299 



zijn. Zoo bezitten volstrekt niet alle dierlijke of [jlantencellen, die veel proto- 

 plasma (schijnen te) bevatten, herstellingsvermogen. Daarentegen is bij de indi- 

 recte regeneratie of de orgaanvorming in vele gevallen een celweefsel betrokken, 

 dat rijk aan celsap is. Bovendien zagen wij, dat bij \'aucheria, waarvan de 

 celdraden een wijde sapholte bezitten, een bijzonder groot herstellingsvermogen 

 bestaat. 



Zonder te willen ontkennen, dat voorloopig talrijke uitzonderingen en on- 

 verklaarde feiten blijven bestaan, komt het mij toch voor, dat de bovenstaande 

 opmerkingen aanleiding kunnen geven tot het opstellen van de volgende regels: 

 Ten eerste; het regeneratievermogen is des te grooter, naarmate het organisme 

 lager staat in de systematische rangschikking. Ten tweede; het regeneratie- 

 vermogen is des te grooter, naarmate het organisme en de betrokken weefsels 

 jonger zijn. Ten derde; het regeneratievermogen van dierlijke weefsels is over 

 het algemeen grooter, dan dat van plantenweefsels ; dit hangt in sommige gevallen 

 waarschijnlijk nauw samen met het feit, dat in de meeste dierlijke cellen. geen 

 celsap voorkomt. Ten vierde: de wijze waarop deregeneratie tot stand komt, 

 stemt in vele gevallen, misschien altijd, overeen met den embryonaen ontwikke- 

 lingsgang van het betrokken orgaan. Ten vijfde; bij deregeneratie zijn richt- 

 krachten werkzaam, die afhankelijk zijn van den aard van de plaats waar de 

 herstelling tot stand komt, en die zich waarschijnlijk laten vergelijken met het 

 vermogen van een kristal om beschadigde hoekpunten of kanten direct te recon- 

 strueeren. Ten zesde; sommige regeneratieverschijnselen schijnen op bijzondere 

 adaptatiën de berusten. 



II. REGENERATIE-VERSCHIJNSELEN AAN GESPLETEN VEGETATIE- 

 PUNTEN VAN STENGELS EN WORTELS. 



In den zomer van 1882 bevond zich oi) de terreinen der Rijkslandbouwschool 

 een aanzienlijke aanplant van eenige verschillende vormen van Mergkool (onder- 

 variëteit van Brassica oleracea acejihala), gekweekt uit aan de landbouw- 

 school gewonnen zaad, maar oorspronkelijk geleverd door Vilmorin te Parijs 

 onder den naam van «choux moellier blanc<. Het beste denkbeeld van deze 

 belangrijke plant') verkrijgt men door zich een middelvorm te denken tusschen 

 een reusachtige boerenkoolplant en een koolraap-boven-den-grond. De stengel is 

 ongeveer i M. hoog en vooral in het midden sterk gezwollen, geheel gevuld met 

 een vast suikerrijk merg; hij eindigt in een dichte bladrozet van zeer groote, 

 weinig gekrulde bladen, welke op die van koolrapen gelijken, en is in den herfst 

 over het geheele ondereinde met groote litteekens van gedurende den zomer afge- 

 vallen bladen bezet. Stengels en bladen worden als veevoeder gebruikt. Na over- 

 wintering op het veld schiet er uit den eindknop van de bladrozet een fraaie 

 vertakte tros, met groote gele bloemen van de gewone structuur. — Waarschijn- 

 lijk ten gevolge van de buitengewone vochtigheid van den zomer van 1882, 

 deden zich aan vele dezer planten eenige eigenaardige wasdomsverschijnselen 

 voor, welke ik in vroegere jaren ook wel, maar slechts bij uitzondering had op- 



') Vilmorin-Andrieux, Les plantes potagères. Paris 1883, pag. 136. 



