294 



Uit het volgend voorbeeld zal het verschil tusschen regeneratie en orgaan- 

 vorming duidelijk worden. 



Verwijdert men voorzichtig een stuk uit de schors van een boomstam ge- 

 durende hetjaargetij de waarin de diktegroei het snelst is, dan blijft de oppervlakte 

 van het ontbloote hout niet zelden met eene dunne laag cambiumcellen, of de 

 jongste deelproducten van deze, gelijkmatig overdekt, waaruit de weggenomen 

 schors, zonder verdere voorzorgsmaatregelen, weder op nieuw kan ontstaan; hier- 

 bij is duselk punt van de wondvlakte werkzaam'). Het is bekend") dat ook het 

 omgekeerde proces mogelijk is, dat is. houtvorming uit de cambiumcellen die het 

 binnenvlak bedekken van schorslappen, welke gedeeltelijk van stammen zijn op- 

 getild. — Groot is de overeenkomst tusschen deze vorm van regeneratie en de 

 meer algemeen bekende door middel van callus- of zoomvorming, welke uitsluitend 

 van den wondrand uitgaat, en die eveneens aanleiding geven kan tot een vol- 

 komen herstel van het verlorene. — In tegenstelling tot deze verschjinselen van 

 regeneratie, waardoor eenvoudig de storing in den oorspronkelijken vorm wordt 

 opgeheven, moet, zoowel het ontstaan van knoppen uit den naar den grond toe- 

 gekeerden rand van schorswonden aan boomstammen, als de vorming van wortels 

 uit den bovenrand van zulke wonden, met den naam van orgaanvorming bestem- 

 peld worden. 



Het zal beneden nader blijken, dat bij deze beperking van het begrip, de 

 regeneratie in de hoogere afdeelingen van het plantenrijk, namelijk bij de hoo- 

 gere Thallophyten, de Mossen, de Varens en de Phanerogamen, bijna 

 uitsluitend een eigenschap is van de meristematische of embryonale toestanden 

 der organen. Maar dit is, gelijk zich liet verwachten, voor de lagere planten, wier 

 gezamenlijk protoplasma geschikt is tot voortplanting, niet het geval. Daarmede 

 hangt een eigenaardig verschil te zamen tusschen de gevolgen van de verwonding 

 van lagere eencellige organismen en de weefselscellen van hoogere planten. Als al- 

 gemeene regel kan men n. 1. stellen, dat beschadigde cellen van hoogere planten 

 te gronde gaan'^). Maar dit is bij lagere planten geenszins het geval. Verschillende 

 waarnemers hebben zwermsporen van wieren kunstmatig door drukking in tweeen 

 gedeeld, en de deelen zich tot nieuwe planten zien ontwikkelen. Van Tieghem 

 zag gistcellen, welke door de werking van bactericn een gedeelte van hun wand 

 hadden verloren, zich later weder sluiten en voortleven, maar zij waren daarbij 

 kleiner geworden. Wel bekend zijn verder de eigenaardige verschijnselen door 

 J. Hanstein') aan verwonde draadcellen van Vaucheria opgemerkt. Hij zag 

 dat dwars doorgesneden Vaucheriadraden een gedeelte van hun protoplasma uit- 



') Vooral aan beuken heb ik dit veel bedisputeerde, reeds aan A. Knight bekende 

 verschijnsel, menigmaal opgemerkt, maar bij dezen boom schijnt de aldus geregenereerde 

 schors nog in hetzelfde jaar of na weinige jaren af te sterven. In de nabijheid van 

 Bennekom staat een beuk waaraan zich een stamwond van nagenoeg een vierkanten 

 meter oppervlakte op deze wijze tijdelijk heeft hersteld. 



-) Hu go de Vries, Ueber Wundholz, Flora 1876, Sep. afdr. pag. 41. 



') Natuurlijk dié gevallen waarin zulk een beschadiging een vrijwillig physiologisch 

 proces is, zooals het afsterven van het achtereinde der stuifmeelbuizen, terwijl het voor- 

 eind door het stijlkanaal naar het eitje toegroeit, uitgezonderd. 



') Reproduction der Vaucheriasprosse, Botanische .\bhandlungen, Bonn 1880, Bd. I\', 

 Heft 2, pag. 47. 



