83 



ontplooid, zijn ook op hun bovenzijde met een los vilt oversponnen, dat echter 

 weldra verdwijnt. 



Het hoefblad begint na zachte winters in Februari de eerste bloemen te 

 ontplooien, gewoonlijk echter eerst in Maart of April en gaat daarmede voort 

 tot half Mei. Op dit tijdstip zijn ook de eerste vruchtjes rijp geworden, waar- 

 van nu de windverspreiding begint en die ongeveer tot 12 Juni voortduurt. De 

 heldergele bloemhoofdjes bestaan uit 30 — 40 zuiver mannelijke buisvormige 

 schijfbloemen (fig. 23), die behalve het stuifmeel veel honig opleveren; daarom- 

 heen staan verscheidene kransen van lintvormige zuiver vrouwelijke straalbloemen 

 (fig. 2c), waarvan het aantal tot ver over de 300 kan stijgen ; zij maken het 

 geheele bloemengezelschap zeer opzichtig, daar zij zich bij gunstig weer tot een 

 schijf van 25 mM. middellijn uitspreiden. De bijen zien dit van verre, zij weten, 

 dat zij daar rijkelijk honig en stuifmeel zullen aantreffen, en terwijl zij nu haastig 

 het eene hoofdje na het andere bezoeken, brengen zij onbewust het stuifmeel 

 van de eene plant op de bloemen van de andere over, en bewijzen daardoor 

 aan de plant de onschatbare weldaad, die men kruisbestuiving heeft genoemd. 

 Niettegenstaande deze kruisbestuiving bij het hoefblad zeer regelmatig tot stand 

 komt. zoowel door gewone- als door wilde bijen en zweefvliegen, en hier dus 

 de omstandigheden voor de vorming van het zaad schijnbaar gunstig zijn, worden 

 er toch in werkelijkheid slechts enkele of zelfs geene der twee a driehonderd 

 stampers in vruchten met kiembare zaden veranderd. In deze opmerkelijke bijzonder- 

 heid staat het hoefblad echter niet alleen. — die zelfde onvruchtbaarheid is iets 

 zeer gewoons bij vele planten met onderaardsche wortelstokken of knollen ; bekend 

 is dit bijvoorbeeld van den aardappel waarvan sommige soorten, zooals bijvoorbeeld 

 de Championaardappel, zelden of nooit bessen dragen ; de kalmusplant, die in onze 

 wateren zoo algemeen is, schijnt zelfs het vruchtdragen geheel te hebben verleerd: 

 hoe vaak men ook haar bloemkolven kan vinden, naar hare vruchten zoekt men 

 tegenwoordig tevergeefs. Ook het bamboes- en suikerriet, die men in onze over- 

 zeesche bezittingen sints onheugelijke tijden, door hun onderaardsche stengels 

 voortplant, verkeeren in een dergelijk geval ; zelfs de bloemen van de bamboesplant 

 moeten op Java onbekend zijn. 



Gedurende den bloeitijd zijn de bloemhoofdjes van het hoefblad zeer gevoelig 

 zelfs voor geringe veranderingen van de temperatuur en den vochtigheidstoestand 

 der lucht. Wordt het weder bijvoorbeeld regenachtig of nadert de nacht, dan 

 buigen alle vrouwelijke bloemen hare lintvormige toppen langzaam naar het 

 midden, en het geheele hoofdje wordt daardoor gesloten, zoodat het stuifmeel 

 en de honig voor beschadiging door regenwater bewaard blijven ; men ziet dat 

 juist dan wanneer de insekten het meest rondvliegen ook de bloemhoofdjes geheel 

 geopend zijn, dat is over dag en in den zonneschijn. Men heeft opgemerkt, dat 

 zulke bloemkronen, zoolang zij het vermogen bezitten om zich te krommen en 

 daardoor de bloemen te sluiten, aanhoudend groeien en dus in lengte toenemen; 

 bij de bloemen van het hoefblad is dit zeer gemakkelijk waar te nemen. 



Zoodra de bestuiving der lintvormige jbloemen is afgeloopen en de bloem- 

 kronen gaan verwelken, buigt zich de steel van het gansche hoofdje van boven 

 krom, zoolang, tot dat dit eindelijk in een wijden boog naar beneden hangt 

 (fig. zB). Het hoofdje richt zich weer geheel omhoog wanneer de vruchtjes rijp 



6* 



