2g8 



Een andere algemeene opmerking, die eenig licht over ons onderwerp ver- 

 spreidt, heeft betrekking op het feit dat 't herstellingsvermogen bij jonge dieren 

 grooter is dan bij de volwassen individuen'), zoo groeien bijvoorbeeld bij kikvorsch- 

 larven verloren deelen weder aan, maar niet bij de kikvorschen zelve, en ditzelfde 

 geldt voor veele insectenlarven in vergelijking met den volkomen toestand. 



H. Vöchting heeft bij gelegenheid van zijn onderzoekingen over orgaan- 

 vorming in het plantenrijk zijn overtuiging uitgesproken, dat de wasdomsas van 

 een orgaan, m. a. w. de richting waarin een orgaan bij zijn ontwikkeling voort- 

 groeit, invloed uitoefent op het regeneratievermogen bij dieren en op de orgaan- 

 vorming bij planten. Zoo zegt hij bijvoorbeeld met betrekking tot de stukken, 

 die midden uit het lichaam van een Hydra gesneden worden"): »Leider hat 

 weder Trembley noch irgend ein anderer der spateren Untersucher darauf 

 geachtet, wie sich hierbei die mittlern Stücke in Bezug auf ihr Vorder- und 

 Hinterende verhalten. Doch ist nicht daran zu zweifeln, dass dieselben so or- 

 ganisirt sind, dass an jenem nur das neue Kopf-, an diesem das Schwanzstück 

 erzeugt wird.« Later is door Marshall in zijn bovengenoemde verhandeling 

 het bewijs geleverd, dat Vöchting hierin volkomen juist heeft gezien. Zoo kan 

 zich bijvoorbeeld uit een afgesneden tentakel van Hydra viridis een nieuw 

 individu vormen, steeds zet zich daarbij de wondvlakte vast en de mondopening 

 ontstaat aan den top van den tentakel. 



Vöchting denkt, dat de hierbij werkzame krachten afkomstig zijn van het 

 gansche orgaan of van het geheele organisme; dit is de leer van J. Hanstein 

 en, met zekere wijziging ook van H. Spencer. Ik houd het voor waarschijnlij- 

 ker, dat zij zetelen in de onmiddel ij ke nabijheid van het aangroeinde deel. 



Ten slotte moet ik hier nog vermelden, dat beroemde schrijvers, zooals 

 Spencer, Darwin en Paget, naar het mij toeschijnt met recht, het her- 

 stellingsvermogen van planten en dieren vergelijken met de eigenschap van kri- 

 stallen, om afgebroken hoeken of kanten bij plaatsing in de moederloog door 

 middel van een versnelde afzetting van stof in de richting van het verloren deel, 

 direct te reconstrueeren. 



Vraagt men zich af waarop het groote verschil tusschen het herstellings- 

 vermogen van planten en dieren eigenlijk kan berusten, dan schijnt het mij nog 

 niet mogelijk toe, daarop een voldoend antwoord te geven. De eerste indruk, 

 welke een vergelijking tusschen de beide rijken in dit opzicht teweegbrengt, leidt 

 tot het vermoeden, dat de relatieve hoeveelheid van het in de cellen aanwezige 

 protoplasma, hierbij een belangrijke factor moet zijn. De cellen der vegetatie- 

 punten zijn bijna geheel met protoplasma opgevuld en bezitten een sterk regene- 

 ratievermogen; zij komen dor deze beide kenmerken met de meeste dierlijke 

 weefsels overenen. Neemt het celsap sterk in volumen toe en daardor de betrekkelijke 

 hoeveelheid van het protoplasma af, dan wordt ook het herstellingsvermogen 

 kleiner of gaat volledig verloren. 



Hoezeer er zeker eenige waarheid in deze opvatting gelegen is, moet men 

 toch niet uit 't oog verliezen dat vele feiten daarmede niet in overeenstemming 



') Deze en eenige andere mijner opgaven zijn ontleend aan Darwin, Variation 

 of Animals and Plants under Domestication, 2nd Ed., London 1875, Vol. II, pag. 358. 

 '-) Ueber Organbildung im Pflanzenreich, Thl, I, Bonn 1878, pag. 236. 



