87 



herkend worden, omdat zij op regelmatige wijze met bladschubben bezet zijn 

 (fig. 2 U'). Hier en daar drijven zij ware bijwortels, die zich naar alle kanten 

 in den grond verspreiden. Uit de oksels hunner bladschubben kunnen zij opnieuw 

 wortelstokken voortbrengen ( fig. 3 O'-). Onderzoeken wij nu den toestand eener 

 uit zaad ontkiemde plant gedurende den bloeitijd in April (fig. 2), wanneer zij 

 dus den leeftijd van een vol jaar bereikt heeft, dan blijkt daaruit het volgende. 

 De wortelstokken U ' welke gedurende den vorigen zomer door den hoofd- 

 stengel S zijn voortgebracht en die toen ter tijde zich voordeden zooals U- in 

 fig. 3, hebben nu hun toppen naar boven gekeerd en groeien tot aan de opper- 

 vlakte van den grond (GG). Hier aangekomen brengen zij van nu af aan in 

 plaats van bladschubben slechts groene bladen voort, die weder in den vorm van 

 een bladrozet (i? en r) geplaatst zijn, omdat het stengeldeel, waarop zij zijn in- 

 geplant niet voortgaat met in de lengte te groeien. Daar de beide helften der jonge 

 bladschijven naar achteren toe evenwijdig aan de middelnerven zijn opgerold, door- 

 boren hare toppen met eene spitse punt de aardlaag, die haar aanvankelijk over- 

 dekte. De allereerste dezer blaadjes missen op hun onderzijde nog het witte vilt 

 dat op de latere bladschijven zoo buitengewoon ontwikkeld is. In den loop van 

 den zomer klimt het aantal bladen in de rozetten tot vijf of meer. 



Aan het einde van den zomer, bijvoorbeeld in September, is de toestand 

 van den wortelstok L' ^ met de bladrozet, die hij heeft voorgebracht ongeveer 

 als in Fig. 3. Vooreerst bemerkt men de jonge bloemhoofdjes BB', die ('>f den 

 stengeltop zelve afsluiten, of bij twee of drietallen in de oksels der hoogste 

 bladen zijn geplaatst. Na verloop van den winter zullen de bladen weer vol- 

 komen vernietigd zijn en de top van het uitloopsel d/i zal zich dan voordoen 

 zooals S, ABC in fig. 2. Maar ook onder den grond is de wortelstok U^ werk- 

 zaam geweest door in de oksels zijner bladschubben de nieuwe wortelstokken ^'- 

 te vormen ; deze ontstaan voornamelijk nabij zijn top gewoonlijk op een diepte 

 van twee tot acht duim onder de oppervlakte van den grond. Ook de bijwortels 

 van U^ ontstaan in 't grootste aantal in de onmiddellijke nabijheid der groene 

 bladen, maar worden ook op grooten afstand van den top niet gemist. Gesteld 

 nu dat de tweede winter voorbij is zoodat onze wortelstok U ^ het derde levens- 

 jaar intreedt, dan neemt gelijk boven is opgemerkt zijn top de gedaante S, ABC 

 van fig. 2 aan, en evenals na het bloeien het gansche hoofdstengeltje Jii' met zijn 

 bloemhoofdjes en hoofdwortel afstierf, waardoor de wortelstokken U^ zelfstandig 

 werden, zoo geschiedt dit zelfde thans met alles wat tot 6" behoort; het gevolg 

 hiervan is, dat alle wortelstokken door U'- aangewezen nu vrij in den grond 

 komen te liggen. Uit dit alles volgt nu dat ieder wortelstok een driejarigen levensduur 

 heeft, en wel één jaar om zich te ontwikkelen, waarbij hij reeds enkele nieuwe 

 wortelstokken als zijtakken kan voortbrengen, een twede jaar om een boven- 

 aardsche bladrozet voort te brengen (/i' fig. 2), een derde jaar om te bloeien en 

 dan in zijn geheel af te sterven. Onder zekere daarvoor gunstige omstandigheden 

 kunnen de wortelstokken reeds in hetzelfde jaar waarin zij ontstonden een blad- 

 rozet voortbrengen en zoodoende, even als de uit zaad ontstane plant, hun ge- 

 heelen levensloop in twee jaar voleindigen. 



Een zware, natte, kalkhoudende kleigrond is voor de ontwikkeling der wor- 

 telstocken van het hoefblad bijzonder gunstig; zij kunnen hierin tot op een verti- 



