285 



stempeld worden en is het naast verwant met die aaltjes, welke de »aaltjesziekte« 

 van de rogge en het »ringziek« der hyacinthen veroorzaken : verder is er groote 

 overeenkomst tusschen het uienaaltje en het bietenaaltje (Heterodera schachtii), 

 dat in »bietenziek« land en aan de daarin groeiende beetwortelen voorkomt i). 



Eer wij de verschijnselen der kroefziekte en de middelen ter bestrijding 

 daarvan nader besproken, moge een korte uiteenzetting van den bouw van het 

 gezond uienplantje vooraf gaan. 



Aan een pas uit het zaad opgekomen kiemplant van de ajuin (Allium cepa) 

 onderscheidt men de volgende onderdeden. Vooreerst bevindt sich in den grond 

 de hoofdwortel {h7ü Fig. i a) die naar boven toe in het kiemstengeltje uitloopt. 

 Dit kiemstengeltje is echter niet onmiddelijk te zien, daar het geheel en al binnen 

 de daarop ingeplante bladen is verscholen en met deze een knop — den hoofd- 

 knop — vormt ; de hoofdwortel sterft weldra af, en het kiemstengeltje, dat aan- 

 houdend en langdurig in de dikte groeit zonder zich te verlengen, verandert lang- 

 zamerhand in de bolschijf, dat is het eigenlijk stengeldeel van den uienbol. Bij 

 h7ii ziet men den eersten bijwortel, die uit het kiemstengeltje of de jonge bol- 

 schijf voor den dag komt ; later vermeerdert het aantal dezer bijwortels zeer 

 aanzienlijk en ten slotte vormen zij een dichten krans aan de onderzijde van 

 den rand der bolschijf. 



Het eerste blad dat door den kiemstengel wordt gedragen is de zaadlob (s/). 

 Dit is een in het midden knievormig omgebogen groen blad, waarvan de naar be- 

 neden gekeerde top langen tijd in den zaadkorrel {zk) blijft besloten om het 

 daarin aanwezige voedsel op de zuigen. Het benedenste, in den grond verborgen 

 deel der zaadlob {sz), is een kleurloos, rondom gesloten kokertje (bladscheede), 

 dat onmiddelijk op het sterk verkorte kiemstengeltje der plant rust. Even als de 

 hoofdwortel sterft ook de zaadlob weldra geheel af, en wordt aan de jonge uien- 

 bollen nog slechts als een bruin vliesje waargenomen. Het tweede blad (bl) der 

 kiemplant komt in de meeste opzichten met de zaadlob overeen, maar mist, even 

 als alle later volgende bladen, de eigenaardige kromming; ook de inwendige 

 structuur van dit zoowel als van alle latere bladen verschilt van die van de zaadlob. 

 Terwijl de top van het tweede blad als een groen kegeltje uit de opening van 

 de zaadlobscheede naar buiten komt, bevindt zich aan de basis van dit blad weder 

 een bladscheede waarmede het aan 't kiemstengeltje is bevestigd; dese bladscheede 

 is echter aanvankelijk blijkbaar binnen de scheede van den zaadlob verscholen, 

 maar komt daaruit bij verderen groei te voorschijn. Op de zelfde wijze als het 

 tweede blad uit de scheede der zaadlob, komt het derde blad uit de scheede van 

 het tweede te voorschijn, het vierde uit 't derde en zoo vervolgens; elk nieuw 

 gevormd blad is grooter dan het voorgaande, zoolang tot dat na eenige weken 

 een maximale grootte bereikt is. Voortdurend sterven de kleinste blaadjes van 

 buiten naar binnen af zoodat een rijpe uienbol uit geheel andere deelen bestaat, 

 dan die welke in de kiemplant voorkwamen. 



De vorm der uienbladen is bijzonder merkwaardig. Wij zagen reeds dat 

 zich daaraan een groen gedeelte, de blaadschijf {bl fig. i a) en een kleurloos deel, 

 de bladscheede (sz), laten onderscheiden; het zijn deze bladscheeden die bij het 



')Men vergelijkeDr. J.Ritzema Bos, Lfl«iiioMW<iier/ten(J«, Deel II pag.505,Gronmgen lE 



