102 



knop draagt. \'erstrooid over de oppervlakte, maar steeds boven de punten waar 

 zich nerven vertakken, vindt men de knoppen van Asplenium compressum, 

 A. vi vipa rum, A. n odosu m, A. o d'on ti tes, A. bif idum en A. prolif eruni ; 

 zijn hierbij de plantjes aan de nerfvertakkingen van een bepaalde orde gebonden, 

 zooals bij Asplenium liulbiferum en A. v i v i p a r u m , dan nemen zij zeer 

 regelmatige plaatsing ten opzichte van den rand in bij Chrysodium flagel- 

 liferum en C. repandum, verder bij Asplenium f la b e 1 1 i f o 1 i um en 

 A. flabellatum wier bladsjiitsen geheel mit ranken overeenkomen, ontstaan de 

 nieuwe planten uit de bovenzijde dezer rankachtige toppen. Waarschijnlijk is dit 

 eveneens het geval met een aantal andere soorten, zooals Comptosurus rhizo- 

 ]) h y 1 1 u s . A d i a n t u m c a u d a t u m , A s p i d i u m r h i z o p h \- 1 1 u m A. f a cl y e n i , 

 Aneimia dregeana en Trichomanes floribundum. Tot den uitersten 

 bladrand bejiaald zijn de knoppen van A c r o s t i c h u m u n d u 1 a t u m , H e m i o n i t i s 

 !> a 1 m a t a , C e r a t o ]) t e r i s t h a 1 i c t r o i d e s , P h y c o p t e r i s L i n k i a n a en P. 

 ru pest ris, maar ook in deze gevallen laat zich een duidelijk verband met de 

 vaatbundelvertakking aanwijzen. Andere randstandige knoppen nemen de plaats van 

 lacinien in, zooals bij Aspidium aculeatum, A. vestitum en A. prolif e rum. 

 De aanleg der adventiefknoppen van de varens *) is steeds exogeen en gelijk 

 wij zagen aan punten gebonden waar zich de vaatbundels vertakken. Volgens 

 Heinricher ontstaan zij bij A s () 1 e n i u m b u 1 b i f e r u m reeds vroegtijdig 

 gedurende de ontwikkeling van de bladen in acropetale volgorde. 



Behalve uit de bladschijf heeft er bij talrijke varens vertakking jjlaats door 

 middel van knoppen, welke aan de basis der bladstelen staan. Mettenius en 

 andere plantenkundigen vatten deze knoppen echter niet op als adventiefvormingen, 

 maar als organen der normale vertakking; ook zij zijn in hun plaatsing aan het 

 vaatbundelverloop gebonden, doch ontstaan in het parenchym "). De wortels, welke 

 in zoo uiterst groot aantal uit de bladstelen der varens ontspringen, zijn van de 

 knoppen onafhankelijk en staan in onmiddellijk verband met de vaatbundels. 



Knopvorming aan de onderzijde van bladen is een hoogst zeldzaam verschijnsel ; 

 onder de varens is Cystopteris bulbifera in dit opzicht merkwaardig, daar 

 deze i)Iant in de oksels van de primaire en secundaire nerven harer blaadjes een 

 groot aantal vleezige, licht afvallende bulbillen voortbrengt. Ook Asplenium 

 c el t i d i f o 1 i u m , A. b el an ge ri en Woó d wa rdi a r a d i c ans dragen krachtige 

 adventiefknoppen op de onderzijde van de bladspil in de oksels der blaadjes, die 

 daaraan jaren lang kunnen bevestigd blijven vóór zij afvallen. 



Uit deze opgaven volgt dat de varens vooral aan den bovenkant hunner 

 bladen neiging tot knopvorming aan den dag leggen, en dat de plaatsing dezer 

 knoppen gebonden is aan de punten waar zich de vaatbundels vertakken. Daat het 

 nu uit de onderzoekingen der laatste jaren meer en meer blijkt, dat de vaatbundels 

 in de bladschijven der varens veelal monocollateraal zijn en hun xyleeni naar 

 boven keeren, is er reden aan dit xyleeni een gunstigen invloed op het ontstaan 

 der knoi)pen toe te schrijven. 



') H e i n r i c h c r , Ueber Adventivknospcn derWcdelsprcite einiger Farne, Botanischer 

 Jahresbcricht, VI, Theil l, pag. 536. 



-) De P) a r y , X'erglcichcnde Anatomie, pag. 324. 



