99 



De knopvorming uit bladen heeft niet altijd onder zoodanige omstandigheden 

 plaats dat daardoor nieuwe individuen ontstaan, maar in eenige gevallen gaan de 

 nieuw gevormde takken zonder wortels voort te brengen, met de bladen waaruit 

 zij ontsprongen, te gronde. DuchartrcM, die aan het verschil tusschen de ad- 

 ventiefknoppen der bladen, welke al of niet in een zelfstandig individu veran- 

 deren, groot gewicht hecht, heeft van het laatste dezer beide gevallen een fraai 

 voorbeeld leercn kennen in de bladen van sommige tomaten. Het komt namelijk 

 voor dat deze planten op de bovenzijde hunner algemeene bladstelen, ter plaatse 

 waar de zijblaadjes bevestigd zijn of, juister uitgedrukt, in de oksels van deze, 

 takken voortbrengen, welke kunnen bloeien en zich van gewone zijtakken in 

 geenen deele onderscheiden. Dergelijke gevallen zijn verder waargenomen door 

 Braun, die op een blad van Levisticum officinale een bloemschermpje 

 vond: door Bernhardi, die ditzelfde zag op een blad van Chelidonium 

 majus laciniatum waarop Braun in later jaren gewone adventiefknoppen 

 heeft aangetroffen; door Magniis, die eenige bloemhoofdjes vond op de boven- 

 zijde van den bladsteel van Siegesbeckia iberica. Beroemd in dit opzicht 

 is H o r d e u m v u 1 g a r e t r i f u r c a t u m ") welke op de bovenzijde van de onderste 

 kroonkafjes een meer of minder volkomen bloem draagt. Daar het mij echter 

 voorkomt dat het bedoelde onderscheid slechts van bijkomend belang is, omdat 

 het alleen op de meerdere of mindere gemakkelijkheid tot wortelvorming van de 

 betrokken knoppen of takken berust, wil ik er niet langer bij stil staan. 



Geheel verschillend en volkomen onafhankelijk van de knopvorming is het 

 ontslaan van 7c<ortels uit bladen, dat dan ook met de verschijnselen van propagatie, 

 die men uit bladen tot stand kan brengen, in geen directen samenhang staat. 

 Het is mij namelijk gebleken dat in bijna alle gevallen waar men nieuwe planten 

 uit bladen ziet ontstaan, deze planten uit adventiefknoppen zijn voortgekomen, 

 die zelve aan hun basis en uit hun eigen weefsel de noodige wortels hebben 

 voortgebracht; de in het blad gevormde wortels zijn voor de nieuwe individuen 

 nutteloos. Zelfs in die gevallen, zooals bij Cardamine en Nasturtium, waar 

 het den schijn heeft dat de wortels en 't stengeltje elk afzonderlijk uit bijzondere 

 celgroepen van het blad ontspringen, leert een nauwkeurig onderzoek dat deze 

 opvatting niet geheel juist is, daar zich ook bij deze planten eerst een meriste- 

 matische weefselgroep vormt, die tot het te voorschijn komen zoowel van knoppen 

 als van wortels aanleiding geeft. 



Voor zoover mij bekend is, werd op deze onderscheiding, welke niet onbe- 

 langrijk is, tot nu toe nog nimmer de noodige nadruk gelegd, en dientengevolge 

 is het onbekend gebleven dat de plaatsen op de bladen waaruit adventiefknoppen 

 en adventiefwortels ontstaan, op dezelfde wijze door de stroombanen van het 

 water en de plastische stofïen bepaald worden als aan stengels en wortels. Op 

 de volgende bladzijden zal ik hiervan het bewijs trachten te leveren en daartoe 

 een kort overzicht geven van de meest gewichtige feiten, welke op de beide ge- 

 noemde gevallen betrekking hebben. Ik moet er echter reeds hier op wijzen, dat 

 de meeste (maar niet alle) bladen, waaruit men adventiefknoppen heeft zien ont- 



') Notc sur des feuillcs raniifères de Toniates, .\nnales des sciences naturelles, Bu- 

 tanique, 1853, pag. 241. 



') Synonym Hordeum aegyccras en H. hiiiialayense. 



