was; hij bevond dat zij behoorden tot 



') Synopsis der drei Naturreiche. Hannover 1864, II, pag. 787. 



') Westwood, 1. c. 



') J. O. West wood. On caprification, Transactions of the entomological society 

 of London, Vol. II, pag. 214, 2. Jan. 1837. 



*) Hallier. Phytopathologie. Leipzig 1868, kap. 10. 



'') Relation d'un voyage de Levant. Paris 1717, II Vol. Duitsche vertaling, Neuren- 

 berg 1776. 



") Resa til heliga Landct. Stockholm 1757. (naar Westwood, 1. c.) Zie ook over 

 Ficus in Amoenit. Acad. I. 



') Het prijsschrift van Gasparini over de Caprificatie ken ik niet. 



