nervig, het verloop der fijnere nerven laat zich het best uit figuur 7 opmaken, 

 welke ontworpen is naar een eindblaadjc w-aarvan de bladgroenkleurstof met al- 

 cohol was uitgetrokken en dat met kali doorschijnend was gemaakt. De rand der 

 blaadjes is over 't algemeen gaaf, doch op sommige plaatsen vindt men een dui- 

 delijken tand, welke in een eencellig puntig haar uitloopt. 



Hier en daar op de bovenste oppervlakte der blaadjes mijner plant, welke 

 zich onder de bovengenoemde ongunstige levensvoorwaarden bevond, ontstonden, 

 zooals ik reeds meedeelde, in den herfst van 1881 en verder in den loop van den 

 geheelen daaropvolgenden winter, kleine knobbelvormige verhevenheden (ak fig.8), 

 welke ik in 't vervolg kortheidshalve met den naam van »knolletjes« zal aanduiden. 



Nadat de vorming dezer knolletjes eenmaal was begonnen, nam op elk nieuw 

 blad dat uit het vegetatiepunt ontstond, hun aantal toe, zoodat in Januari 1882 

 de blaadjes daarmede letterlijk als bestrooid waren. Sints dien tijd is het mij ge- 

 lukt, dit verschijnsel dat men met Brauni) »Blastomanie < zou kunnen noemen, 

 door ongunstige cultuurvoorwaarden aan een aantal Nasturtiumplanten kunstmatig 

 op te wekken. 



Bepaalt men met behulp van een teekenprisma bij opvallend licht de plaats 

 waar zich de eerste ontwikkelingstoestanden der knolletjes bevinden, en daarna 

 in hetzelfde met alcohol kleurloos gemaakt blaadje de verspreiding der vaatbundels. 

 dan vindt man dat de knolletjes daarop niet ordeloos verspreid zijn, maar vooral 

 op de hoofd- en bijnerven staan, en in het algemeen op zulke plaatsen waar zich 

 een zijnerf van hoogeren rang afbuigt (ak fig. 7). Deze punten beantwoorden 

 echter aan de punten van samenkomst der vaatbundels en wij vinden hier dus 

 dezelfde verhouding terug, welke wij reeds bij de varens, bij Begon ia. bij 

 Bryophyllum en Cardamine leerden kennen. 



Op sommige blaadjes was het aantal der knolletjes buitengewoon groot, en 

 het meerendeel daarvan bevond zich in zulke gevallen op de bovenste helft der 

 blaadjes, dus nabij den top. Het krachtigste van al de knolletjes, dat ook het 

 meest kans heeft een nieuw i)lantje voort te brengen, bevindt zich aan den voet 

 van het eindblaadje {ak fig. 7) ; daarop volgen in neerdalende rangorde de knolletjes, 

 welke een overeenkomstige positie op de zijblaadjes innemen; meer nauwkeurig 

 wordt de standplaats dezer bijzondere begunstigde knolletjes bepaald, door het 

 punt waar de hoofd- en bjinerven van het drietallig handnervig blaadje uit el- 

 kander gaan. Moge nu ook al het aantal dezer in eersten aanleg verkeerende 

 knoppen nabij de toppen der blaadjes grooter w-ezen dan dat nabij den voet, zoo be- 

 merkt men toch daarvan later gewonlijk niets meer, daar zij spoedig ophouden zich 

 verder te ontwikkelen en overwonnen worden door de laatstgenoemde veel krachtiger 

 knoppen. Niettemin maakt de beschouwing van een blad van Nasturtium offi- 

 cinale, dat aan den voet van het eindblaailje (fig.8) of tusschen de beide blaadjes 

 van het hoogste bladjuk een plantje heeft voortgebracht, den indruk dat de»opstijgende 

 sapstroom« de knopvorming aan de hoogst gelegen punten begunstigt. Voor Carda- 

 mine p r a t e n s i s (ak fig. 6) geldt hetzelfde. Wat de verspreiding der jonge advcn- 

 tiefknoppen over de verschillende blaadjes van een zelfde gevind blad betreft, zoo is 

 evenals bij Cardamine het eindblaadje daaraan het rijkste, en het aantal vermindert 



') Ueber Adventivknospen von Calliopsis tinctoria, \'erhandl, d bot.V'ereins d. Prov. 

 Brandenburs, 1870. pas. 154. 



