122 



onmiskenbaar verband tusschen de plaatsing van het xyleem en de stelling der 

 knoppen, en wel in dien zin dat de knoppen daar voorkomen waar de werking 

 van de «opstijgende strooming«, die voornamelijk het xyleem volgt, zich bijzonder 

 krachtig op het omringende weefsel kan doen gevoelen, bijvoorbeeld aan het 

 »boveneind« van stukken van stengels en wortels, in de oksels der bladen en in 

 de punten van vertakking der bladnerven. Verder staan de adventiefknoppen in 

 het algemeen op de bovenzijde der bladen in overeenstemming met het evenzeer 

 naar bovengekeerde xyleem der vaatbundels. Snijdt men een stuk uit een blad 

 of maakt men daarin eene verwonding dan kan men dus daar waar de krach- 

 tigste nerven en dientengevolge ook de dikste xyleembundels voorkomen, dat is 

 aan het zoogenoemde »ondereinde«, het ontstaan van knoppen verwachten : de 

 ervaring is hiermede in overeenstemming. 



Bij samengestelde bladen met basipetalen ontwikkelingsgang, zooals bij Car- 

 damine en Nasturtium, zijn de krachtigste knoppen aan den voet van het 

 eindblaadje geplaatst, dat grooter is dan ieder der zijblaadjes; zooals zich in dit 

 geval liet vermoeden, is de xyleembundel die in het eindblaadje treedt, ongeveer 

 even krachtig als die aan het ondereinde van den algemeenen bladsteel. 



De adventiefknoppen der bladen die niet in een callus ontstaan, zijn van 

 exogenen oorsprong; bij de Phanerogamen vormen zij zich uit een zeer 

 aanzienlijk aantal cellen gelijktijdig: de opperhuid der moederplant neemt een 

 belangrijk aandeel in hun vorming. 



Indien eene plant zich door middel van adventiefknoppen welke uit hare 

 bladen ontstaan kan vermenigvuldigen, dan vormen in het algemeen deze ad- 

 ventiefknoppen zelve uit hun knopas de daarvor noodzakelijke bijwortels; deze 

 zijn dus blijkbaar van geheel anderen oorsprong dan de adventiefwortels der bladen. 



Wortels. Het sap dat zich uit de bladen der hoogere planten naar den stengel 

 en de wortels begeeft, beweegt zich gemakkelijker in deze richting dan in de 

 hieraan tegengestelde; dit is de «neerdalende sapstroom« der oudere physiologen, 

 waarvan zich een belangrijk gedeelte langs het phloeem en cambiform der vaat- 

 bundels verplaatst. Nieuwe wortels ontstaan — en dit geldt evenzeer voor de 

 wortelvorming uit stengels en andere wortels als uit bladen — uit de buitenste 

 cellagen van de genoemde weefselgroepen of uit de onmiddellijk daaraan gren- 

 zende cellagen van het parenchym. Daar het phloeem van de vaatbundels der 

 bladen meestal naar beneden gekeerd is, ontspringen de wortels dientengevolge 

 uit de onderzijde der bladen. 



Die plaatsen aan een plant waarheen de «neerdalende stroom* gericht is, 

 zijn voor de wortelvorming bijzonder gunstig; hiermede in overeenstemming ont- 

 staan de adventiefwortels het gemakkelijkst aan de zoogenoemde »ondereinden« 

 van de afgesneden stukken van bladen, of aan de bovenranden van in bladen 

 aangebrachte verwondingen. 



Hoezeer de door \'öchting uitgesproken regel dat de bladen aan hun 

 basis zoowel knoppen als wortels vormen voorzeker juist is, schijnt het niet 

 noodig te zijn met hem te besluiten tot het bestaan van een geheimzinnige »in- 

 wendige kracht«, waardoor dit verschijnsel moet worden verklaard, maar evenals 

 in stengels en wortels zijn voedingsprikkels in vele gevallen de naaste aanleiding 

 tot het ontstaan der genoemde nieuwvormingen. Deze voedingsprikkels welke 



