98 



zelve de oorzaken zijn waardoor bijzondere wasdomsverhoudingen kunnen worden 

 opgewekt. Deze beide stroomingen hebben over het algemeen een aan elkander 

 tegenovergesteld verloop. X'eranderingen, welke op een of andere wijze in dit 

 verloop tot stand komen, kunnen ten gevolge hebben dat er een verschil ontstaat 

 in de hoeveelheid der voedende stoffen die bijvoorbeeld in het onder- en bove- 

 neinde van stengels en wortels, of in daarvan afgesneden stukken aanwezig zijn. 

 Men moet aannemen dat dit verschil of veeleer »het ontstaan van dit verschil«, 

 onder zekere omstandigheden de aanleiding worden kan tot het optreden van 

 nieuwvormingen ; de opstijgende stroom, die zich voornamelijk langs het xyleem 

 beweegt, is hierbij van bijzonderen invloed op het ontstaan van knoppen aan het 

 «boveneinde», — de »neerdalende stroom«, waarvan een belangrijk gedeelte het 

 phloeem of cambiform der vaatbundels volgt, begunstigt de ontwikkeling van 

 wortels aan het »ondereinde« ven het betrokken orgaan. Bij het uitspreken van 

 deze conclusie maak ik de volgende woorden van MohH) tot de mijne: »Es ist 

 hiermit freilich die regelmassige Entstehung einer Knospe in der Achsel der Ve- 

 getationsblatter und ihr Mangel in den Achseln der Blüthenblatter, ferner der 

 Umstand, dass bei vielen Inflorescenzen, wenn auch die Bractee fehlschlagt, sich 

 dennoch ihre Knospe entwickelt, noch nicht crklart. Allein diese Umstande be- 

 weisen nur, dass jener aufsteigende Saftstrom nicht allein Ursache von der Ent- 

 stehung der Knospe ist, sondern dass diese in den Bildungsgesetzen der Pflanze 

 selbst begründet ist, und dass jener Saftstrom nur als ein begünstigendes Moment 

 der Bildung und Entwicklung der Knospen betrachtet werden muss.« 



Indien het echter een algemeene waarheid is, dat de »neêrdalende« en de 

 «opstijgende stroom», de plaatsen waar adventiefvormingen ontstaan kunnen be- 

 heerschen, dan moet hun invloed zich ook bij de reproductieverschijnselen aan 

 bladen doen gevoelen. Dat dit ook werkelijk het geval is zal ik thans trachten 

 aan te toonen. 



HOOFDSTUK II. 

 K n o p \' o r m i n g uit bladen. 



§ I. Algemeene opmerkingen. 



In den tuinbouw is het feit dat vele bladen het vermogen bezitten om knop- 

 pen en wortels voort te brengen van algemeene bekendheid, en de vermenig- 

 vuldiging van sommige kostbare siergewassen zooals de hyacinthen, berust bijna 

 uitsluitend op de eerste dezer beide eigenschappen. Ook in de natuur worden 

 enkele planten gevonden die zich veelvuldig door nieuwe individuen, welke op 

 hunne bladen ontstaan, voortplanten: dit is bijvoorbeeld het geval met Ca r da- 

 mi n e pratensis, die bijna het gansche jaar door op hare tegen den grond 

 gedriikte blaadjes kleine plantjes voortbrengt, en verder bij vele varens. Zelfs op 

 een kroonblad van Clarkia elegans is het ontstaan van een knop waarge- 

 nomen. 



') Linnaea 1837, paK. -194. 



