22 



die sommige werivelijk bezitten, die aan anderen door het bijgeloof werden toege- 

 schreven; het dii<\vijls zeer opvalland uiterlijk, hun plotseling verschijnen in groot 

 getal en dergelijke bijzonderheden meer, gaven daartoe gewoonlijk aanleiding. De 

 bouwstoffen voor hunne geschiedenis moeten gezocht worden in de kruidboeken 

 der oud-vaders, in de plaatselijke flora's, maar hoofdzakelijk in de monographieën 

 der entomologen, die uit den aard der zaak tot de meest nauwkeurige beschouwing 

 werden aangespoord — Alleen de voornaamste wil ik hier aanvoeren. 



De»rozespons«of »slaapappel«der wilde rozen (fungus rosarum,spongia cynos- 

 bati), een veelkamerige bladgal, waarin de larven van de eigenlijke voortbrengster 

 Rhodites Rosae of die van zekere parasieten worden gevonden •). M a 1 1 h i o 1 u s 

 beval de gallen aan als midded tegen steen en nierlijden ; Bock, de Réaumur, 

 Dodonaeus, Frankvon Frankenstein, Caspar Bauhiiius tegen 

 hondsdolheid, F. Hirsch tegen tandpijn, waarbij vooral de larven zeer werkzaam 

 moeten zijn, die volgens de Réaumur") een geur naar Nepeta cataria bezitten. 

 Tengevolge van dit algemeene geloof aan hun geneeskracht werden zij reeds voor 

 langen tijd onder den verkeerden naam van »bedeguar« — een hebreeuwsch woord 

 dat »witte distel» beteekent ^) — in de apotheken ingevoerd. — De beste afbeel- 

 dingen en beschrijvingen komen voor bij de Réaumur (1. c.) en bij G. May r'). 



Weinig minder bekend dan de vorige gal zijn de »wilgeroosjes« van Salix 

 alba, die hun oorsprong ontleenen aan Cecidomyia rosaria ''), en in de oudere op- 

 gaven geheel ten onrechte aan een problematische galwesp Cynips strobili worden 

 toegeschreven"). Ten tijde van het uitbreken van den 7-jarigen oorlog werd hun 

 overvloedig optreden door het volk met die gebeurtenis in verband gebracht. — 

 De eigenschappen, die het volksgeloof aan een andere vliege-gal toeschreef, nl. de 

 veelkamerige stengelknollen van Cirsium arvense, bewoond door Trypeta Cardui, 

 eene boorviieg — zijn te vinden bij J. S w a m m e r d a m ') en den Middelburg- 

 schen schilder Goedaard Metamorphosis naturalis). 



Historische aanteekeningen omtrent de Chineesche gallen van Aphis chinensis 

 aan de bladen van Rhus semialata en de drie in den Westerschen handel voor- 

 komende luisgallen van Pistacia geeft Guibourt'). Er komen ongetwijfeld in 

 het Oosten nog eenige andere luisgallen voor, die sedert aiouden tijd handelsartikels 

 zijn geweest, hetzij als verfstoffen zooals de »buzgends« in Turkije, waar de Réau- 

 mur en Frauenfeld van gewagen, of als geneesmiddelen, zooals F r a u e n - 



') Oudere literatuur bij Brandt u. RatzeburR, Medizinische Zoölogie. Berlin 1829, 

 pag. 154- 



') Mémoires peur servir a l'histoire des insectes. Tomé III, Mém. XII, pag. 494. 



') M. J. Schleiden. Die Rosé. Leipzig 1870. 



*) G. Mayr. Die europaischen Cynipidengallen, mit Ausschluss der auf Eichen vor- 

 kommenden Arten. Wien 1876, No. 12. 



') De oudere literatuur volledig bijA. Pyr. Decandolleu. KurtSprengel, Grund- 

 züge der wissenschaftlichen Pflanzenkunde. Leipzig 1820, pag. 375. 



") Moquin Tandon. Pflanzentératologie(Duitsch vanSchaur). Berlin 1842, pag. 222. 



') Bijbel der natuur. Leyden 1738, pag. 754. «Deese wurm met het uitwasken in de 

 sak gedragen sijnde, wordt gepreesen tegen aambeijen goet te sijn.« 



") N. J. B. G. Guibourt. Histoire naturelle des drogues simples, 7e Ed. (Planchon). 

 Paris 1870,'T. III, p. 499SS. — Het werkje van Schenck: Ueber die chinesischen Gall- 

 iipfel. Nürnberg 1850, bleef mij onbekend. 



