64 



Hij omzichtige drukking van het achterlijf van de bovengenoemde gal- 

 wesp gelukte het mij, een deel van den inhoud der blaas zonder verdere 

 beschadiging van 't insect naar buiten te persen, een doorschijnend 

 staafje verliet 't uiteinde van de legboor: een bewijs, dat de vloeistof 

 aan de lucht spoedig indroogt. Dat deze vloeistof-droppel de eenige 

 oorzaak is der galvorming moet voor de Tenthredonidae worden aan- 

 genomen'); dat bij eenige galwespén aan het ei zekere werkzaamheid 

 bovendien moet worden toegeschreven, schijnt mij uit fig. 24, ontleend 

 aan Andricus terminalis en uit dergelijke toestanden die ik ook bij 

 andere gallen zag te blijken. De gallen hebben hun vollen wasdom 

 bereikt eer nog de larve de eihuid verlaat. 



Familie I. Gallen der Tenthredonidae (zaagwespen ). Wanneer deze gallen op 

 bladen voorkomen, puilen zij altijd tweezijdig uit, maar meestal aan 

 de beide kanten zeer ongelijk. De aangetaste organen schijnen zelfs 

 in den volwassen toestand nog vatbaar voor de vorming der gallen, 

 want tot laat in den zomer kan men gallen van allerlei leeftijd aan- 

 treffen. — De plaats der verwonding is ook uitwendig, levenslang zicht- 

 baar, lensvormig van gedaante en met een laagje van bruinachtig 

 cicatrisatieweefsel aan de randen gesloten (fig. 14, 15, 16, i). De figuren a 

 stellen alle de onderzijde van wilgebladen voor. Nematus pedunculi 

 afgebeeld in fig. 14 vond ik aan een struik van Salix aurita, op 13 

 Juli '76 in groot aantal, en van verschillenden leeftijd bij de Vuurschc. 

 Aan de eene zijde van de middennerf bij .t ligt de opening der wond : 

 de kleine wesp klooft de middennerf zoodanig in schuine richting door, 

 dat het ei o]) aanmerkelijken afstand van de opening nabij de over- 

 zijde der nerf kan worden afgelegd. De intredende woekering bepaalt 

 zich nu niet alleen tot de nerf, maar, zooals fig. 14 b bewijst, gaat 

 zij ook over op 't bladweefsel dat daaraan grenst. Daardoor nu zijn 

 wand en gal altijd door de middennerf gescheiden, wel een bewijs 

 dat galvorming niet het gevolg is van opheffing der normale spanning 

 in bepaalde celgroepen, zooals Soraur dit wil in zijne verklaring van 

 de vorming der Phytoptusgallen aan perebladen -). Het insect heeft 

 de zaagsnede zoodanig aangebracht, dat de vaatbundelgroep in de 

 lengte over een kleinen afstand is gespleten (fig. 14, b. v, v). Dat de 

 wond nooit tot volledige genezing komt, maar zelfs inwendig gedeel- 

 telijk blijft bestaan, wordt aangetoond door fig. 14 en 15. — De waar- 

 neming reeds door V a I i s n i e r i en na hem door vele andere ento- 

 mologen gedaan, dat de eieren der zaagwespen, vóór dat de larve er 



') Toch kan ik niet nalaten hier op een feit te wijzen, dat eenigszins met deze 

 uitspraak schijnt te strijden. Enkele malen zijn mij gevallen voorgekomen, waarin de 

 jeugdige larve van Nematus pedunculi haar gal had verlaten en op 't blaadje verblijf 

 hield. Het gevolg daarvan was een galachtige, licht geel gekleurde onregelmatige woeke- 

 ring van het blaadje ter plaatse waar de larf zich bevond. De Heer Snellen van 

 Vollenhoven deelde mij mede, dat dit verschijnsel niet zelden voorkomt. 



-) Handbuch dor Pflanzenkrankheiten. Berlin 1874, pag. 171. Dit proefschrift pag 47. 



