303 



würdigste und überraschendste Reorganisation zeigen einige Blatter da, \vo ihre 

 Spitze mit der Rippe verloren ging. Dieselbe hat sich bei keinem einzigen Blatte 

 wieder erganzt .... Die Biattspitze selbst ist in dieser Weise in zwei Flügel ge- 

 spalten, als ob man sie mit der Scheere ausgeschnitten hatte. !Man würde in 

 systematischer Sprache ein solches Blatt ein folium profunde excisum nennen.<. 

 Verder zegt Muller van deze bladvleugels sprekende: «Dagegen haben sie er- 

 reicht, dass ihre Rander normal geglattet sind, nur mit dem Unterschiede, dass 

 sie nicht, wie die Blattspize gewöhnlich pflegt, einen margo denticulatus bilden. « 

 Deze laatste opmerking komt overeen, met wat ik boven van de Selaginellabladen 

 zeide. Het schijnt dus, dat zelfs mossen van hetzelfde geslacht zich ten opzichte 

 ven het regeneratievermogen der bladen, zeer verschillend kunnen verhouden ; en 

 dit herinnert aan een dergelijk verschil tusschen den land- en den watersala- 

 mander: de eerste herstelt verloren deelen niet, de laatste met verwonderlijke 

 gemakkelijkheid. Ook bij zeer na verwante vormen van Hydra worden belang- 

 rijke verschillen in 't herstellingsvermogen waargenomen'). Daar het regeneratie- 

 vermogen bij hoogere dieren meestal betrekking heeft op organen die licht ver- 

 loren gaan, en veelal niet in alle punten van zulke organen zetelt, maar tot de 

 gewrichten of andereb epaalde plaatsen gelocaliseerd is, schijnt Darwin, zooals wij 

 reeds boven zagen, niet ongenegen te zijn daarin een adaptatieverschijnsel te 

 zien"), en misschinen moet men hem in deze beschouwing, ten aanzien van de 

 bladen van Bryum billardieri, volgen. Als dit juist is, dan zou het ver- 

 moeden gewettigd zijn, dat de laatstgenoemde plant meer an dieren heeft te lijden, 

 dan de bovenvermelde inlandsche mossoorten ; zeker is het, dat de Europesche 

 mossen slechts aan een betrekkelijk gering aantal insektensoorten tot voedsel dienen. 

 Hoe dit nu echter ook wezen moge, zeer zeker berust het regeneratievermogen 

 van den mikroskopischen aanleg der koolbladen en van verwonde vegetatiepunten 

 in het algemeen, in geenen deele op adaptatie, hetgeen wel geen verder betoog 

 zal behoeven. 



Hoezeer niet tot ons eigenlijk onderwerp behoorende, mogen hier nog enkele 

 opmerkingen over het loof van lagere planten plaats vinden. 



Minder gemakkelijk dan bj bladmossen, laten zich de gevolgen van verwon- 

 ding waarnemen aan het loof der levermossen. Kleine stukjes, welke ik uit den 

 inham aan den top van thalluslappen van Marchantia, Pellia en Fegatella 

 knipte, heb ik echter niet weder zien aangroeien, maar na eenigen tijd op aan- 

 merkelijken afstand van het vegetatiepunt als wonden in den rand van het loof 

 teruggevonden. Ook hier schijnt dus het herstellingsvermogen gering te zijn. 



Naar ik vermoed is bij de veeljarige Hymenomyceten met rand en dikte- 

 groei, het regeneratievermogen gering en geheel beperkt tot den uitersten rand 

 en de aangroeiende oppervlakte. Daarentegen schijnt uit de meer naar binnen 

 gelegen mycelien van zulke planten, bij verwonding somtijds weer een nieuwe ge- 

 heele paddestoel te kunnen ontstaan; maar het is juister om in zulke gevallen 

 van orgaanvorming en niet van regeneratie de spreken, hoezeer deze beide be- 

 grippen niet scherp gescheiden zijn. 



') M. Marshall, Ueber einige Lebenserscheinungen der Süsswasserpolypeii, Zeitschr. 

 f. Wiss. Zool., Bd. 37, Heft 4, 1882, pag. 684. 



-) Variation of Animals and Plants iinder Domestication, jnd Ed. T. II 1875, pag. 359. 



