III 



naarmate de blaadjes lager zijn vastgehecht ; dit geschiedt echter niet regelmatig 

 en vooral de middelste bladjukken wedijveren met het eindblaadje. In geen enkel 

 geval kon ik op de onderzijde der blaadjes iets van deze knolletjes ontdekken, 

 hoezeer een aantal bladschijven verschillende krommingen hadden uitgevoerd, en 

 daardoor vaak hun onderkant naar boven keerden. 



Lang reeds eer de bladen hun vollen wasdom bereikt hebben, bespeurt men 

 op de plaats waar later een knolletje zal optreden in het weefsel van het blad 

 een kleine verdieping; de cellen zijn daar namelijk langzamer gaan groeien dan 

 in de naaste omgeving, en daar deze groei hoofdzakelijk in celstrekking bestaat, 

 zijn de op den bodem der kuiltjes geplaatste cellen kleiner gebleven. De eerste 

 zichtbare aanleg der adventiefknoppen bestaat dus blijkbaar uit een ontwikke- 

 lingsstremming van het bladparenchym. Nauwkeurige kennis aangaande het weefsel 

 waarin dit geschiedt, verkrijgt men uit dwarsdoorsneden der bladschijf, welke door 

 den aanleg der knolletjes gevoerd worden. In km fig. 9 ziet men zulk een door- 

 snede van een toestand, welke zich tengevolge van herhaalde celdeelingen reeds 

 buiten het vlak der bladschijf begint te verhefifen. De bladschijf zelve bestaat 

 gemiddeld uit 4 of 5 cellagen, welke <loor de beide opperhuiden bekleed zijn ; 

 één dezer cellagen. het staketselweefsel der bovenzijde, is loodrecht op de op))er- 

 vlakte der bladschijf verlengd. De cellen zijn betrekkelijk groot en voeren tal- 

 rijke bladgroenkorrels. De vaatbundels welke zich in de nerven bevinden zijn 

 steeds van zeer eenvoudigen bouw en 'keeren hun xyleembundel (*/) naar de 

 bovenzijde, hun phloëemgedeelte (/// fig. 9) naar de onderzijde van de blad- 

 schijf. Boven den xyleembundel bevinden zich. afhankelijk van de dikte van de 

 nerf waartoe de vaatbundel behoort, één of twee cellagen. De eerste aanleg der 

 knolletjes {km fig. 9) schijnt te ontstaan uit die cellaag, welke onmiddellijk aan 

 het xyleem grenst, van daar strekt sich de celdeeling over de tweede cellaag en 

 eindelijk ook over de opperhuid zelve uit. De knoppen van Nasturtium ontstaan 

 dus, evenals die van Hyacinthus, uit een celgroep en niet uit één enkele cel. 



Naar het mij voorkomt is het feit dat de adventiefknoppen op de Nastur- 

 tiumbladen, — en bij C a rd a m i n e is dit eveneens het geval, — in onmiddellijk 

 contact met de houtbundels ontstaan, niet onbelangrijk, daar zij zich hierdoor 

 aan de knoppen, welke aan stengels en wortels voor kunnen komen, nader aan- 

 sluiten. In de laatstgenoemde gevallen toch vormen zich de knoppen eveneens 

 geheel onafhankelijk van het phloecm uit schors of callusparenchym, maar ver- 

 raden steeds een zekere betrekking tot het xyleem, onverschillig of dit van pri- 

 mairen of secundairen oorspring is. 



Een andere opmerking die de aandacht verdient, heeft betrekking op het 

 aandeel dat de epidermis in de vorming der adventiefknoppen neemt. Hoezeer 

 het, gelijk boven werd medegedeeld, hoogst waarschijnlijk is dat niet dddrin, maar 

 in de cellaag welke aan 't xyleem grenst de allereerste celdeelingen optreden 

 welke tot het ontstaan der knoppen aanleiding geven, is het toch zeker dat de 

 epidermis een niet onaanzienlijk deel der toekomstige plant oplevert, want reeds 

 zeer vroegtijdig worden daarin zoowel tangentiale als verticale deelwaiiden be- 

 merkbaar. De plantjes op de Nasturtiumbladen zijn dus, zooals men dit gewoon- 

 lijk noemt, van exogenen oorsprong en stemmen daarin overeen met alle, onaf- 

 hankelijk van callus, uit bladen gevormde adventiefknoppen. 



