301 



alleen de bladstelen een eindweegs, bijv. een centimeter of een decimeter ver, van 

 beneden naar boven zijn opengescheurd: zulke bladen (bz fig. i) staan wijdbeens 

 op de twee stengeltakken. De breede naar elkander toegekeerde wondvlakken dezer 

 bladstelen zijn, in tegenstelling van wat men wellicht verwachten zou, met een 

 huidweefsel bekleed, dat nauwelijks verschilt van het normale, de »epidermis« bevat 

 gewone huidmondjes en het hypodermale weefsel is dikwandig. Deze volkomen 

 regeneratie van het huidweefsel uit de centrale weefsels der bladstelen, is eeniger- 

 mate verklaarbaar uit den basipetalen ontwikkelingsgang der koolbladen. 



De hooger geplaatste bladen, welke op jeugdigen leeftijd aan het splijtings- 

 proces ten deel vielen, zijn geheel en al in twee meer of minder gelijke helften 

 verdeeld. De beide helften vullen, na volwassen te zijn geworden, elkander des 

 te meer volkomen tot een geheel aan, dat ongeveer de gedaante bezit van één 

 enkel gewoon blad, naarmate zij ouder waren toen de scheuring plaats vond (^i eni^'i 

 fig. i). Werden zij daarentegen verscheurd toen zij nog zeer jong waren, dan dragen 

 zij duidelijk den stempel van een, wel is waar onvolkomen, maar toch onmiskenbaar 

 regeneratievermogen (fig. 2 en 3), tengevolge waarvan elke helft genaderd is tot 

 de gedaante van het geheele, normale koolblad. Het gedeelte dat door de regene- 

 ratie ontstaan is (;y fig. 2 en 3), ligt steeds in hetzelfde platte vlak met de tegenhelft. 

 Door een nauwkeurig onderzoek van de beschadigde planten leert men met zekerheid, 

 dat de bladen aan welke een eenigermate belangrijke herstelling van de normale 

 gedaante is waar te nemen, verscheurd moeten zijn toen zij nog in den toestand van 

 mikroskopisch kleine celheuvels op het vegetatiepunt zaten. 



Wanneer de twee takken waarin de hoofdstengel zich heeft gesplitst, niet 

 juist met de zelfde snelheid zijn doorgegroeid, dan is het niet gemakkelijk de bij 

 elkander behoorende bladhelften op te sporen. Op grond van den vorm kan dit 

 nimmer geschieden, daartoe is het herstellingsvermogen te groot. Beter slaagt men 

 door toepassing van de regels uit de leer der bladstanden ; maar ook daarin brengt 

 de veranderde gedaante, die de stengeldeelen na de verscheuring aannamen wijzi- 

 gingen teweeg die men niet mag verwaarloozen. Aan vele planten welke ik onder- 

 zocht, was het mij, ook na langdurige beschouwing, niet mogelijk met volkomen 

 zekerheid te bepalen wat bij elkander behoorde, en ik vond een niet onaanzienlijk 

 getal van bladen, welke ten gevolge van hun regeneratievermogen zoozeer afwij- 

 kende vormen hadden aangenomen, dat het mij raadselachtig bleef op welke wijze 

 hun aanleg wel mocht verscheurd zijn. Het is voorzeker niet onbelangrijk zulke 

 diep ingrijpende morphologische veranderingen als gevolg te zien optreden van 

 een mechanische beschadiging, waarvan men zich het algemeene verloop zoo ge- 

 makkelijk voor den geest kan stellen. 



2. Regemratievermogen van de bladen der Ciyptoganten. 



TLoQ even deelde ik mede dat koolbladen alleen dan in staat zijn een afgesneden 

 stuk weder te doen aangroeien, wanneer zij nog mikroskopisch klein zijn, en dat de 

 herstelling zelfs in dit geval slechts onvolkomen geschiedt. 



Op grond van eenige. van tijd tot tijd door mij gedane waarnemingen, ben 

 ik tot het besluit gekomen, dat het regeneratievermogen van de bladen van Sela- 

 ginella, van varens en van bladmossen eveneens gering is. .\angaande varens 



