304 



j. WeefselspannuDg als oorzaak van het splijten der koohtengels. 



De eerste indruk, dien de gespleten koolstengels op mij maakten, lokte een 

 echt vitalistische verklaring uit, die ik hier met een enkel woord wil aanstippen, 

 om daartegenover een andere, meer mechanische verklaringswijze te stellen, waaran 

 ik op dit oogenblik de voorkeur geef. De eerstbedoelde opvatting is als volgt. 



Een voortgroeiend vegetatiepunt van een stengel laat zich in vele opzichten 

 met één enkelen protoplast vergelijken bijvoorbeeld met een plasmodium 

 van een My X o my ce e t. Dat de celwanden in een gewoon vegetatiepunt slechts 

 een ondergeschikte rol spelen, kan na de uitweidingen van Sachs wel niet meer 

 betwijfeld worden en eenige van Dar win 's verwonderlijke ontdekkingen ') hebben 

 het bewijs geleverd, dat de protoplatten van aangrenzende cellen op een tot nu 

 toe onverklaarde wijze op elkander kunnen inwerken. Sommige schrijvers hebben 

 zelfs, — naar ik geloof geheel ten onrechte, — aangenomen, en door mikro- 

 skopisch onderzoek trachten te bewijzen, dat het protoplasma van aangrenzende 

 cellen in de vegetatiepunten zoowel als in andere organen onafgebroken materieel 

 is verbonden dor middel van fijne armpjes, die dwars door de celwanden zouden 

 heengaan, op overeenkomstige wijze als E. Tan gl") dit voor het endosperm van 

 sommige zaden"), C. H e i tz mann '^j voor de beenlichaampjes, L. Els berg*) 

 voor de kraakbeencellen van het dierlijk lichaam hebben aangetoond. Wat men 

 nu echter van dit zeer onwaarschijnlijke materieell verband tusschen de protoplasten 

 der vegetatiepunten denken moge, zoo geloof ik toch niet dat er bezwaar kan 

 gemaakt worden tegen de volgende uitspraak van W. Hofmeister, waarin men 

 de kiem terugvindt van het later door Sachs uitgewerkte denkbeeld der «nicht 

 cellulare Pflanzen«. Hofmeister zegt namelijk: »Die Ortsveranderung der 

 Vegetationspunkte, die Wanderung des in den Zeilen des Meristems eingeschlossenen 

 Protoplasma halt in ahnlicher Weise bestimmte Richtungen ein, die Gestaltveran- 

 derung beweweglicher Plasmodien, wie das Wachsthum von Vaucherien« i). 



Ik ging nu, bij mijn oorspronkelijke verklaring van de splijting der vegetatie- 

 punten bij mergkool, een stap verder: ik dacht mij den protoplast van het gansche 

 vegetatiepunt voorzien van contractiliteit, en ik stelde mij voor, dat een over- 

 matige groei aanleiding zou kunnen geven tot zulk een sterke contractie, dat een 

 begin van fissie daarvan het gevolg was, in een woord ik dacht mij het proces 



') Insectivorous Plants. London 1875, pag. 234, 244 etc, The Power of Movement 

 in Plants, London 1880, pag. 129, 185, 468, 523, 540 etc. 



-) Ueber ofïene Communicationen zwischen den Zeilen des Endosperms einiger 

 Samen, Prin ghei m's Jahrbücher, Bd. XII, 1879—81 pag. 170. Op pag. 188 zegt Tangl: 



«Ueberblicken wir die gewonnenen Resultate so wird durch dieselben die 



Thatsache festgestellt, dass die verdickten Membranen des Endosperms einiger Samen 

 von einem System von Verbindungsgangen durchzogen werden, durch welche eine 

 ofïene Communication zwischen benachbarten Zelleleraenten und ein continuirlicher 

 Zusammenhang ihrer Protoplasmakörper hergestellt ist.« 



') Das Verhaltnis zwischen Protoplasma und Grundsubstanz im Thierkörper, Sitz. 

 ber. der Akad. d. Wiss. zu Wien, 23 Mai 1873, Sep. pag. 20. 



*) The structure of hyaline cartilage, Archives of Laryngology, Vol. II N". 4, 

 Oct. 1881, Sep. pag. 13. 



') Die Lehre von der Pflanzenzelle, Leipzig 1867, pag. 128, in W. Hofmeisters 

 Handbiich der physiologischen Botanik, Bd. I, Abt. I. 



