305 



geheel gelijksoortig met de vrijwillige tweedeeling van lagere veelcellige dieren, 

 bijvoorbeeld van Hydra viridis, zoo als die onlangs weder door W. Marshall') 

 is beschreven. Of er werkelijk genoegzaam grond is om deze verklaringwijze aan 

 te nemen kan ik niet met zekerheid beslissen, vooreerst om dat hetmij tot nu toe 

 niet gelukte het allereerste begin van 't splitsingproces waar te nemen, in de tweede 

 plaats omdat de splitsing meestal op zeer onregelmatige wijze, in twee geheel 

 ongelijke stukken tot stand komt, en eindelijk omdat de weefselspanningen, welke 

 beneden het vegetatiepunt feitelijk bestaan, mij voldoende toeschijnen om alle door 

 mij waargenomen phasen van het verscheuringsproces op te helderen. Tot het 

 bespreken van den invloed dier spanningen ga ik nu over. 



Onder de gewone omstandigheden nemen die stengels van mergkool maanden 

 achtereen gelijkmatig in dikte toe, en de groei van het merg volgt daarbij de 

 radiale uitzetting van den stengel zóó volkomen, dat er geen mergholte ontstaat. Neemt 

 echter de omvang zeer snel in afmeting toe, hetgeen vooral door groote vochtigheid 

 van den grond schijnt bevorderd te worden, dan kan het zich voordoen dat de groei 

 van het merg niet langer gelijken tred houdt met dien van den stengel, en daarvan is 

 een inwendige weefselverscheuring het onvermijdelijk gevolg. In den zomer van 1882 

 was dit laatste op zoo groote schaal het geval geweest, dat verreweg het meerendeel 

 der planten, welke ik in den herfst onderzocht, ook bij geheel normaal uiterlijk 

 aanzien, min of meer hol bleken te zijn. 



Aan een niet onaanzienlijk aantal exemplaren dezer holle planten had de 

 storing van het evenwicht tusschen de weefselspanningen, die in verschillende rich- 

 tingen werken, nog bovendien aanleiding gegeven tot het ontstaan van open spleten 

 in den streek van den lengtegroei, die wijd genoeg waren om door het midden 

 van den stengel {sp Fig. i) te kunnen heenzien. Deze spleten zijn het, welke zich 

 tot over de vegetatiepunten der eindknoppen van de hoofdstengels uitbreiden, en 

 aanleiding geven tot splijting en daardoor tot het ontstaan van de in tweeen ver- 

 deelde planten. Aan sommige koolplanten waar het proces der splijting pas was 

 begonnen, bevonden zich op 2 tot 10 cM. beneden het vegetatiepunt twee over- 

 langsche spleten boven elkander. Naar het mij voorkomt, zijn bij het ontstaan 

 dezer spleten verschillende krachten werkzaam. 



Twee loodrecht op elkander gerichte spanningen heerschen in den groeienden 

 mergkoolstengel. Vooreerst een spanning in radialen zin, welke voortvloeit uit het 

 niet gelijken tred houden tusschen tangentialen en radialen groei : deze spanning 

 tracht den inhoud van de doorsnede te verkleinen ten opzichte van den omtrek, 

 en dus een cirkelvormige gedaante van de stengeldoorsnede in een elliptische te 

 veranderen, volgens het principe dat de omtrek van den cirkel in verhouding tot 

 den inhoud een minimum is. Het feitelijke bestaan dezer spanning volgt o. a. uit 

 de halvemaanvormige gedaante, die de, aanvankelijk half cirkelvormige doorsnede 

 van de gespleten koolstengels, later aanneemt"). De tweede spanning ist het gevolg 

 van de neiging van het merg om zich volgens de lengteas van den stengel meer 

 te verlengen, dan de peripherische stengelweefsels. Beschouwen wij in de eerste 

 plaats de dwarspanning. 



') Zeitschr. für wissensch. Zool. Bd. 37, Heft 4, 1882, pag. 688. 



-) Men kan hierbij vergelijken: Sachs, Experimentalphysiologie, 1865, Fig. 48, maar 

 de beschouwingen, die hij daaraan vastknoopt, zijn onhoudbaar. 



M. \V. Beijerinck, Verzamelde Geschriften; Eerste Deel. 20 



