284 



voor het verdere onderzoek toe te zenden. Thans is ook aan dit verlangen vol- 

 daan: ik ontving twee zendingen van kroefzieke planten, bij de eerste zending 

 had de heer van Es weder eenige gezonde en eenige zich herstellende planten 

 ter vergelijking gevoegd ; te tweede zending bestond uit een zeer groot aantal 

 zieke planten. Ditmaal was ik met den Heer van Es overeen gekomen de planten 

 eenvoudig in bordpapieren doosjes te pakken, omdat ik dan zekerder was dat de 

 zieke exemplaren hier niet verrot zouden aankomen, waartoe zij uiterst vat- 

 baar zijn. 



In den vooraf geganen herfst had ik getracht met de mij toegestuurde zieke 

 planten, gezonde en bijna volwassen uienbollen te besmetten, door stukken der 

 zieke bladen binnen in de holle bladen van de overigens geheel gave planten te 

 brengen. Deze planten zijn daarbij echter volkomen normaal gebleven, zoodat 

 het duidelijk was dat de ziekte óf niet besmettelijk was, óf uit den grond in de 

 zeer jonge plant moest overgaan ; wij zullen zien dat het laatste in wenjcelijkheid 

 geschiedt. De in het laatst van Juni 1S83 overgezonden kroefzieke planten, zijn door 

 mij gebruikt om daarmede plantjes van hoogstens enkele centimeters lengte, be- 

 hoorende tot verschillende variëteiten van ajuin, het zij door directe besmetting, 

 of door het besmetten van den grond waarin zij groeiden, kroefziek te maken. 

 Hiertoe werden de zieke planten nabij de gezonde jonge plantjes begraven, tegen 

 deze aangelegd, of gedeelten daarvan binnen in de holle blaadjes gebracht. De 

 uitkomst is geweest dat alleen uiterst kleine, hoogstens eenige millimeters lange 

 planten, voor de besmetting met kroefziekte vatbaar bleken te zijn. Wel zijn een 

 aantal der oudere plantjes ten gevolge der genoemde behandeling dood gegaan, 

 maar onder geheel andere verschijnselen dan die van kroefziekte. Een ander deel 

 der zieke planten zijn gebruikt om daarmede een zaaisel van weverskaarde 

 (Dipsacus fuUonum) die in het eerste jaar van hun ontwikkeling zijn te infecteeren. 

 Deze proefneming is nog te kort geleden begonnen, om reeds te kunnen beoordeelen 

 of zij al dan niet tot een resultaat zal voeren. 



Den igen Juni 1883 ontving ik van den Heer van Es een ruime bezending 

 Flakkeesch uienzaad en een kistje met klei van »uienziek« land. Deze grond is 

 in groote bloempotten gedaan, die op het terrein der Rijkslandbouwschool, tot 

 aan den rand toe in den vollen grond zijn ingegraven; het uienzaad is daarin 

 onmiddelijk uitgezaaid. Qp het oogenblik dat ik dit schrijf, namelijk 17 Juli, zijn 

 de plantjes juist begonnen op te komen, en nog zoo klein, dat ik over het ver- 

 loop dezer proef eerst later zal kunnen oordeelen. 



Van deze verschillende bijzonderheden aangaande den gang van mijn onder- 

 zoek heb ik vooral daarom melding gemaakt, omdat ik nadrukkelijk wil wijzen, 

 op de noodzakelijkheid van de toezending van een duidelijk materiaal van de 

 zijde der landbouwers, indien zij inlichtingen verlangen ten opzichte van raad- 

 selachtige natuurverschijnselen, welke zij in hun praktijk opmerken ; ik ge- 

 loof dat ieder zal toestemmen, dat de Heer van Es in dit geval een goed vor- 

 beeld gaf. 



Het resultaat waartoe ik gekomen ben, luidt, in korte woorden saamgevat 

 aldus: De kroefziekte wordt veroorzaakt door een dierlijk organisme, namelijk 

 •door een wormpje behoorende tot de klasse der Draadwormen of Nematoden. 

 Dit wormpje kan met den naam van »Uienaaltje« (Tylenchus allii n. spec) be- 



