109 



aanwezig is, of nog geheel nieuw gevormd moet worden. Ten dien aanzien moet 

 ik opmerken dat ik op de nog zeer jonge en in groei verkeerende bladen, ter 

 plaatse waar later de plantjes ontstaan, d. i. boven de punten waar zich de vaat- 

 bundels vertakken, eigenaardige celgroepen heb aangetroffen, die uit kleine cellen 

 bestonden, wier inhoud rijker aan protoplasnia was dan die van de cellen in de 

 naaste omgeving: bij de proeven van Vöchting waren zulke embryonale 

 knoppen — als zoodanig moeten de genoemde celgroepen beschouwd worden — 

 reeds zonder twijfel voorhanden. 



De wortels welke uit de adventiefknoppen van Cardamine ontstaan zijn 

 van exogenen oorsprong; dit is een in het plantenrijk zeldzaam voorkomend 

 verschijnsel, dat men onder anderen ook bij Neottia nidus avis heeft waar- 

 genomen; daar dit eveneens en op geheel overeenkomstige wijze plaats vindt 

 bij Nasturtium officinale waar ik beneden nader op terugkom, behoef 

 ik bij dit feit hier niet langer stil te staan. De allereerste celdeelingen waardoor 

 de knobbeltjes ontstaan die zich tot de adventiefknoppen ontwikkelen, gaan uit 

 van de celgroepen welke aan het xyleem der vaatbundels van de bladnerven 

 grenzen, en strekken zich eindelijk ook over de epidermis uit. Daar ook deze 

 verhoudingen bij Nasturtium teruggevonden worden zullen zij bij de beschou- 

 wing dezer plant waartoe ik nu wensch over te gaan, nog eens ter sprake ge- 

 bracht worden. 



Turpin') schijnt de eerste geweest te zijn die de adventiefknoppen van 

 Nasturtium officinale gezien heeft, en hij merkte op dat kleine stukjes 

 van de bladen dezer plant die door Phryganiden gebruikt waren om hun koker- 

 tjes de bouwen nieuwe plantjes hadden voortgebracht. 



In de lente van 1881 plaatste ik een plant van Nasturtium officinale 

 in een met water en modder gevuld bekerglas, en zette dit glas op de venster- 

 bank in een lokaal dat tegen het Noorden ligt. Aanvankelijk groeide de plant 

 krachtig door, maar de bloemtrossen kwamen niet tot volledige ontwikkeling, 

 misschien uit gebrek aan licht. Xadat zij afgestorven waren traden er uit 

 de stengels bundels van bijwortels voor den dag welke in groepen veree- 

 nigd uit de oksels der bladen schenen te ontspringen, maar in werkelijk- 

 heid rondom en uit de knoppen of zijtakjes, welke aan de stengels vastzaten, 

 hun oorsprong namen. Onder normale omstandigheden geschiedt dit onder water 

 op dezelfde wijze, maar niet zooals bij mijn plant in de lucht. Langzamerhand 

 gingen deze wortels te gronde en eindelijk ook het bovenste gedeelte van den 

 stengel zelve. Het was intusschen herfst geworden en nu begonnen zich op de 

 bladen de beginsels van nieuwe plantjes te vertoonen, die zich weldra verder 

 ontwikkelden, eerst een of meer wortels, daarna een blad, eindelijk een duidelijk 

 vegetatiepunt voortbrachten, dat dan weer in een bladrozetje veranderde ongeveer 

 op dezelfde wijze als bij Card a m i n e p ra t e ns is. De verschijnselen welke hier- 

 bij worden waargenomen wil ik iets uitvoeriger schetsen. 



De bladen van N as t u rt i u m of f icinale zijn eenvoudig gevind (fig. 8), de 

 blaadjes zijn tamelijk lang gesteeld en des te grooter naarmate zij hooger aan den al- 

 gemeenen bladsteel geplaatst zijn: zij zijn meer of minder duidelijk drietallig hand- 



') Comptcs rcndus 1839, pag. 19. 



