94 



riosa, Cordyline rubra, C. calocoma en C. ceriiua volgens Vö ch t i n g ') 

 ook van Cordyline congesta aan hun »boveneind« gemakkelijker knoppen, 

 en aan hun »ondereind« daarentegen wortels voortbrengen, en zich daardoor juist 

 zoo verhouden als de hoofdwortel, die evenals zij het vegetatiepunt naar bene- 

 den keert; evenvi^el, en dit verdient de aandacht, loopt de naar onder gekeerde 

 eindknop van zulke wortelstokken (vooral bij Yucca, minder duidelijk bij Cor- 

 dyline) niettegenstaande de ongunstige plaatsing, toch eerder uit dan de nieuwe 

 aan het boveneind gevormde knoppen. Bijzonder belangrijk is de door Sachs 

 ontdekte eigenschap dezer rhizomen om nieuwe rhizoomk noppen, vooral 

 nabij hun top, voort te brengen, dat is dus daar waar zij ook het gemakkelijkst 

 wortels vormen ; de uiterlijke overeenstemming tusschen deze beide zoo verschil- 

 lende soorten van werktuigen wordt dus ook in de overeenstemmende voorwaar- 

 den voor hun ontstaan terug gevonden. 



§ 3. Invloed van uitwendige omstandigluden op het ontstaan der adventief vormingen. 



Het licht en de zwaartekracht oefenen een zeer duidelijke en in vele op- 

 zichten overeenstemmende werking uit op het ontstaan van nieuwe wortels en 

 knoppen. Het licht begunstigt de knopvorming, maar gaat de wortelvorming 

 tegen. Wat de werking van de zwaartekracht betreft, zijn Sachs*) en Vöch- 

 ting*), in overeenstemming met de oudere physiologen, van oordeel, dat in een 

 gegeven orgaan de wortelvorming aan den naar de aarde toegekeerden kant, de 

 takvorming aan de afgekeerde zijde begunstigd wordt. Aan horizontaal geplaatste 

 takken moeten dus de knoppen gemakkelijker op de bovenzijde, de wortels daar- 

 entegen aan de onderzijde tot ontwikkeling komen. Vöchting heeft hiermede 

 in verband aangetoond, dat aan wilgentakken, welke omgekeerd (dus met hun 

 boveneinde naar beneden) in een vochtige ruimte zijn opgehangen, eenige ver 

 van de uiteinden verwijderde knoppen en wortels nog tot ontwikkeling komen, 

 weelke aan die voorwerpen in rechtop geplaatsten stand in rust zouden gebleven 

 zijn. Dit is een hoogst belangrijke waarneming. Verder is het een onder de 

 tuinlieden wel bekend feit, dat men aan de takken der vruchtboomen knoppen, 

 welke onder gewone omstandigheden zouden blijven sluimeren, tot ontwikkeling 

 brengen kan door de takken, waaraan zij zich bevinden, zoodanig met hun toppen 

 naar beneden te buigen, dat de bedoelde knoppen op de bovenzijde van de 

 kromming komen, en dus en hoogeren stand ten opzichte van den grond inne- 

 men dan eenig ander deel van den tak. Hieruit volgt dat het ontstaan van 

 nieuwe knoppen aan de spitsen van naar beneden gekeerde takken door de 

 zwaartekracht in het algemeen wordt tegengewerkt. Dezelfde invloed blijft ook 

 op den groeienden tak voortwerken, zoodat deze zich langzamer ontwikkelt, 

 wanneer het vegetatiepunt naar den grond gekeerd is. 



V'oor de wortelvorming geldt juist het omgekeerde; wortels ontwikkelen 

 zich het krachtigst, wanneer hun vegetatiepunt naar het middelpunt van de aarde 

 heen gericht is. Het omkeeren van planten zal dus in het algemeen hun groei 



') Botanische Zeitung 1881, pag. 602. 

 ''■) Stoff und Form, pag 477 v. v. 

 •) Organbildung, pag. 1Ó4. 



